Barwa niebieska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
niebieski
 
Przybliżone współrzędne barw1
Hex (szesnastkowo) #0000FF
RGB [0–255] (0, 0, 255)
CMYK [0–100%] (100%, 100%, 0, 0)
HSV [°, %, %] (240°, 100%, 100%)
1dla większości barw są to tylko dane orientacyjne
Niebo i woda
Barwa niebieska pojawia się w świecie nieożywionym (kryształ siarczanu miedzi)…
…i ożywionym (drzewołaz niebieski żyjący w Surinamie).
Charakterystyczne niebieskie drzwi i detale domów na greckiej wyspie Santoryn.
Słoń wyrzeźbiony w lapis lazuli.
Niebieskie znaki informacyjne.

Barwa niebieska – jedna z addytywnych barw podstawowych, na kole barw dopełnia barwę żółtą. Zakres światła niebieskiego ma długość fali od ok. 420 do ok. 490 nm.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: -ski (formant).

Początkowo do XIV wieku w języku polskim „niebieski” oznaczało „przynależny do nieba”, a dopiero później wyraz ten stał się osobnym określeniem barwy niebieskiej, charakterystycznej dla koloru nieba[1]. Nazwę tego koloru utworzono przez dodanie do nazwy nieba formantu przymiotnikowego "-ski", kontynuantu z języka prasłowiańskiego -ьskь-jь, który określał przynależność do czegoś[2]. Dzięki temu formantowi utworzono nazwę barwy podobnie jak inne przymiotniki. W wielu językach nie ma osobnych słów na odróżnienie barwy niebieskiej i zielonej, a w języku szwedzkim aż do początku XX wieku używano tego samego słowa na określenie koloru czarnego i niebieskiego.

Pochodzenie barwy[edytuj | edytuj kod]

Bezchmurne niebo ma kolor niebieski z powodu efektu Rayleigha, natomiast lekko niebieska barwa czystej wody wynika z częściowego pochłaniania przez nią czerwonej składowej światła białego (słaba absorpcja <700 nm).

U zwierząt barwa niebieska często jest barwą strukturalną[3][4].

Historia i symbolika[edytuj | edytuj kod]

Niebieski jest najzimniejszą z barw. Kojarzy się z otwartą przestrzenią, wodą, morzem, niebem. W starożytnej Grecji i Rzymie był symbolem najwyższych Bóstw – Zeusa i Jupitera. W starożytnym Egipcie lapis lazuli (kamień o głębokim niebieskim kolorze) symbolizował niebo, symboliczne miejsce przebywania Boga.

W Iranie jest kolorem żałoby.

W kulturze Zachodniej, kojarzony jest z Maryją, a ściślej z Niepokalanym Poczęciem Maryi. Niebieski jako symbol najwyższych bóstw antycznych oznacza jednocześnie najwyższe uprzywilejowanie Maryi, Matki Zbawiciela wśród wszystkich stworzeń Bożych. Wynika to również nie tylko z "odziedziczenia" tradycji starożytnych, lecz z ceny niebieskiego barwnika w Średniowieczu[potrzebne źródło].

Uzyskiwano go z kamienia lapis lazuli, który był wówczas równie drogi jak złoto. Z powodu jego ceny używano go często do malowania szat na obrazach przedstawiających Maryję – by oddać jej najwyższy honor. W późniejszych czasach niebieski barwnik potaniał. Był to ostatni kolor podstawowy uzyskany syntetycznie przez człowieka.

Niebieski jest kolorem pełnym symboliki, posiada niemal tyle cech, co czerwień. Niektóre z nich to: uduchowienie, pokój, higiena, spokój, woda, świeżość, czystość i chłód, lecz również dynamizm, kreatywność i inspiracja. Niebieski to także kolor przyjaźni: podarowanie niebieskiego kwiatu symbolizuje duże znaczenie przyjaźni dla obdarowującego. Niebieski bywa też postrzegany jako symbol przywiązania do tradycji.

Dodatkowe informacje[edytuj | edytuj kod]

Powiedzenia związane z kolorem niebieskim[edytuj | edytuj kod]

  • to feel blue (być smutnym)
  • once in a blue moon (bardzo rzadko; raz na ruski rok)
  • out of the blue (ni stąd, ni zowąd; spoza rzeczywistości)
  • błękitna krew
  • myśleć o niebieskich migdałach
  • niebieski ptak

Niektóre minerały o kolorze niebieskim[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło niebieski w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Zenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, PWN, Warszawa 1985, ISBN 83-01-06443-9
  2. Stanisław Rospond, Gramatyka historyczna języka polskiego z ćwiczeniami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, s. 114, ISBN 978-83-01-13992-6.
  3. Kilka słów o kolorach strukturalnych, czyli motyle, mandryle i trochę zamieszania z fizyką. entomo.pl. [dostęp 2013-12-10].
  4. Kolory ptaków i papug. Papuzie Centrum Informacyjne. [dostęp 2013-12-10].