Dziećmarów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dziećmarów
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat głubczycki
Gmina Baborów
Wysokość 275-280 m n.p.m.
Liczba ludności (2010) 252
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-120
Tablice rejestracyjne OGL
SIMC 0491067
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Dziećmarów
Dziećmarów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dziećmarów
Dziećmarów
Ziemia 50°11′57″N 17°57′14″E/50,199167 17,953889Na mapach: 50°11′57″N 17°57′14″E/50,199167 17,953889

Dziećmarów (dawniej Dziećmarowy, cz. Dětmárov, niem. Dittmerau) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, w gminie Baborów.

W latach 1975-1998 administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Dziećmarów jest najwyżej położonym miejscem w gminie. Powierzchnia wsi wynosi 9,7 km2, z czego większą część stanowią użytki rolne[1].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości wywodzi się od pierwotnej staropolskiej nazwy mającej swój źródłosłów w połączeniu słów dziecko oraz moru[2]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę wymienia Dzieczmorów podając jej znaczenie "Kindersterbe" czyli w języku polskim "Umieranie dzieci"[2]. Nazwa nawiązuje być może do historycznego wydarzenia związanego z zarazą moru w wyniku, której śmierć poniosły dzieci. Została ona później fonetycznie zgermanizowana na Dittmerau[2] i wywodzona przez Niemców od imienia Ditmar lub Dziećmar.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Dziećmarów po raz pierwszy zanotowana została w 1263. Wieś ta pierwotnie należała do księstwa kozielskiego, a w 1311 poprzez kupno od ówczesnego posiadacza Jana Czesnitza stała się własnością Joannitów z Grobnik. We wsi nie istniał majątek. Prawdopodobnie była to wieś oczynszowana. Najstarsza wzmianka o kościele pochodzi z 1307. Do 1660 parafia była filią parafii Babice. W 1668 erygowano parafię, której grunty wynosiły 25 ha. W 1786 kościół oraz część wioski uległy spaleniu. W ciągu trzech kolejnych lat zbudowano nowy barokowy kościół pod wezwaniem św. Archanioła Michała z fundacji joannitów, barokowo-klasycystyczny, który w latach 1896–1897 zmodernizowało i powiększono poprzez dobudowę kaplicy. Przed wybuchem II wojny światowej kościół ten kunsztownie pomalowano i założono nowe organy. W marcu 1945 kościół został trafiony bombą i zrównany z ziemią. Poświęcenie nowo wybudowanego kościoła dokonał ks. Adm. A. Kominek w 1949. Z Dziećmarowa pochodził Biskup Anastazy Sedlag (1787–1856), od 1833 bp chełmiński. W 1723 we wsi był sołtys, 24 chłopów, 24 chałupników. Struktura mieszkańców wsi ulega zmianie i w 1783 wieś zamieszkiwało: 26 chłopów, 29 małorolnych, 46 chałupników. W 1910: 22 chłopów, 76 małorolnych, 32 chałupników. Grunty rolne wynosiły 846 ha. W wyniku pożaru w 1785 spłonęła część wsi wraz z kościołem. Liczba mieszkańców wsi wynosiła: 1783 roku – 646; 1845 – 718; 1880 – 857; 1910 – 979. Po I wojnie światowej liczba mieszkańców wynosiła 731. Na frontach I wojny światowej poległo 37 mężczyzn. W 1942 we wsi mieszkało 719 mieszkańców. W 1880 doszło do komasacji pól. Od 1895 wieś posiadała kasę oszczędnościowo-pożyczkową, a od 1889 funkcjonował Związek Kombatantów. Na pieczęci wsi widnieje bogini sprawiedliwości z wagą i mieczem. Kaplica św. Jana istnieje we wsi od czasu pożaru jaki miał miejsce w 1780. Szkoła we wsi istniała najprawdopodobniej od czasu, kiedy Babice stały się samodzielną parafią. W 1833 zniesiono starą drewnianą szkołę, budując w jej miejsce nową – dwuklasową. Obszar gruntów szkolnych wynosił 6,44 ha. W 1910 założono wiejską szkołę dokształcającą. W 1898 przy drodze w kierunku Grobnik założono nowy 1,25 hektarowy cmentarz. Na miejscu starego cmentarza w 1900 zbudowano kaplicę Góry Oliwnej. W 1938 postawiono wieżę ciśnień, a w 1923 zelektryzowano wieś. W 1924 na wieży kościelnej założono nowe dzwony, które wcześniej usunięto i wykorzystano na potrzeby I wojny światowej. W wyniku działań wojennych w marcu 1945 wieś została zniszczona w 50%.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[3]:

  • kościół par. pw. św. Michała Archanioła, z 1786 r., 1895 r.
  • dom nr 16 a, d. 15, z poł. XIX w.
  • dom nr 79, z poł. XIX w.

Przypisy

  1. Interaktywna Mapa Miasta i Gminy Baborów
  2. 2,0 2,1 2,2 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 78.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 25.11.2012]. s. 19.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]