Pedagogika

Nauka w gimnazjum

Pedagogika – to zespół nauk o wychowaniu, istocie, celach, treściach, metodach, środkach i formach organizacji procesów wychowawczych. Pedagogika jako nauka o edukacji (nauczaniu i kształceniu), należy do nauk społecznych (humanistycznych) i zajmuje się rozwojem i zmianami mechanizmów wychowania oraz uczenia się, przez całe życie człowieka.

Pochodzenie nazwy

Pedagogika i jej staropolska nazwa pochodzi od słowa greckiego (paidagogos - dosł. "prowadzący dziecko"). Natomiast wpływ zachodniej filozofii ukształtował pojęcie rzymskie (łac. ars educandi) jako "sztuka wychowania".

Historia pedagogiki

Pedagogika jest matką wszystkich nauk, ponieważ wyrosła od Konfucjusza do Platona a w Polsce od XVII wieku na gruncie filozofii, głównie za sprawą J. A. Komeńskiego pedagogika stała się odrębną i samodzielną dyscypliną naukową, jednak poglądy na wychowanie nawiązują do filozoficznych i ideowych przesłanek swojej epoki t.j.: "dobrego wychowania" - tzw.: etykieta lub pożądane na ówczesne czasy wychowanie spartańskie, wychowanie rycerskie czy wychowanie kawaleryjskie. W odrodzonej Polsce po roku 1918, początkowo termin ten obejmował opiekę i wychowanie następnie nauczanie a dalej wykształcenie dzieci oraz młodzieży. Obecnie edukacją osób dorosłych zajmuje się, dział pedagogiki andragogika.

Opis

Pedagogika to zespół nauk o wychowaniu, istocie, celach, treściach, metodach, środkach i formach organizacji procesów wychowawczych. Pedagogika jest nauką społeczną o profilu humanistycznym, czyli teorią i praktyka działalności opiekuńczo-wychowawczej dzieci i młodzieży. Praktyczne postępowanie wychowawcze, nazywane jest pedagogią (gr. paidagogia). Pedagogika odnosi się głównie do młodego pokolenia, które dzięki oddziaływaniom wychowawczym winno osiągnąć optymalny rozwój osobowości, ukształtować wiedzę o rzeczywistości, przygotować się do funkcjonowania w życiu społecznym. Na jej gruncie formułuje się istotę, cele, treści, metody, środki i formy organizacyjne procesów wychowawczych.

Do głównych ośrodków takiego wychowania zalicza się: rodzinę, grupę rówieśniczą i instytucjonalne jak przedszkole, szkołę elementarną i gimnazjum. Obecnie zakres zainteresowań pedagogiki jest o wiele szerszy i obejmuje: samowychowanie i samokształcenie młodzieży i dorosłych, oddziaływanie wychowawcze instytucji wychowania pozaszkolnego, głównie: środków masowej komunikacji, organizacji młodzieżowych, placówek kulturalnych (teatrów, klubów, muzeów i in.), instytucji wychowania religijnego itp.

Przedstawicielami pedagogiki jako nauki jest pedagog kod zawodu 244104 o odpowiedniej specjalności pedagogicznej po ukończonych studiach wg standardów kształcenia dla kierunku: pedagogika.

Zadaniem pedagogiki jako nauki empirycznej jest wyposażenie pedagogów, którzy organizują procesy edukacyjne (proces wychowania i kształcenia) w wiedzę o skuteczności różnego rodzaju zabiegów edukacyjnych. Towarzyszą temu celowi następujące zadania:

• gromadzenie wiadomości o rzeczywistości wychowawczej;
• analiza tej rzeczywistości, wykrywanie związków i zależności między elementami owej rzeczywistości i wyjaśnianie ich;
• dostarczanie wiedzy potrzebnej do przekształcania rzeczywistości wychowawczej.

Funkcje pedagogiki

• diagnostyczna - zbieranie obiektywnych informacji o rzeczywistości
• prognostyczna - określenie na podstawie zgromadzonej wiedzy prawidłowości odnoszących się do przyszłych zmian i przyszłego rozwoju rzeczywistości
• instrumentalno - techniczna - opracowanie procedur, które mają umożliwić realizację założonych celów

Podstawowe pojęcia pedagogiki

• wychowanie, kształcenie,
• edukacja - podejście systemowe,
• nauczanie, nauczyciel;
• opieka, opiekun;
• świadomość, osobowość
• środowisko, kultura - społeczna;
• tradycja narodowa i regionalna, etyka, muzyka
• sen, praca, czas wolny - wypoczynek;
• pedagog- rodzic, wychowawca,
• socjalizacja, resocjalizacja, osoba niedostosowana społecznie

Kierunki pedagogiczne

• pedagogika eksperymentalna
• metodologia badań pedagogicznych
• historia myśli pedagogicznej
• pedagogika rozwoju
• pedagogika zachowania
• psychopedagogika
• pedagogika twórczości
• pedagogika kreatywna
• pedologia
• pedagogika opiekuńczo-wychowawcza
• pedagogika naturalistyczna
• pedagogika wczesnoszkolna
• pedagogika szkoły
• pedagogika gimnazjalna
• pedagogika szkoły wyższej
• pedagogika miejsca
• pedagogika pracy
• krytyczna pedagogika miejsca
• pedagogika kultury
• pedagogika krytyczna
• antypedagogika
• socjologizm pedagogiczny
• pedagogika egzystencjalna
• pedagogika religii
• pedagogika marksistowska
• felicytologia

Dyscypliny naukowe w pedagogice

• pedagogika ogólna - (ujmuje człowieka jako funkcjonalną całość)
• teoria wychowania - (moralnego, społecznego, fizycznego, estetycznego)
• dydaktyka (ogólna i szczegółowa) - (teoria kształcenia)
• pedagogika specjalna (surdopedagogika, tyflopedagogika, oligofrenopedagogika, pedagogika terapeutyczna, pedagogika resocjalizacyjna)
• andragogika - (teoria oświaty dorosłych);
• pedeutologia - (nauka dotycząca nauczyciela);
• teoria systemów oświatowych
• pedagogika porównawcza - (analiza systemów oświatowych różnych krajów w powiązaniu z ich społecznym i ekonomicznym rozwojem),
• pedagogika społeczna - (zajmująca się problematyka środowiskowych uwarunkowań procesów wychowania)
• pedagogika kształcenia zawodowego

Pedagogika specjalizuje się w bardzo wielu aspektach życia jednostki ludzkiej, związanych nie tylko z wychowaniem czy nauczaniem. Prowadzi również działania mające na celu polepszenie lub zahamowanie cech patologii społecznej, w tym psychopatii i socjopatii poprzez organizowanie działań profilaktycznych (psychoprofilaktyka).

Nauki współdziałające

• filozofia
• logika
• antropologia filozoficzna i antropologia kulturowa
• historia oświaty i wychowania
• socjologia oświaty i wychowania
• biologia - (genetyka, anatomia, [[fizjologia])
• medycyna społeczna
• psychologia ogólna, psychologia rozwojowa, psychologia wychowawcza, psychologia kliniczna
• prakseologia
• etyka
• teoria naukowa organizacji i zarządzania
• cybernetyka
• ogólna teoria systemów
• informatyka
• ekonomia
• praca socjalna
• profilaktyka społeczna

Zobacz też

• oświata
• pedagodzy
• integracja w edukacji
• Komisja Edukacji Narodowej
• Akademia Pedagogiki Specjalnej
• Wyższa Szkoła Pedagogiczna
• Dolnośląska Szkoła Wyższa
• Uczelnie pedagogiczne w Polsce

Literatura

• Wroczyński R., (1963), Myśl pedagogiczna i programy oświatowe w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XXw., Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa;
• Okoń W., (2004), Nowy Słownik Pedagogiczny ” Wyd. Akademickie "ŻAK", Warszawa;
• Kwiecińska Z., Śliwerski B.,(2005), Pedagogika - podręcznik akademicki, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa;
• Turos L., (1995), Pedagogika ogólna i subdyscypliny, Wyd. Akademickie "ŻAK", Warszawa;
• Wołoszyn S., (1998), Nauki o wychowaniu w Polsce, Dom Wydawniczy Strzelec, Kielce;
• Wroczyński R., (1974), Pedagogika Społeczna, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa;
• Konarzewski K., (1982), Podstawy teorii oddziaływań wychowawczych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa;

Linki zewnętrzne

• Linki do stron związanych z pedagogiką w katalogu Open Directory Project