Cięcie cesarskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy zabiegu chirurgicznego. Zobacz też: film fabularny „Cesarskie cięcie”.
Cięcie cesarskie

Cięcie cesarskie (łac. sectio caesarea) – zabieg chirurgiczny, polegający na rozcięciu powłok brzusznych oraz macicy (dawniej pionowo, obecnie coraz częściej poziomo na granicy trzonu i szyjki macicy) i wyjęciu dziecka. Zazwyczaj wykonuje się go, gdy naturalny poród jest niemożliwy. Gdy zabieg jest planowany, przeprowadza się go w znieczuleniu (zewnątrzoponowo lub podpajęczynówkowo). Jeśli zabieg wykonuje się w trybie ostrym (nieplanowo), najczęściej znieczula się ogólnie (narkoza).

Według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) odsetek ciąż rozwiązywanych przez cięcie cesarskie w żadnym kraju nie powinien przekraczać 15%. W 2006 roku w USA wyniósł on 31,1%[1].

Wskazania[edytuj | edytuj kod]

Wskazania do cięcia cesarskiego stanowią przedmiot dużych kontrowersji w piśmiennictwie medycznym. Według rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego wskazania do cięcia są następujące[2]:

  • Wskazania położnicze:
  • Wskazania pozapołożnicze:
    • choroby sercowo-naczyniowe powodujące III i IV stopień niewydolności krążenia w skali NYHA
    • choroby płuc przebiegające z ograniczeniem pojemności życiowej
    • zaawansowane retinopatie
    • odwarstwienie siatkówki
    • patologie położnicze w obrębie miednicy, patologie kręgosłupa uniemożliwiające poród drogami natury
    • wskazania neurologiczne
    • wskazania psychiatryczne (tokofobia)

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa operacji – cięcie cesarskie – wiąże się jeszcze ze starożytnym Rzymem, gdzie prawo zakazywało pogrzebania ciężarnej kobiety bez wyciągnięcia z jej łona płodu. Nazwa ta wywodzi się od słowa łac. caedere = ciąć, pruć)[potrzebne źródło]. Niektóre źródła podają jakoby w ten sposób miał przyjść na świat Juliusz Cezar, ok. 102 p.n.e. Przeczy temu fakt, że matka Cezara zmarła w 54 p.n.e. czyli 10 lat przed śmiercią syna. W starożytnym Rzymie cesarskie cięcie wykonywano jedynie na zmarłych kobietach w ciąży i było to usankcjonowane prawem (lex regia Numy Pompiliusza).

W ten sposób przyszli na świat m. in. w starożytności: Publius Cornelius Scipio (Afrykański), Manius Manilius – konsul i wódz rzymski, zdobywca Kartaginy, w średniowieczu: Andrea DoriaDoża Genui, admirał i kondotier; Ulryk Wirtemberski; Grzegorz IVpapież; Edward VIkról angielski, syn Henryka VIII i Joanny Seymour. Przypuszcza się, że Joanna Seymour była pierwszą kobietą, u której wykonano cesarskie cięcie za życia, choć tuż przed śmiercią (1537).

Autentyczny opis urodzenia żywego dziecka datuje się na 508 r. p.n.e. Według innych, niezbyt pewnych źródeł[jakich?] pierwsze udane cięcie cesarskie na żywej kobiecie w 1500 roku wiąże się z osobą szwajcarskiego trzebiciela świń Jakuba Nufera z kantonu Thurgau, który wydobył żywy płód z łona swojej żony, która zmarła w parę tygodni po zabiegu. Z przeprowadzonego zabiegu cesarskiego cięcia dnia 22 kwietnia 1622 w Wittenberdze zachował się szczegółowy protokół, z którego wynika, że chirurg Jeremias Trautmann przeprowadził go u Orszuli Opitz. Było to pierwsze cesarskie cięcie, ratujące życie zarówno dziecka jak i matki. W 1794 przeprowadzono pierwszy zabieg w USA[3], pomimo prymitywnych warunków zakończony sukcesem.

Dopiero zdobycze nowożytnej medycyny (aseptyka, nowoczesna technika chirurgiczna, anestezjologia i leki bakteriostatyczne) pozwoliły na szersze zastosowanie cesarskiego cięcia w przypadkach, które dawniej często kończyły się śmiercią płodu i niekiedy również matki.

Autorem pierwszej nowoczesnej techniki wykonywania cięcia cesarskiego był włoski położnik Eduardo Porro (1842–1902). Opracowana przez niego metoda polegała na jednoczesnym nadszyjkowym wycięciu macicy z wszyciem kikuta szyjki w powłoki jamy brzusznej co ograniczało możliwość rozwoju infekcji. Cięcie cesarskie przed wprowadzeniem metody Porro niemal w 100% wiązało się ze śmiercią rodzącej. Śmiertelność przy metodzie Porro wynosiła blisko 60% co w tamtych czasach było przełomem.

Przypisy

  1. Rubin R. "Answers prove elusive as C-section rate rises". usatoday.com 7-1-2008
  2. Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego: Cięcie cesarskie: rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego
  3. Tony Long: Jan. 14, 1794: First Successful Cesarean in U.S. (ang.). Wired, 2011-01-14. [dostęp 2011-01-14].


Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.