Dorosłość

Dorosłość – określenie stanu dojrzałości fizycznej, (w biologii odnosi się do organizmu), zwykle dotyczy człowieka, który nie jest dzieckiem – mężczyzny lub kobiety.

Uzyskanie pełnoletności jest momentem formalnie oznaczającym dorosłość (mylnie utożsamianą z dojrzałością).

Dawniej dorosłość była wyznaczana na kilka różnych sposobów:

• przez osiągnięcie dojrzałości biologicznej lub fizycznej
• przez przejście serii testów dowodzących gotowości dziecka do dorosłego życia (inicjacja)
• przez osiągnięcie pewnego wieku
• przez poczęcie i urodzenie dziecka

Większość nowoczesnych państw posiada prawnie określoną granicę wieku, po przekroczeniu której obywatel staje się dorosły bez żadnej wymaganej demonstracji gotowości do wejścia w dorosłość.

Aspekty prawne

Bycie dorosłym oznacza możliwość zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Inne konsekwencje to wygaśnięcie władzy rodzicielskiej rodziców nad dzieckiem i co do zasady koniec odpowiedzialności finansowej za dziecko; możliwość zawarcia związku małżeńskiego, głosowania w wyborach, posiadania broni palnej, uzyskania prawa jazdy, samodzielnego podróżowania za granicę czy legalnego stosowania niektórych używek (papierosy, alkohol). W niektórych przypadkach granica wieku może być niższa, jeżeli prawo danego kraju dopuszcza wyjątki (np. zawarcie związku małżeńskiego dla kobiet jest w Polsce możliwe wcześniej za zgodą sądu rodzinnego).

W niektórych państwach istnieje możliwość wykonywania niektórych czynności prawnych, takich jak sprzedaż, czy wypożyczanie, przez osoby niepełnoletnie. Czasami w związku z tym występuje wymóg nadzoru przez opiekuna prawnego bądź po prostu przez dorosłego.

Prawna granica wchodzenia w dorosłość (pełnoletność) zwykle waha się pomiędzy 14. a 21. rokiem życia, zależnie od regionu. Niektóre kultury w Afryce określają dorosłość od 13 lat, a Gwatemala rozważa przesunięcie granicy na 10 lat.^{[potrzebne źródło]}

U Żydów, dorosłość jest osiągana w wieku 13 lat przez chłopców, a po osiągnięciu 12 lat przez dziewczyny (jednakże pierwotnie nie osiągało się dorosłości tylko po przekroczeniu danej granicy wieku).

W większości współczesnych krajów prawną granicą dorosłości jest 18 lat. Wyjątkami są:

• Samoa Amerykańskie, Uzbekistan (14 lat)
• Iran (15 lat)
• Malta (16 lat)
• Holandia (16 lat)
• Indonezja (17 lat)
• Korea Południowa (19 lat)
• Japonia (20 lat)
• Arabia Saudyjska (21 lat)
• Stany Zjednoczone (w zależności od stanów, Alabama i Nebraska (19 lat), Mississippi i Puerto Rico (21 lat) w pozostałych granicą jest ukończenie 18 lat. Jednakże na całym terytorium USA alkohol kupować i spożywać można dopiero po przekroczeniu tzw. "legal drinking age", który wynosi 21 lat.)
• Kanada (w zależności od prowincji i terytoriów, w niektórych jest 18 lub 19 rok życia, ale w większości granicę stanowi 19 lat)
• Wielka Brytania (18 lat, ale w Szkocji od 16)

Kryteria dorosłości

Różne są kryteria dorosłości, i tak:

• Według Houle^{[potrzebne źródło]} - dorośli to osoby w przedziale 18-60 r.ż., mieszkający samodzielnie, a także uczący się w instytucjach w niepełnym wymiarze godzin.

• Według Werner^{[potrzebne źródło]} dorosłość definiuje:
  • niezależność ekonomiczna,
  • odpowiedzialność,
  • adekwatne uczestnictwo w życiu kraju,
  • troska o najbliższych.

• J.W. Johnstone i R.J. Rivera^{[potrzebne źródło]} dorosłymi określają:
  • wszystkich którzy posiadają własne mieszkanie i przekroczyli 21 lat,
  • osoby poniżej 21 r.ż. ale pozostające w związku małżeńskim,
  • osoby nie mające 21 lat, ale będące głową rodziny,
  • wszystkie osoby mające 21 lat lub więcej pozostające w siłach zbrojnych, które łącza silne więzi z domem rodzinnym,
  • każdego powyżej 21 r.ż., kto mieszka w internacie lub akademiku i jest mocno związany z członkami rodziny.

Proces dorosłości na skali wzrost - regres w ujęciu C.C. Cogginsa^{[potrzebne źródło]}

Dorosłość to proces rozwoju psychicznego, który jest usytuowany w 4 grupach postaw:

• wobec siebie - cechuje je duża samoświadomość, adekwatna samoocena (gdyż zaniżona i zawyżona jest barierą) oraz koncentracja na rozwoju,
• wobec innych - charakteryzują się rozumieniem innych, poczuciem solidarności z innymi, koncentracją na nich oraz szacunkiem wobec innych,
• wobec świata i życia (postawa kluczowa) - znamionuje je zaangażowanie w sprawy codzienności, orientacja proaktywna (zajmując się sprawami codziennymi musimy mieć na uwadze, czy przyniesie to pożytek w przyszłości, w bliższej lub dalszej perspektywie) oraz gotowość na ryzyko niepowodzeń,
• wobec wiedzy i procesu jej zdobywania - cechuje je wiedza o problemach i sposobach ich rozwiązywania.

Cechy dorosłego

Wymienione tu zostały niektóre cechy osobowości, które symbolizują dorosłość w większości kultur. Nie zawsze jest pełna zgodność pomiędzy poniższymi cechami, a cechami człowieka o wieku określającym go prawnie dorosłym. Te cechy to:

• samokontrola,
• stabilizacja społeczna,
• niezależność,
• odpowiedzialność,
• taktowność,
• samodzielność,
• powaga,
• wytrzymałość,
• doświadczenie,
• obiektywność,
• samowolne decyzje.

Zdaniem neurologów proces dojrzewania mózgu - od którego zależy wykształcenie się powyższych cech - trwać może nawet do 25. roku życia, lecz czasem może następować przed szesnastym rokiem życia

Psychiczne atrybuty człowieka dorosłego

• zdolność do abstrakcyjnego myślenia,
• umiejętność formułowania odpowiedzi na pytania dotyczące jego jako osoby, oraz członka społeczeństwa i istoty we wszechświecie,
• gotowość do podjęcia i wykonywania pracy zawodowej,
• umiejętność dokonywania wyborów wartości oraz własnego miejsca w świecie,
• aktywne uczestnictwo w procesach interakcji społecznych,
• dojrzałe relacje interpersonalne z innymi,
• zdolność w miarę obiektywnej oceny siebie i innych, zajmowania stanowiska wobec innych - osób, problemów czy wartości,
• doświadczenie zdobywane poprzez uczestnictwo w różnego rodzaju sytuacjach, styczność z innymi ludźmi oraz wewnętrzne przeżycia i własne postępowanie, które mają wpływ na ukształtowanie się tożsamości oraz samooceny ,
• umiejętność podnoszenia kwalifikacji.

Zobacz też

• pełnoletność
• dojrzałość