Druga krucjata pasterzy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy krucjaty z 1320 roku. Zobacz też: Pierwsza krucjata pasterzy.
Miniatura z XV wieku, przedstawiająca krucjatę pasterzy
Pasterze podpalają wieżę w Verdun gdzie ukryło się 500 Żydów

Druga krucjata pasterzy – zwyczajowa nazwa dla ruchu, który ogarnął znaczną część dolnych warstw społeczeństwa francuskiego w 1320. Celem krucjaty było wsparcie rekonkwisty na Półwyspie Iberyjskim.

Tło[edytuj | edytuj kod]

W XIV wieku większość Półwyspu Iberyjskiego była już wyzwolona z rąk Maurów. Jedynie na południu trwało ostatnie państwo muzułmańskie w Europie: Emirat Grenady, już jednak od ponad siedemdziesięciu lat funkcjonując jedynie jako lenno Królestwa Kastylii-León.

W maju 1320 młody normandzki pasterz ogłosił, że przybył do niego Duch Święty i nakazał mu walkę z muzułmanami na Półwyspie Iberyjskim. Słowa chłopca padły na podatny grunt, gdyż już od jakiegoś czasu we Francji krążyły pogłoski o organizacji nowej krucjaty. Jednocześnie zaś, pogorszyły się warunki materialne chłopów, ze względu na wystąpienie tzw. małej epoki lodowej oraz przywrócenie przez króla Ludwika X nakazu chłopom spłaty długów u żydowskich lichwiarzy (po wydaleniu Żydów na początku XIV wieku z Francji, to monarchia ściągała długi). Biedniejsze warstwy społeczeństwa wierzyły więc, w poprawę swojego losu dzięki uczestnictwu w krucjacie.

Działania[edytuj | edytuj kod]

Krzyżowcy wyprawili się początkowo do Paryża, aby poprosić króla Filipa V o wsparcie i objęcie nad nimi przywództwa. Król jednak nawet nie zgodził się na przyjęcie delegacji chłopów. Zawiedzione masy uderzyły wówczas na zamek Châtelet i uwolniły tamtejszych więźniów. Następnie, uczestnicy wyprawy skierowali się na południowy-zachód, do Akwitanii. Skąd udali się na południe, ku granicy Aragonii.

W czasie marszu pomiędzy majem a drugą połową czerwca krzyżowcy przeszli szlak od Santes, przez Cahors, Albi i Tuluzę, do Verdun. Wszędzie tam dokonali pogromów Żydów, atakowali zamki, napadali na królewskich urzędników, duchownych, a nawet trędowatych. Z niepokojem sytuacji w zachodniej Francji przyglądał się, w swoich dobrach w Awinionie, papież Jan XXII. Gdy masy chłopskie znalazły się pod Tuluzą (12 czerwca), papież nakazał powstrzymanie dalszej wędrówki "krzyżowców". Zadania tego nie udało się jednak wykonać. Jednocześnie zakaz wejścia do swojej domeny nałożył na krzyżowców, król Aragonii, Jakub II Sprawiedliwy.

Oficjalne rozkazy władców nie były jednak w stanie powstrzymać zrewoltowanych chłopów, którzy wdarli się do Aragonii w lipcu 1320. Wówczas Jakub II wziął w osobistą opiekę Żydów i nakazał swoim urzędnikom aby w jego imieniu zapewnili im bezpieczeństwo. Mimo to doszło do ataku na twierdzę Jaca (obecnie w granicach Francji) oraz do szczególnie dużego pogromu Żydów w Montclús, gdzie zamordowano 300 osób. Zirytowany działaniem chłopów król, wysłał do spacyfikowania chłopów swojego młodszego syna, ks. Alfonsa. Ten ostatni kazał powiesić czterdziestu krzyżowców w miejscowości Huesca, a także odpowiedzialnych za wygnanie Żydów z Tudeli i Pampeluny.

Po rozprawieniu się z radykalnymi krzyżowcami, zapał pozostałych do walki z niewiernymi opadł i krzyżowcy rozpierzchli się.

Skutki[edytuj | edytuj kod]

Krucjata nigdy nie dotarła do celu i nie wypełniła swojego zadania. Uczestnicy zrywu, ostatecznie stali się buntownikami przeciwko władzy królewskiej oraz antysemitami. Wiązało się to z faktem, że Żydzi posiadali odmienne prawa i byli otoczeni królewską opieką.

Po wygaśnięciu buntu, król Filip V nakazał ukarać grzywną gminy, w których doszło do antysemickich wystąpień. W rezultacie, w 1321 doszło do buntu mieszczan w karanych gminach i do ponownych wystąpień przeciwko Żydom.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Malcolm Barber, The Pastoureaux of 1320 [w:] "Journal of Ecclesiastical History", nr 20.
  • David Nirenberg, Communities of Violence: Persecution of Minorities in the Middle Ages, Princeton 1996.