Pampeluna
Na mapach: 42°49′05″N 1°38′38″W / 42.818055555556, -1.6438888888889
| Pampeluna/Iruña | |||||
|
|||||
 |
|||||
| Nazwa oficjalna | Pamplona/Iruña | ||||
| Państwo |  Hiszpania |
||||
| Wspólnota autonomiczna |  Nawarra |
||||
| Prowincja | Nawarra | ||||
| Comarca | Pamplona | ||||
| Kod pocztowy | 31001 – 31014 | ||||
| Położenie | 42°49’ N 1°38’ W |
||||
| Powierzchnia | 23,55 km² | ||||
| Wysokość | 449 m | ||||
| Rzeki | Arga | ||||
| Liczba mieszkańców | 193 328 | ||||
| Gęstość zaludnienia | 8209,26 mieszk./km² | ||||
| Alkad | Enrique Maya Miranda (Unión del Pueblo Navarro) | ||||
| Ważne święta | Fiestas de San Fermín (6-14 lipca) | ||||
Położenie na mapie Hiszpanii |
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Pampeluna (hiszp. Pamplona, bask. Iruña lub Iruñea) – miasto w północnej Hiszpanii (193 tys. mieszkańców), stolica prowincji Nawarra. Miasto jest położone na wysokości 449 m n.p.m., nad rzekami Arga, Sadar i Elorz, w odległości 87 km od San Sebastián, 434 km od Barcelony oraz 411 km od Madrytu[1].
Pampeluna, tak jak cała Nawarra, jest jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się regionów Hiszpanii[potrzebne źródło].
Spis treści |
Historia [edytuj]
Miasto (początkowo nazwane Pompaelo) zostało założone przez Pompejusza[2] w 74 p.n.e., jako garnizon wojsk rzymskich.Od V do IX w. było w rękach Wizygotów, Franków i Maurów. W 778 roku zdobyte przez Karola Wielkiego i wtedy zostało otoczone murami obronnymi. W 781 r. odbite z rąk chrześcijan przez Abd ar-Rahmana. W 924 Pampeluna została zniszczona przez Abd ar-Rahmana III i straciła na znaczeniu. W 824 roku powstało baskijskie królestwo Pamplony, później zwane królestwem Nawarry. Pampeluna pozostawała jego stolicą aż do 1512 roku, kiedy Ferdynand V połączył Nawarrę z Kastylią. Od XI w. następuje rozwój Pampeluny, leżącej na pielgrzymkowym szlaku do Santiago de Compostela. W czasie wojen napoleońskich Pampeluna została w 1808 roku zdobyta przez Francuzów, a w 1813 przez Anglików.
Zabytki i atrakcje turystyczne [edytuj]
- gotycka katedra zbudowana w latach 1397-1530. Klasycystyczna fasada z dwoma wieżami został dobudowana w 1783 roku. Wewnątrz alabastrowy nagrobek Karola III Szlachetnego i jego żony Eleonory, bogato rzeźbiony portal Puerta de la Preciosa prowadzący do krużganków zdobionych delikatnymi maswerkami;
- Muzeum Diecezjalne zajmujące dawny refektarz, kapitularz i kuchnię klasztoru przylegającego do katedry. Muzeum posiada najbogatszy w Hiszpanii zbiór polichromowanych rzeźb drewnianych z okresu od XIII do XVI wieku. Jednym z najcenniejszych eksponatów jest natomiast wykonany we Francji relikwiarz Grobu Świętego;
- barokowy Palacio del Gobierno de Navarra, wewnątrz portret Ferdynanda VII namalowany przez Francisco Goyę;
- kościół San Saturnino (XIII wiek) z dwoma wieżami. Miał zostać zbudowany w miejscu gdzie św. Saturnin ochrzcił 40 000 mieszkańców miasta;
- Muzeum Nawarry (hiszp. Museo de Navarra) mieszczące się w budynku dawnego szpitala z portalem w stylu plateresco. Zbiory muzeum dotyczą historii i sztuki regionu;
- cytadela z 2 połowy XVI wieku.
Tradycje [edytuj]
Co roku w dniach 6-14 lipca organizowane są tu tzw. sanfermines, fiesty ku czci patrona miasta świętego Fermina, w czasie których odbywają się słynne encierros – gonitwy byków i ludzi po ulicach miasta. Święto to zostało opisane przez Ernesta Hemingwaya w powieści Słońce też wschodzi (1926).
Miasto jest jednym z najważniejszych punktów dla pielgrzymów na Drodze św. Jakuba, udających się do Santiago de Compostela.
Wyższe uczelnie [edytuj]
Pampeluna jest ważnym ośrodkiem akademickim dla północno-wschodniej Hiszpanii.
Uczelnie państwowe:
- Uniwersytet Publiczny Nawarry (Universidad Publica de Navarra)
Uczelnie prywatne:
- Uniwersytet Nawarry (Universidad de Navarra) oraz Klinika Uniwersytetu Nawarry
Demografia [edytuj]
Zmiany liczby ludności w Pampelunie:
| Dane historyczne | ||
|---|---|---|
| Rok | Ludność | Zm., % |
| 1991 | 180 372 | – |
| 1996 | 166 279 | –7,8% |
| 2001 | 183 964 | 10,6% |
| 2004 | 191 865 | 4,3% |
| Powyższe dane nie mają podanego źródła! | ||
Transport [edytuj]
W mieście znajduje się stacja kolejowa Pamplona (Estación de trenes Pamplona) oraz dworzec autobusowy (Estación de Autobuses Pamplona). W pobliżu granic miasta, w kierunku południowym, położone jest lotnisko Aeropuerto de Pamplona-Noáin, obsługujące trasy krajowe do Madrytu i Barcelony (Iberia i Air Nostrum) oraz loty czarterowe.
Miasta partnerskie[3] [edytuj]
Zobacz też [edytuj]
- Osasuna Pampeluna – klub piłkarski
Przypisy
- ↑ [http://www.pamplona.es/VerPagina.asp?IdPag=124&Idioma=1
- ↑ Tadeusz Miłkowski, Paweł Machcewicz: Historia Hiszpanii. Wyd. I. Wrocław: Ossolineum, 1998, s. 27. ISBN 83-04-04403-X.
- ↑ Pamplona City Council: Twin towns [1]
Bibliografia [edytuj]
- Przewodniki Wiedzy i Życia – Hiszpania. Warszawa: Wydawnictwo Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2005, s. 128-129. ISBN 83-7184-208-2.
