Colin Archer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Colin Archer
Colin Archer
Data i miejsce urodzenia 22 lipca 1832
Larvik
Data śmierci 8 lutego 1921
Zawód projektant i budowniczy statków morskich
Miejsce zamieszkania Larvik, Norwegia
Narodowość norweska
Rodzice William Archera
Julia de domo Walker
Krewni i powinowaci 12. rodzeństwa
Statek ratowniczy RS 1 „Colin Archer”

Colin Archer (ur. 22 lipca 1832 w Larvik, zm. 8 lutego 1921) – norweski projektant i budowniczy statków morskich z Larvik (Norwegia), znany m.in. jako budowniczy żaglowcaFramFridtjofa Nansena (wypożyczonego Roaldowi Amundsenowi) i producent niezatapialnych żaglowych statków ratunkowych (Rescue Boats).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Colin Archer był synem Williama Archera, prowadzącego do roku 1825 skład drewna w Perth (Szkocja), i Julii de domo Walker. Rodzice w roku 1825 emigrowali do Norwegii. Mieli łącznie trzynaścioro dzieci. Colin miał sześciu starszych braci: Charlesa (1813–1862), Johna (1814–1857), Davida (1816–1900), Williama (1818–1896), Archibalda (1820–1902) i Thomasa (1823–1905). Bracia kolejno wyjeżdżali do Australii: Dawid w roku 1834, a Thomas[1] i Wiliam w roku 1838, gdy Colin był kilkuletnim chłopcem. Zajęli się eksploracją dzikich terenów i rozwijaniem pasterstwa – hodowli owiec i bydła – w południowej części Queensland[2]. Charles i John (marynarz) dołączyli do nich w roku 1841[3]. W roku 1854 znalazł się tam również Colin, a w 1860 – Archibald (od 1881 roku – pełnomocnik generalny ds. Queensland, odznaczony w roku 1884 Orderem św. Michała i św. Jerzego). Colin Archer zasłużył się jako eksplorator górnego biegu rzeki Fitzroy (okolice Rockhampton[4]).

Bracia rozpoczęli hodowlę w rejonie przypominającym krajobrazowo rodzinną Norwegię, a równocześnie umożliwiającym rzeczny transport materiałów, w tym produkowanej wełny do sklepów w Rockhampton[3].

Po powrocie do Norwegii Colin zajął się projektowaniem i budową statków żaglowych. Najbardziej znanym jego dziełem jest żaglowiecFram”, zbudowany w 1892 roku na zamówienie Fridtjofa Nansena. Zalety konstrukcji statku przyczyniły się do sukcesów ekspedycji polarnych Nansena (1893–1896), Ottona Sverdrupa (1898–1902) i Roalda Amundsena (1910–1912)[3].

Z wykorzystaniem materiałów pozostałych po budowie „Fram” Archer zbudował w roku 1893, dla norweskiej Spółki Ratunkowej (Redningsselskapets), statek ratowniczy RS1 o konstrukcji, dzięki której był określany później jako „niezatapialny”. Gdy RS1 „Colin Archer” wycofywano z eksploatacji w roku 1933, stwierdzono, że przez 40 lat uratowała 237 mężczyzn od pewnej śmierci (67 łodzi) i udzieliła pomocy łącznie 1522 łodziom z 4500 ludźmi na pokładzie[5][6]. RS1 był pierwszym z serii statków ratunkowych (w tym np. RS22 „Colin Archer II”[7]).

Dla potrzeb działalności hodowlanej w Australii Colin Archer wybudował kecz „Ellida” (ładowność 20 ton) – pierwszy statek żaglowy, który pokonywał trasę z Maryborough do Rockhampton pod prąd.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Dla uhonorowania dokonań Colina Archera jego imię nadano półwyspowi wielkiej niezamieszkałej wyspy Devon (Nunavut) – Colin Archer Peninsula[8].

Co dwa lata żeglarze różnych krajów uczestniczą w „Colin Archer Memorial Race”. Startują z Lauwersoog w Holandii, aby po pokonaniu ok. 365 mil morskich (ok. 676 km) w czasie 3, 4 lub 5 dni żeglugi (zależnie od pogody i typu jachtu) dotrzeć do mety w Larvik[9][10].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 ARCHER, THOMAS (1823-1905), Queensland pioneer (ang.). W: Dictionary of Australian Biography; Project Gutenberg Australia [on-line]. gutenberg.net.au. [dostęp 2012-12-30].
  2. 2,0 2,1 Archibald Archer: Fitzroy Waters. From Sheeps to Cattle and Coal (ang.). espace.library.uq.edu.au, 1972. [dostęp 2012-12-30].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Mary O'Keeffe: Archer, Colin (1832–1921) (ang.). W: Australian Dictionary of Biography [on-line]. National Centre of Biography, Australian National University. [dostęp 2012-12-30].
  4. 4,0 4,1 Rockhampton nad rzeką Fitzroy (Queensland). W: maps.google.pl [on-line]. [dostęp 2012-12-31].
  5. 5,0 5,1 En legende i norsk sjøfarts historie på en rekke enkeltområder (norw.). W: Galeas Trading AS - Colin Archer RS1 [on-line]. galeas.no. [dostęp 2012-12-31].
  6. 6,0 6,1 Oyvind Snibsoer: R/S Colin Archer's First Rescue (opis pierwszej wyprawy ratunkowej RS1; maj 1894) (ang.). W: Fragment książkiwydanej w roku 1991 [on-line]. forum.woodenboat.com. [dostęp 2012-12-31].
  7. 7,0 7,1 RS 22 "Colin Archer II" (norw.). W: Redningsselskapet [on-line]. www.redningsselskapet.no. [dostęp 2012-12-31].
  8. 8,0 8,1 Colin Archer Peninsula: Canada (ang.). W: SOURCE: National Geospatial-Intelligence Agency, Bethesda, MD, USA [on-line]. www.geographic.org. [dostęp 2012-12-31].
  9. 9,0 9,1 Colin Archer Memorial Race (niderl.). W: Welkome [on-line]. www.camr.nl. [dostęp 2012-12-30].
  10. 10,0 10,1 Colin Archer Memorial Race. W: YouTube [on-line]. [dostęp 2012-12-30].