Edukacja zróżnicowana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Edukacja zróżnicowana ze względu na płeć (ang. single-sex education) – sposób kształcenia opierający się na pedagogicznym założeniu, że chłopcy i dziewczęta od pewnego wieku uczą się i rozwijają inaczej i potrzebują innego podejścia w szkole. Celem tego modelu edukacyjnego jest wyrównanie szans edukacyjnych obu płci.

Formy edukacji zróżnicowanej[edytuj | edytuj kod]

Edukacja zróżnicowana uwzględnia różne formy jej realizacji:

  • tworzenie klas zróżnicowanych (dual academies) na wybrane przedmioty
  • tworzenie odrębnych placówek dla chłopców i dla dziewcząt[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Edukacja zróżnicowana dominowała do połowy XX w., szczególnie w szkolnictwie średnim i wyższym.

W latach sześćdziesiątych XX wieku w krajach Europy Zachodniej w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii i Nowej Zelandii niemal całkowicie zastąpiono model zróżnicowany modelem koedukacyjnym. Wobec krytyki tego modelu część szkół prywatnych powraca do rozdziału płci[2].

Na początku XXI w. w edukacji zróżnicowanej pojawił się termin antropologii diadycznej. Według tej koncepcji płeć różnicuje ludzi tak bardzo, że każda z obu płci posiada swoją własną "antropologię"[3].

Wymieniane zalety[edytuj | edytuj kod]

Wśród zalet edukacji zróżnicowanej ze względu na płeć, zwolennicy tej koncepcji wymieniają:

  • większą wydajność w nauce zarówno chłopców jak i dziewczyn
  • szacunek dla etapów dojrzewania każdej płci
  • metodykę kształcenia lepiej dostosowaną do płci[4]
  • brak zachowań rywalizacyjnych, aby "zaistnieć", "pokazać się" osobom drugiej płci[5]

Wymieniane wady[edytuj | edytuj kod]

Wady edukacji rozdzielnej, na jakie wskazują jej przeciwnicy, to:

  • brak integracji pomiędzy osobami różnej płci w szkole.
  • brak przygotowania młodzieży do współpracy z osobami płci przeciwnej w życiu dorosłym.

Badania naukowe[edytuj | edytuj kod]

Większość badań wskazuje, że choć istnieją drobne różnice w budowie mózgu osobnika płci męskiej i żeńskiej, to wynikające stąd różnice w percepcji i przetwarzaniu informacji przez chłopców i dziewczęta są znacznie mniejsze niż indywidualne różnice między dziećmi tej samej płci. W przypadku osób dorosłych różnice sprawności intelektualnej między płciami przestają mieć jakiekolwiek znaczenie[6].

Przeprowadzone w Wielkiej Brytanii badania nie wykazały, aby chłopcy lub dziewczęta wybierali inne przedmioty, lub mieli lepsze wyniki w nauce w zależności od tego, czy uczą się w szkołach koedukacyjnych czy realizujących koncepcję edukacji zróżnicowanej. Istnieją bardzo dobre szkoły oparte na obu tych koncepcjach. Podstawowymi czynnikami są zdolności uczniów, środowisko, z jakiego się wywodzą oraz kwalifikacje nauczycieli. Autorzy przytaczanego badania przebadali szczegółowo argumenty zwolenników edukacji zróżnicowanej i stwierdzili, że zazwyczaj są to argumenty nieadekwatne lub wybiórczo przedstawiane[7].

Dotyczy to np. badań naukowych prowadzonych od początku lat 90. mających dowodzić[8], że dzieci ze szkół zróżnicowanych ze względu na płeć osiągają lepsze rezultaty niż dzieci ze szkół mieszanych.

O społecznych korzyściach płynących z edukacji zróżnicowanej pisał np. amerykański badacz Cornelius Riordan powołując się na socjologa społecznego Jamesa Colemana[9].

Edukacja zróżnicowana nieformalna[edytuj | edytuj kod]

Istnieje szereg organizacji promujących edukację zróżnicowaną ze względu na płeć. Należą do nich m.in. Federacja Skautingu Europejskiego czy ZHR.

Na stronie FSE czytamy: Aby stworzyć dobre warunki dla wychowania chłopców i dziewcząt, i uszanować naturalne zróżnicowanie rozwoju psychofizycznego obu płci, Stowarzyszenie postanowiło zaproponować rodzicom umieszczenie dziewcząt w jednostkach żeńskich, a chłopców w jednostkach męskich[10].

Edukacja zróżnicowana na świecie[edytuj | edytuj kod]

Edukacja zróżnicowana w USA[edytuj | edytuj kod]

W USA w roku 2001 wprowadzono poprawki do uchwalonej w 1972 roku ustawy edukacyjnej, które zniosły wczesniejszy nakaz koedukacji w szkołach publicznych. Przeznaczono również 450 mln USD rocznie na wsparcie edukacji zróżnicowanej w tych szkołach.

W rezultacie liczba szkół zróżnicowanych wzrosła z 4 w 1998 r. do 540 w 2009 r., według danych ze strony internetowej National Association for Single Sex Public Education[11]

Edukacja zróżnicowana w Europie[edytuj | edytuj kod]

Jak podaje raport Komisji Europejskiej o edukacji w Europie z grudnia 2009[1], w Europie jedynie w kilku krajach istnieją publiczne szkoły zróżnicowane:

Jak podaje raport[1], w Wielkiej Brytanii i Irlandii istnieje tradycja uważania szkół zróżnicowanych za "lepsze".

W Irlandii widać spadek popularności edukacji zróżnicowanej. W 1975 r. 60% dzieci uczyło się w podstawówkach zróżnicowanych, w 2005 r. – 20%.

Jak podaje raport[1], w całej Europie istnieją prywatne szkoły zróżnicowane. W większości przypadków są to szkoły religijne (katolickie, protestanckie lub muzułmańskie).

W Polsce[edytuj | edytuj kod]

Wiele szkół w Polsce przyjęło model edukacji zróżnicowanej. Są to np.

W sierpniu 2011 roku z inicjatywy kilku osób, zaangażowanych w promowanie Edukacji Zróżnicowanej, powstał Pierwszy w Polsce serwis informacyjny o Edukacji Spersonalizowanej i Zróżnicowanej SESiZ[17]. Jego celem jest promowanie tego modelu nauczania poprzez współpracą z placówkami edukacyjnymi korzystającymi z tej formy edukacji.

Jednym ze stowarzyszeń promujących edukację zróżnicowaną w Polsce jest Stowarzyszenie Sternik[18][19], natomiast Instytut Nauk o Wychowaniu Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie oferuje nowe studia podyplomowe w tym zakresie.

W dniach 7-8 października 2011 w Warszawie odbył się światowy kongres edukacji zróżnicowanej[20], na którym wystąpiło ponad trzydziestu prelegentów z całego świata[21].

Edukacja zróżnicowana w innych krajach świata[edytuj | edytuj kod]

  • W Izraelu większość szkół religijnych jest zróżnicowana
  • W Korei Południowej wiele szkół publicznych jest zróżnicowanych ze względu na płeć.

Stowarzyszenia[edytuj | edytuj kod]

Najważniejsze stowarzyszenia oraz strony promujące ten model kształcenia:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Gender Differences in Eductinal Outcomes s. 85
  2. E. Vidala (pod red.), Równi ale różni. Perspektywy edukacji zróżnicowanej. CODN 2008 [1]
  3. Juan Manuel Burgos: Personalizm. Centrum Myśli Jana Pawła II, 2010.
  4. Polskie szkoły podstawowe dyskryminują chłopców – Edukacja – szkoły, egzaminy, studia, kursy i szkolenia, prawa i obowiązki nauczycieli – Gazeta Prawna – partner pracodawcy, n...
  5. Renesans niekoedukacyjnej edukacji (pol.). [dostęp 03.06.2011]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-20)].
  6. Mael, F. A. (1998) Single-sex and coeducational schooling: Relationships to socioemotional and academic development. Review of Educational Research, 105.
  7. Smithers A., Pamela Robinson P., The Paradox of Single-Sexand Co-Educational Schooling. Centre for Education and Employment Research, University of Buckingham, 2006
  8. NASSPE: Research > Brain Differences
  9. Girls and boys in school : together or separate? / Cornelius Riordan ; foreword by James S. Coleman | National Library of Australia
  10. http://www.fse.pl/index.php?page=2
  11. Diana Jean Schemo, Correction Appended. New York Times
  12. www.szkoladlachlopcow.pl
  13. www.szkoladladziewczat.pl
  14. [2]
  15. [3]
  16. Szkoła Iskry – Stowarzyszenia NURT
  17. www.edukacjazroznicowana.pl
  18. Stowarzyszenie Wspierania Edukacji i Rodziny "Sternik".
  19. Praktyka edukacji zróżnicowanej w Polsce. Katarzyna Szymala i Stanisław Kowal (red.). Warszawa: Fundacja EASSE Polska, 2011. ISBN 978-83-9333745-0-2.
  20. EASSE Polska
  21. III Międzynarodowy Kongres Edukacji Zróżnicowanej. Maria Skibińska (red.). Warszawa: Fundacja EASSE Polska, 2011. ISBN 978-83-9333745-1-9.