Dom wariatów (obraz Goi)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dom wariatów
Dom wariatów
Autor Francisco Goya
Rok wykonania 1815-1819
Technika wykonania olej na desce
Rozmiar 46 x 73 cm
Muzeum Królewska Akademia Sztuk Pięknych Św. Ferdynanda

Dom wariatów (hiszp. Casa de locos lub Manicomio) – obraz olejny hiszpańskiego malarza Francisca Goi przedstawiający scenę rozgrywającą się w domu dla obłąkanych[1].

Obraz należy do serii czterech namalowanych na desce dzieł gabinetowych o niewielkich rozmiarach, w skład której wchodzą także: Walka byków w miasteczku, Trybunał Inkwizycji i Procesja biczowników. Przedstawiają one niektóre aspekty życia w Hiszpanii początków XIX wieku, które zwolennicy oświecenia i liberałowie próbowali zreformować. Według inwentarza dzieł Goi przeprowadzonego w 1928 roku ta seria nie została nigdy sprzedana; nie wiadomo czy malarz postanowił zatrzymać ją dla siebie czy też nie znalazł kupca[2].

Goya przedstawia klaustrofobiczne pomiszczenie domu dla obłąkanych, w którym jedynym źródłem światła jest okno z żelazną kratą. Znajdują się w nim różne postaci – dumnie stojący mężczyzna z pióropuszem na głowie, inny w trikornie wydaje się walczyć z niewidzialnym wrogiem, obok pacjent z papieską tiarą wykonuje gest błogosławieństwa oraz wielu innych nagich, groteskowych i wzbudzających litość. Być może te postaci są alegorią znajdujących się u władzy klas społecznych takich jak kler czy wojskowi[3]. Kwestia zakładów psychiatrycznych była jednym z tematów podejmowanych przez zwolenników oświecenia. Możliwe, że ten obraz miał za zadanie ukazać aktualny stan tych instytucji. Z drugiej strony temat szaleństwa, deformacji czy perwersji nie był Goi obcy. Temat domu dla obłąkanych podjął już w 1793 roku malując Dziedziniec szaleńców. Jednak tym razem różnorodność i indywidualizm postaci są większe, a pensjonariusze zostali przedstawieni z większym humanizmem jako ofiary marginacji i odrzucenia[3].

Obrazy z tej serii należały do madryckiego handlowca i urzędnika Manuela Garcii de la Prada sportretowanego przez Goyę w latach 1805-1810. García de la Prada przekazał całą serię wraz z Pogrzebem sardynki Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych Św. Ferdynanda, gdzie obecnie się znajdują[2].

Przypisy

  1. Francisco Goya. Poznań: Oxford Educational, 2006. ISBN 83-7425-497-1.
  2. 2,0 2,1 Ricardo Centellas: Corrida de toros en un pueblo (hiszp.). almendron.com/artehistoria. [dostęp 2013-09-16].
  3. 3,0 3,1 Valeriano Bozal: Francisco Goya, vida y obra. Madryt: Tf. Editores, 2005. ISBN 84-96209-39-3.