Emil ze Smalandii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Emil ze Smalandii na niemieckim znaczku
Wikimedia Commons

Emil ze Smalandii (tytuł oryginalny Emil i Lönneberga, czyli dosłownie Emil z Lönnebergi) – seria 12 książek autorstwa najbardziej znanej szwedzkiej pisarki książek dla dzieci Astrid Lindgren. Książki były pisane w okresie od 1963 do 1997.

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

Głównym bohaterem serii jest chłopiec Emil Svensson, którego wiek wynosi od pięciu do ośmiu lat. Żyje on na farmie Katthult, położonej we wsi Lönneberga. Jest to rzeczywista miejscowość leżąca w południowej Szwecji, w Smalandii, w regionie Kalmar, w gminie Hultsfred, niedaleko miasteczka Vimmerby, w którym w 1907 roku urodziła się Astrid Lindgren. Pierwowzorem książkowego Emila był ojciec pisarki Samuel August Ericsson (1875-1969), który często jej opowiadał o swoich dziecięcych latach[1].

Czas, w którym toczy się akcja książek o Emilu nie jest dokładnie określony, wiele jednak wskazuje na początek XX wieku. Wszystkie opisane przygody zdarzają się w Smalandii (szw. Småland), historycznej krainie w południowo-wschodniej Szwecji, z której pochodziła pisarka. Oprócz przygód niesfornego chłopca, czytelnik może poznać również codzienne życie i obyczaje smalandzkiej wsi i miasteczek w tamtym okresie.

Emil jest jasnym blondynem i ma niebieskie oczy co, jak możemy wyczytać na kartach książki nadaje mu wygląd "aniołka". Jest to jednak tylko pozorna aparycja, gdyż w rzeczywistości Emil znany jest w całej okolicy z figli, których jest autorem.

Emil nie jest jednak złym dzieckiem, nie zdaje sobie po prostu często sprawy z konsekwencji swoich akcji. Jak sam twierdzi: "Nie płatam żadnych figli, one po prostu się zdarzają". Za każdym razem, gdy Emil stanie się bohaterem jakiejś psoty, zostaje ukarany przez ojca zamknięciem w jego drewutni. Nie jest to jednak przez niego odbierane jako dotkliwa kara, gdyż siedząc tam zamknięty zawsze rzeźbi drewniane ludziki (których liczba przekracza w ostatniej części serii 350).

Emil jest postacią niezwykle inteligentną i twórczą, często myśli w sposób niekonwencjonalny, przez co spotyka się z niezrozumieniem ze strony dorosłych. Ma niezwykłe wyczucie dla zwierząt, szczególnie koni i świń (jedną wychował i wytrenował, przez co zachowywała się jak pies). W kilku miejscach książek znajdujemy informacje o przyszłej karierze Emila, który zdobędzie pewnego dnia tytuł przewodniczącego lokalnego samorządu, stając się najważniejszym i najbardziej poważanym mieszkańcem Smalandii.

Polskie wydania[edytuj | edytuj kod]

W języku polskim ukazały się trzy części przygód Emila z Lönnebergi wydane kilkukrotnie przez wydawnictwo Nasza Księgarnia:

  • Emil ze Smalandii (przełożyła Irena Szuch-Wyszomirska, pierwsze wydanie 1971)
  • Nowe psoty Emila ze Smalandii (przełożyła Anna Węgleńska, pierwszy wydanie 2005)
  • Jeszcze żyje Emil ze Smalandii (przełożyła Anna Węgleńska, pierwszy wydanie 2005).

Każdy z tomów zawiera kilka historii. W roku 2012 wszystkie części ukazały się w jednym tomie jako Przygody Emila ze Smalandii. Wszystkie wydania przygód Emila, wzorem wydań szwedzkich, zawierają ilustracje, których autorem jest szwedzki grafik Björn Berg.

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

Domek Emila w Katthult z filmowych adaptacji.

Na początku lat siedemdziesiątych nakręcono trzy filmowe adaptacje do książek o Emilu. Powstały one w koprodukcji szwedzko-niemieckiej. Reżyserem filmów był Olle Hellbom, a autorką scenariusza Astrid Lindgren. W rolę tytułowego bohatera wcielił się Jan Ohlsson.

  • Emil i Lönneberga (1971), pol. Emil ze Smolandii
  • Nya hyss av Emil i Lönneberga (1972), pol. Nowe psoty Emila ze Smolandii lub Michaś przywołuje świat do porządku
  • Emil och griseknoen (1973), pol. Emil i prosiaczek

W latach 1974-1976 powstał (z udziałem tych samych aktorów, miejsc i twórców) 13-to odcinkowy serial telewizyjny produkcji szwedzko-enerdowskiej Emil z Lönnebergi (Emil i Lönneberga). Reżyserem był Olle Hellbom, a scenariusz napisała Astrid Lindgren, która w serialu wystąpiła również jako narratorka.

W roku 1985 w Rydze (w ówczesnym ZSRR, dziś Łotwa) powstał pełnometrażowy telewizyjny film fabularny w języku łotewskim, oparty na motywach powieści o Emilu, zatytułowany Emīla nedarbi (ros. Проделки сорванца).

W roku 2013 powstał w Szwecji pełnometrażowy film animowany Emil i Ida z Lönnebergi (szw. Emil & Ida i Lönneberga). Premiera planowana jest na 25 grudnia 2013. Producentem filmu jest Lars Blomgren, a reżyserami są Per Åhlin, Alicja Jaworski-Björk i Lasse Persson. Film oparty jest na trzech opowiadaniach o Emilu (dwie z nich zupełnie pominięto w ekranizacjach Olle Hellboma, a trzecią nieco zmieniono), a scenariusz bardzo ściśle odpowiada narracji Astrid Lindgren. Dodatkowo sięgnięto po nagrania archiwalne z głosem pisarki, by wykorzystać je jako głos narratora w filmie. Postacie i całe tło rysunkowe dokładnie opierają się na książkowych ilustracjach Björna Berga[2].

Znaczenie wychowawcze[edytuj | edytuj kod]

Książki o Emilu zawierają silny przekaz filozofii Lindgren dotyczącej edukacji i wychowania dzieci. Ona sama wychowała się na farmie w Smalandii i dostrzegała olbrzymią rolę natury w prawidłowym rozwoju. Dzieci nie powinny być także karane fizycznie i często są obdarzone dużo większym rozsądkiem, niż dorośli wokół nich uważają. W rodzinie Svenssonów (na którą składa się oprócz Emila – mama, tata i młodsza siostra Ida) zakazane są także wszelkie przekleństwa i alkohol.

Astrid Lindgren zawarła w powieści całkiem wiarygodny obraz szwedzkiej wsi z początku XX wieku. Ojciec Emila został przedstawiony jako stereotypowy mieszkaniec Smalandii – nie lubiący np. wydawać pieniędzy. Kościół miał wtedy duże znaczenie i Pastor jest stałym bywalcem farmy Emila. Książka wymienia tradycyjne szwedzkie potrawy, stroje, święta i inne uroczystości (takie jak dzień targowy czy aukcje majątku szwedzkich migrantów do Stanów Zjednoczonych)


Przypisy

  1. http://www.alv.se/en/park/characters/emil Świat Astrid Lindgren - Ten Emil
  2. https://www.youtube.com/watch?v=e0qwwRs309I zwiastun filmu rysunkowego