Chiazm
Chiazm (greckie: χιασμός chiasmos, χίασμα chiasma – ułożenie na krzyż, skrzyżowanie), figura retoryczna, odmiana inwersji. Paralelizm składniowy polegający na odwróceniu symetrii dwóch całostek składniowych, z których druga powtarza porządek syntaktyczny składników, ale w odwrotnej kolejności. Szczególnie według schematu: podmiot - orzeczenie, orzeczenie - podmiot, np:
Grusza szeleści i szumi kłos - (J. Słowacki, Do autora "Skarg Jeremiego")[1]
- lub części zdania:
Żywiołem ptaków jest powietrze, ziemia - innych stworzeń.
Spis treści |
Chiazmy w Biblii[edytuj]
Starożytne teksty hebrajskie i greckie występujące w Starym i Nowym Testamencie są obfite, jeżeli chodzi o występowanie chiazmów. Wiele z nich zanikło w trakcie tłumaczenia Biblii na inne języki, jednak niektóre w dalszym ciągu można odnaleźć na kartach Słowa Bożego. Następujące cytaty posłużą za przykład, aby ukazać paralelną strukturę tekstu. Elementy chiazmów są często oznaczone w formie A B B A, gdzie litery odpowiadają gramatyce, słowom, lub znaczeniu.
A "A wielu pierwszych
B będzie ostatnimi;
B1 a ostatni
A1 będą pierwszymi". Słowa Jezusa (Ewangelia Mateusza 19.30)
A "Bo kto by chciał duszę swoją zachować,
B utraci ją,
B1 a kto by utracił duszę swoją dla mnie,
A1 zachowa ją". Jezus (Ewangelia Mateusza 8.35)
A "Nie dawajcie psom tego, co święte
B i nie rzucajcie swych pereł przed świnie,
B1 by ich nie podeptały nogami (świnie),
A1 i obróciwszy się, nie rozszarpały was (psy)". Jezus (Ewangelia Mateusza 7.6)
A "Na początku było Słowo,
B a Słowo było u Boga,
B1 a Bogiem było Słowo,
A1 Ono było na początku u Boga'. (Ewangelia Jana 1.1-2)
A "Nikt nie może dwóm Panom służyć,
B bo albo jednego będzie nienawidził,
C a drugiego będzie miłował;
C1 albo z jednym będzie trzymał,
B1 a drugim wzgardzi.
A1 nie możecie służyć Bogu i Mamonie". (Ewangelia Łukasza 16.13)
A "Znieczul serce tego ludu,
B i dotknij jego uszy głuchotą,
C a jego oczy ślepotą;
C1 aby nie widział swoimi oczyma,
B1 i nie słyszał swoimi uszyma,
A1 i nie rozumiał swoim sercem, żeby się nie nawrócił i nie ozdrowiał." (Księga Izajasza 6.10)
A ..."pójdźmy w pielgrzymce na górę Pana,
B do świątyni Boga Jakuba
C i będzie nas uczył dróg Swoich abyśmy mogli chodzić Jego ścieżkami
D gdyż z Syjonu wyjdzie zakon… wtedy rozsądzać będzie narody
E i przekłują swoje miecze na lemiesze,
E1 a swoje włócznie na sierpy:
D1żaden naród nie podniesie miecza przeciw narodowi,
C1 i nie będą się już uczyć sztuki wojennej.
B1 Domu Jakubowy!
A1 Nuże! postępujmy w światłości Pana! ( Iz. 2.3-5)
A Pamiętaj
B na Jezusa Chrystusa, potomka Dawida,
C On według Ewangelii mojej powstał z martwych,
D dla niej znoszę niedolę
E aż do więzów jako złoczyńca,
E1 ale Słowo Boże nie jest związane;
D1 dlatego znoszę wszystko przez wzgląd na wybranych,
C1 aby i oni dostąpili zbawienia
B1 w Jezusie Chrystusie
A1 z wieczną chwałą. (2 List do Tymoteusza 2.8-10)
Zobacz też[edytuj]
Bibliografia[edytuj]
- Słownik terminów literackich, Ossolineum, 1989.
- Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Wł. Kopaliński, Wiedza Powszechna, 1989.
- Słownik wyrazów obcych, PWN, 1995.
Przypisy
- ↑ Slownik terminow literackich, Vademecum polonisty, Ossolineum 1989, s. 72
