Cyrkiel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy przyrządu kreślarskiego. Zobacz też: inne znaczenia.
Cyrkiel precyzyjny
Cyrkiel traserski

Cyrkiel[1]przyrząd kreślarski służący do kreślenia okręgów i odmierzania odcinków. Stosuje się go do rysowania na papierze, brystolu czy kalce technicznej, a także do trasowania na półwyrobach. Do wyposażenia tzw. cyrkli uniwersalnych, czyli używanych do kreślenia rysunków, należały:

  • wymienne końcówki: grafitowa – do kreślenia kół ołówkiem, grafionowa – do kreślenia tuszem, z igłą (cyrkiel podziałowy) – do przenoszenia odcinków;
  • złączki pozwalające na użycie rapidografu
  • przedłużacz – do kreślenia okręgów o dużych średnicach.

Rodzaje[edytuj | edytuj kod]

Do kreślenia okręgów o małych średnicach (poniżej 8, 10 mm) używany jest specjalny cyrkiel nazywany zerownikiem, cyrklem zerowym lub nulką. Istnieją również cyrkle eliptyczne, czyli elipsografy służące do wykreślania elips. Do odmierzania małych odcinków na mapach służy cyrkiel zwany kroczkiem. Do kreślenia okręgów o dużej średnicy używany jest tzw. cyrkiel drążkowy, który różni się od zwykłego cyrkla tym, że zamiast połączonych nóżek posiada on poziome ramię, z którego po jednej stronie znajduje się skierowany w dół rysik, a po drugiej – skierowane również w dół ostrze.

Symbolika[edytuj | edytuj kod]

Cyrkiel jest używany w symbolice, np. obok węgielnicy główny symbol wolnomularstwa, gdzie jest symbolem całkowitego klasycznego ładu i rozplanowania; spotyka się go również w heraldyce i weksylologii, np. na fladze Niemieckiej Republiki Demokratycznej.


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Inne przyrządy kreślarskie

Przypisy

  1. Od łac. circulus, zdr. od circus, „okrąg, cyrk”; (spokr.?) z gr. krikos, kirkos, „pierścień, krąg” (spokr. ze staroang./swn. hring oraz sws. krǫgŭ).