Pampeluna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pampeluna
Pamplona/Iruña
Pampeluna
Herb Flaga
Herb Pampeluny Flaga Pampeluny
Państwo  Hiszpania
Wspólnota autonomiczna Nawarra
Prowincja Nawarra
Comarca Pamplona
Alkad Enrique Maya Miranda (Unión del Pueblo Navarro)
Powierzchnia 23,55 km²
Wysokość 449 m n.p.m.
Populacja 
• liczba ludności
• gęstość

193 328
8209,26 os./km²
Kod pocztowy 31001 – 31014
Położenie na mapie Nawarry
Mapa lokalizacyjna Nawarry
Pampeluna
Pampeluna
Położenie na mapie Hiszpanii
Mapa lokalizacyjna Hiszpanii
Pampeluna
Pampeluna
Ziemia 42°49′N 1°38′W/42,816667 -1,633333Na mapach: 42°49′N 1°38′W/42,816667 -1,633333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Hiszpania

Pampeluna (hiszp. Pamplona, bask. Iruña lub Iruñea) – miasto w północnej Hiszpanii (193 tys. mieszkańców), stolica prowincji Nawarra. Miasto jest położone na wysokości 449 m n.p.m., nad rzekami Arga, Sadar i Elorz, w odległości 87 km od San Sebastián, 434 km od Barcelony oraz 411 km od Madrytu[1].

Pampeluna, tak jak cała Nawarra, jest jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się regionów Hiszpanii[potrzebne źródło].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto (początkowo nazwane Pompaelo) zostało założone przez Pompejusza[2] w 74 p.n.e., jako garnizon wojsk rzymskich.Od V do IX w. było w rękach Wizygotów, Franków i Maurów. W 778 roku zdobyte przez Karola Wielkiego i wtedy zostało otoczone murami obronnymi. W 781 r. odbite z rąk chrześcijan przez Abd ar-Rahmana. W 924 Pampeluna została zniszczona przez Abd ar-Rahmana III i straciła na znaczeniu. W 824 roku powstało baskijskie królestwo Pamplony, później zwane królestwem Nawarry. Pampeluna pozostawała jego stolicą aż do 1512 roku, kiedy Ferdynand V połączył Nawarrę z Kastylią. Od XI w. następuje rozwój Pampeluny, leżącej na pielgrzymkowym szlaku do Santiago de Compostela. W czasie wojen napoleońskich Pampeluna została w 1808 roku zdobyta przez Francuzów, a w 1813 przez Anglików.

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • gotycka katedra zbudowana w latach 1397-1530. Klasycystyczna fasada z dwoma wieżami został dobudowana w 1783 roku. Wewnątrz alabastrowy nagrobek Karola III Szlachetnego i jego żony Eleonory, bogato rzeźbiony portal Puerta de la Preciosa prowadzący do krużganków zdobionych delikatnymi maswerkami;
  • Muzeum Diecezjalne zajmujące dawny refektarz, kapitularz i kuchnię klasztoru przylegającego do katedry. Muzeum posiada najbogatszy w Hiszpanii zbiór polichromowanych rzeźb drewnianych z okresu od XIII do XVI wieku. Jednym z najcenniejszych eksponatów jest natomiast wykonany we Francji relikwiarz Grobu Świętego;
  • barokowy Palacio del Gobierno de Navarra, wewnątrz portret Ferdynanda VII namalowany przez Francisco Goyę;
  • kościół San Saturnino (XIII wiek) z dwoma wieżami. Miał zostać zbudowany w miejscu, gdzie św. Saturnin ochrzcił 40 000 mieszkańców miasta;
  • Muzeum Nawarry (hiszp. Museo de Navarra) mieszczące się w budynku dawnego szpitala z portalem w stylu plateresco. Zbiory muzeum dotyczą historii i sztuki regionu;
  • cytadela z 2 połowy XVI wieku.

Tradycje[edytuj | edytuj kod]

Co roku w dniach 6-14 lipca organizowane są tu tzw. sanfermines, fiesty ku czci patrona miasta świętego Fermina, w czasie których odbywają się słynne encierros – gonitwy byków i ludzi po ulicach miasta. Święto to zostało opisane przez Ernesta Hemingwaya w powieści Słońce też wschodzi (1926).

Miasto jest jednym z najważniejszych punktów dla pielgrzymów na Drodze św. Jakuba, udających się do Santiago de Compostela.

Wyższe uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Pampeluna jest ważnym ośrodkiem akademickim dla północno-wschodniej Hiszpanii.

Uczelnie państwowe:

Uczelnie prywatne:

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Zmiany liczby ludności w Pampelunie:

Dane historyczne
Rok Ludność Zm., %
1991 180 372
1996 166 279 –7,8%
2001 183 964 10,6%
2004 191 865 4,3%
Powyższe dane nie mają podanego źródła!


Transport[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się stacja kolejowa Pamplona (Estación de trenes Pamplona) oraz dworzec autobusowy (Estación de Autobuses Pamplona). W pobliżu granic miasta, w kierunku południowym, położone jest lotnisko Aeropuerto de Pamplona-Noáin, obsługujące trasy krajowe do Madrytu i Barcelony (Iberia i Air Nostrum) oraz loty czarterowe.

Miasta partnerskie[3][edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. [http://www.pamplona.es/VerPagina.asp?IdPag=124&Idioma=1.
  2. Tadeusz Miłkowski, Paweł Machcewicz: Historia Hiszpanii. Wyd. I. Wrocław: Ossolineum, 1998, s. 27. ISBN 83-04-04403-X.
  3. Pamplona City Council: Twin towns [1].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Przewodniki Wiedzy i Życia – Hiszpania. Warszawa: Wydawnictwo Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2005, s. 128-129. ISBN 83-7184-208-2.