Dinozauromorfy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dinozauromorfy
Dinosauromorpha
Benton, 1985
Dromomeron
Dromomeron
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
(bez rangi) archozaury
(bez rangi) Ornithodira
(bez rangi) dinozauromorfy
Systematyka Systematyka w Wikispecies

Dinozauromorfy (Dinosauromorpha) – klad archozaurów obejmujący grupę Dinosauria i taksony blisko z nią spokrewnione. Bazalnymi dinozauromorfami są m.in. Marasuchus, przypuszczalnie tożsamy z nim Lagosuchus, Lagerpeton z ladynu Argentyny, Dromomeron z noryku Arizony, Nowego Meksyku i Teksasu oraz grupę Silesauridae, obejmującą m.in. silezaura z karniku Polski, eucelofyza z warstw karnickich i noryckich Nowego Meksyku, pseudolagozucha z ladynu Argentyny[1] oraz Sacisaurus z noryku Brazylii[2] i przypuszczalnie technozaura z karniku Teksasu[3]. Tropy odkryte w Stryczowicach w województwie świętokrzyskim, reprezentujące ichnorodzaj Prorotodactylus, dowodzą, że bazalni przedstawiciele Dinosauromorpha żyli już we wczesnym oleneku[4]. Jedynymi żyjącymi dziś dinozauromorfami są ptaki.

Termin Dinosauromorpha został ukuty przez Michaela Bentona w 1985 roku[5]. Jako nazwę kladu pierwszy zdefiniował go Paul Sereno, który w 1991 roku przedstawił definicję typu node-based, wedle której do Dinosauromorpha należą: ostatni wspólny przodek Lagerpeton chanarensis, Lagosuchus talampayensis, Pseudolagosuchus major oraz Dinosauria (w tym ptaków) i wszyscy jego potomkowie. W tym samym artykule Sereno stwierdził jednak, że nazwa Dinosauromorpha odnosi się do kladu obejmującego przedstawicieli Ornithodira bliżej spokrewnionych z dinozaurami niż z pterozaurami[6]. Odmienną definicję Sereno przedstawił w 2005 roku – według niej Dinosauromorpha to grupa obejmująca Passer domesticus i wszystkie gatunki bliżej spokrewnione z nim, niż z Pterodactylus antiquus, Ornithosuchus woodwardi lub Crocodylus niloticus[7]. Jeśli pterozaury nie byłyby blisko spokrewnione z dinozaurami – co postulowali niektórzy autorzy[5][8] – nowa definicja pozostałaby poprawna, określając także relacje z Crurotarsi; w takim wypadku Dinosauromorpha byłoby starszym synonimem Avemetatarsalia.

Filogeneza[edytuj | edytuj kod]

Uproszczony kladogram według Ezcurry (2006)[9]
Dinosauromorpha 

 Lagerpeton


 Dinosauriformes 

 Marasuchus


unnamed

 Pseudolagosuchus


unnamed

 Silesaurus


unnamed

 Eucoelophysis



 Dinosauria







Przypisy

  1. Randall B. Irmis, Sterling J. Nesbitt, Kevin Padian, Nathan D. Smith, Alan H. Turner, Daniel Woody, Alex Downs. A Late Triassic dinosauromorph assemblage from New Mexico and the rise of dinosaurs. „Science”. 317 (5836), s. 358–361, 2007. doi:10.1126/science.1143325 (ang.). 
  2. Jorge Ferigolo, Max C. Langer. A Late Triassic dinosauriform from south Brazil and the origin of the ornithischian predentary bone. „Historical Biology”. 19 (1), s. 23–33, 2007. doi:10.1080/08912960600845767 (ang.). 
  3. Sterling J. Nesbitt, Randall B. Irmis, William G. Parker. A critical re-evaluation of the Late Triassic dinosaur taxa of North America. „Journal of Systematic Palaeontology”. 5 (2), s. 209–243, 2006. doi:10.1017/S1477201907002040 (ang.). 
  4. Stephen L. Brusatte, Grzegorz Niedźwiedzki, Richard J. Butler. Footprints pull origin and diversification of dinosaur stem lineage deep into Early Triassic. „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. 278 (1708), s. 1107-1113, 2011. doi:10.1098/rspb.2010.1746 (ang.). 
  5. 5,0 5,1 Michael J. Benton. Classification and phylogeny of the diapsid reptiles. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 84 (2), s. 97–164, 1985. doi:10.1111/j.1096-3642.1985.tb01796.x (ang.). 
  6. Paul C. Sereno. Basal archosaurs: phylogenetic relationships and functional implications. „Society of Vertebrate Paleontology Memoir”. 2, s. 1–53, 1991. doi:10.1080/02724634.1991.10011426 (ang.). 
  7. Sereno, P. C. 2005. Dinosauromorpha. Stem Archosauria—TaxonSearch [version 1.0, 2005 November 7] (ang.) [dostęp 22 września 2010]
  8. S. Christopher Bennett. The phylogenetic position of the Pterosauria within the Archosauromorpha. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 118 (3), s. 261–308, 1996. doi:10.1111/j.1096-3642.1996.tb01267.x (ang.). 
  9. Martín D. Ezcurra. A review of the systematic position of the dinosauriform archosaur Eucoelophysis baldwini Sullivan & Lucas, 1999 from the Upper Triassic of New Mexico, USA. „Geodiversitas”. 28 (4), s. 649–684, 2006 (ang.).