Pustyniogwan
| Pustyniogwan | |
| Dipsosaurus dorsalis | |
| (Baird & Girard), 1852 | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Gromada | gady |
| Rząd | łuskonośne |
| Rodzina | legwanowate |
| Rodzaj | Dipsosaurus |
| Gatunek | pustyniogwan |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Pustyniogwan (Dipsosaurus dorsalis) – gatunek jednej z najpospolitszych jaszczurek na pustyniach: Sonora i Mojave w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych i w północno-zachodnim Meksyku. Występuje także na kilku wyspach Zatoki Kalifornijskiej.
Spis treści |
Taksonomia [edytuj]
Gatunek został pierwotnie opisany w Catalog of North American Reptiles Spencera Fullertona Birda i Charlesa Frédérica Girarda w 1853. Edward Hallowell przeklasyfikował Crotaphytus dorsalis, dwa lata później, pod nazwę Dipsosaurus dorsalis[2]. Nazwa rodzaju pochodzi od kombinacji dwóch greckich słów – Dipsa(δίψα) ("spragniona") i sauros(σαῦρος) ("jaszczurka"). Drugi człon nazwy naukowej – dorsalis pochodzi od łacińskiego słowa dorsum, oznaczającego "plecy", co odnosi się do rzędu powiększonych łusek na środku grzbietu jaszczurki. Dipsosaurus jest rodzajem monotypowym – D. dorsalis jest jedynym wyróżnianym gatunkiem.
Morfologia [edytuj]
Pustyniogwan osiąga średnią wielkość w porównaniu z innymi przedstawicielami rodziny legwanowatych. Dorasta do 40 cm (razem z ogonem)[3]. Ubarwienie matowoszare z jasnobrązowym, siatkowanym wzorem na grzbiecie. Przy tylnych nogach, wzór zamienia się w pasy, przebiegające przez cały ogon, który jest zwykle około jeden i pół raza dłuższy niż reszta ciała. Podbrzusze jest jasne. W czasie sezonu rozrodczego u obu płci boki stają się różowawe.
Środowisko [edytuj]
Preferowany habitat często pokrywa się z obszarami na których występuje roślina Larrea tridentata – to przeważnie suche, piaszczyste obszary porośnięte zaroślami. Mogą być także znajdowane w pobliżu skalistych koryt rzecznych. W południowej części środowiska, na którym występuje, jaszczurka zamieszkuje obszary wysuszonego, podzwrotnikowego buszu oraz tropikalne lasy liściaste.
Pustyniogwany wytrzymują wysokie temperatury, dlatego wychodzą na powierzchnię, podczas gdy inne jaszczurki kryją się w norach. Często w celach obronnych wspinają się na krzewy. Nory zazwyczaj są kopane we wzgórkach piasku, który gromadzi się w pobliżu krzaków, takich jak Larrea tridentata. Mogą używać gotowych nor lisów długouchych i żółwi Gopherus agassizii.
Pożywienie i rozród [edytuj]
Jaszczurki te rozmnażają się wczesną wiosną. Uważa się, że raz w roku, składają od trzech do ośmiu jaj[4]. Młode wykluwają się koło września[4].
Pustyniogwany są głównie zwierzętami roślinożernymi, żywią się pąkami, owocami i liśćmi wielu roślin – zarówno jednorocznych, jak i wieloletnich[4]. Jednym z ich ulubionych pokarmów są żółte kwiaty Larrea tridentata[4]. Czasami jedzą owady, kał (ssaków i jaszczurek) oraz padlinę[4].
Drapieżniki polujące na jaszczurki, bądź zjadające ich jaja to: ptaki drapieżne, lisy, szczury, łasice, niektóre węże i ludzie[4].
Przypisy
- ↑ Dipsosaurus dorsalis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Baird,S.F. and Girard,C. (1852). Characteristics of some new reptiles in the Museum of the Smithsonian Institution, part 2. Proceedings at the Acadamey of Natural Science, Philadelphia. 6: 125-129
- ↑ Robert Stebbins: Western Reptiles and Amphibians. Nowy Jork: 2003, s. 338–339, 537. ISBN 0395982723.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Lemm, Jeffrey.(2006) Field Guide to Amphibians and Reptiles of the San Diego Region (California Natural History Guides). University of California Press.
Bibliografia [edytuj]
- Frost, D.E. and R.E. Etheridge (1989) A Phylogenetic Analysis and Taxonomy of Iguanian Lizards (Reptilia: Squamata). Univ. Kansas Mus. Nat. Hist. Misc. Publ. 81
- Frost, D.R., R. Etheridge, D. Janies and T.A. Titus (2001) Total evidence, sequence alignment, evolution of Polychrotid lizards, and a reclassification of the Iguania (Squamata: Iguania). American Museum Novitates 3343: 38 pp.
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
|||||||||||
