Pedagogika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Pedagogika – zespół nauk o wychowaniu, istocie, celach, treściach, metodach, środkach i formach organizacji procesów wychowawczych[1]. Pedagogika jako nauka o edukacji (nauczaniu i kształceniu), należy do nauk społecznych (humanistycznych) i zajmuje się rozwojem i zmianami mechanizmów wychowania oraz uczenia się, przez całe życie człowieka.

Etymologia pedagogiki[edytuj | edytuj kod]

Pedagogika i jej staropolska nazwa pochodzi od słowa greckiego (paidagogos - dosł. "prowadzący dziecko"). Natomiast wpływ zachodniej filozofii ukształtował pojęcie rzymskie (łac. ars educandi) jako "sztuka wychowania".

Historia pedagogiki[edytuj | edytuj kod]

Początków pedagogiki można doszukiwać się w nauczaniu starożytnych filozofów, takich jak Konfucjusz czy Platon.

Za sprawą J. A. Komeńskiego od XVII wieku, stała się odrębną i samodzielną dyscypliną naukową, jednak poglądy na wychowanie nawiązywały do filozoficznych i ideowych przesłanek swojej epoki t.j.: "dobrego wychowania" - etykiety, wychowania spartańskiego, rycerskiego czy kawaleryjskiego, w zależności od okresu historycznego[2].

Po 1918 roku[edytuj | edytuj kod]

W odrodzonej Polsce po roku 1918, początkowo termin ten obejmował opiekę i wychowanie następnie nauczanie a dalej wykształcenie dzieci oraz młodzieży[3]. Współczesna pedagogika jest wszechstronną nauką o całej rzeczywistości wychowawczej, w której istotę stanowi całożyciowy rozwój człowieka oraz wszelkie tak dodatnie, jak i ujemne wpływy jednych ludzi na drugich oraz wpływy środowiska [4]

Opis[edytuj | edytuj kod]

Pedagogika jest nauką społeczną o profilu humanistycznym, obejmuje ona teorię i praktykę działalności opiekuńczo-wychowawczej dzieci i młodzieży oraz działalność edukacyjną ludzi dorosłych w różnym wieku edukacyjnym. Praktyczne postępowanie wychowawcze, nazywane jest pedagogią (gr. paidagogia).

Pedagogika odnosi się głównie do młodego pokolenia, które dzięki oddziaływaniom wychowawczym winno osiągnąć optymalny rozwój osobowości, ukształtować wiedzę o rzeczywistości, przygotować się do funkcjonowania w życiu społecznym. Na jej gruncie formułuje się istotę, cele, treści, metody, środki i formy organizacyjne procesów wychowawczych.

Do głównych ośrodków takiego wychowania i kształcenia zalicza się głównie rodzinę oraz grupę rówieśniczą i instytucjonalne jak przedszkole, szkołę elementarną i gimnazjum, kształcenie akademickie. Obecnie zakres zainteresowań pedagogiki jest o wiele szerszy i obejmuje: samowychowanie i samokształcenie młodzieży i dorosłych, oddziaływanie wychowawcze instytucji wychowania pozaszkolnego, głównie: środków masowej komunikacji, organizacji młodzieżowych, placówek kulturalnych (teatrów, klubów, muzeów i in.), instytucji wychowania religijnego itp.

Przedstawicielami pedagogiki jako nauki jest pedagog kod zawodu 244104 o odpowiedniej specjalności pedagogicznej po ukończonych studiach wg standardów kształcenia dla kierunku: pedagogika.

Zadaniem pedagogiki jako nauki empirycznej jest wyposażenie pedagogów, którzy organizują procesy edukacyjne (proces wychowania i kształcenia) w wiedzę o skuteczności różnego rodzaju zabiegów edukacyjnych[5]. Towarzyszą temu celowi następujące zadania:

  • gromadzenie wiadomości o rzeczywistości wychowawczej;
  • analiza tej rzeczywistości, wykrywanie związków i zależności między elementami owej rzeczywistości i wyjaśnianie ich;
  • dostarczanie wiedzy potrzebnej do przekształcania rzeczywistości wychowawczej.

Przedmiotem badań empirycznych pedagogiki jest wszechstronny rozwój człowieka w ciągu całego jego życia. Do metod badań, którymi posługuje się pedagogika zalicza się m. in.: metoda eksperymentu, metoda badań terenowych, metody hermeneutyczne, metody porównawcze i metody historyczne [6].

Funkcje pedagogiki[edytuj | edytuj kod]

  • diagnostyczna - zbieranie obiektywnych informacji o rzeczywistości
  • prognostyczna - określenie na podstawie zgromadzonej wiedzy prawidłowości odnoszących się do przyszłych zmian i przyszłego rozwoju rzeczywistości
  • instrumentalno - techniczna - opracowanie procedur, które mają umożliwić realizację założonych celów [7]

Podstawowe pojęcia pedagogiki[edytuj | edytuj kod]

Kierunki pedagogiczne[edytuj | edytuj kod]

Dyscypliny naukowe w pedagogice[edytuj | edytuj kod]

Pedagogika specjalizuje się w bardzo wielu aspektach życia jednostki ludzkiej, związanych nie tylko z wychowaniem czy nauczaniem. Prowadzi również działania mające na celu polepszenie lub zahamowanie cech patologii społecznej, w tym psychopatii i socjopatii poprzez organizowanie działań profilaktycznych (psychoprofilaktyka).

Nauki współdziałające[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Petrozolin - Skowrońska B.(red.), Pedagogika, w: Nowa encyklopedia powszechna, tom IV, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996, s. 812
  2. Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej. T. 1 : Od wychowania pierwotnego do końca XVIII stulecia / wybór i oprac. Stefan Wołoszyn. - Wyd. 2 zm. Kielce : Dom Wydawniczy Strzelec, 1995 - s. 242, ISBN 83-903528-5-0
  3. Ochorowicz J., (1917), Psychologia, pedagogika, etyka. Przyczynki do usiłowań naszego odrodzenia narodowego
  4. Kunowski S., (2004), Podstawy współczesnej pedagogiki, Wydawnictwo Salezjańskie, Warszawa, s. 34
  5. Pilch T., Zasady badań pedagogicznych, Warszawa: Wydaw. Akademickie "Żak", Wyd. 2 popr. i rozszerzone. 1998- s. 138, ISBN 83-86770-00-7
  6. Łobocki M., (2001), Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków, s. 217-250
  7. Pomykało W.,(red) (1997), Encyklopedia pedagogiczna, Warszawa, Wydawnictwo Fundacja INNOWACJA, s. 101, ISBN 83-86169-03-6

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Wroczyński R., (1963), Myśl pedagogiczna i programy oświatowe w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XXw., Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa;
  • Okoń W., (2004), Nowy Słownik Pedagogiczny ” Wyd. Akademickie "ŻAK", Warszawa;
  • Kwiecińska Z., Śliwerski B.,(2005), Pedagogika - podręcznik akademicki, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa;
  • Turos L., (1995), Pedagogika ogólna i subdyscypliny, Wyd. Akademickie "ŻAK", Warszawa;
  • Wołoszyn S., (1998), Nauki o wychowaniu w Polsce, Dom Wydawniczy Strzelec, Kielce;
  • Wroczyński R., (1974), Pedagogika Społeczna, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa;
  • Konarzewski K., (1982), Podstawy teorii oddziaływań wychowawczych, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa;


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło pedagogika w Wikisłowniku