Gąska niekształtna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gąska niekształtna
Gąska niekształtna: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj gąska
Gatunek gąska niekształtna
Nazwa systematyczna
Tricholoma portentosum (Fr.) Quél.
Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 338 (1872)
Tricholoma portentosum39.JPG

Gąska niekształtna (Tricholoma portentosum (Fr.) Quel.) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Nazwę polską podał Stanisław Chełchowski w 1898[2]. Niektóre synonimy łacińskie[3]:

  • Agaricus portentosus Fr. 1821
  • Gyrophila portentosa (Fr.) Quél. 1886
  • Gyrophila sejuncta var. portentosa (Fr.) Quél. 1896
  • Melanoleuca portentosa (Fr.) Murrill 1914

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 4-10 cm[4], bladoszary lub ciemnoszary, często z odcieniem fioletowym oraz z charakterystycznymi czarniawymi, promieniowymi smużkami, w młodym owocniku stożkowato wypukły, później rozpłaszczony, z podwiniętymi brzegami, często z tępym garbkiem pośrodku, gładki i nagi. Podczas wilgoci bardzo śliski.

Blaszki

Początkowo białe, potem szarawe, średnio gęste, cienkie, wycięte z ząbkiem.

Trzon

Cylindryczny, pełny, gładki nagi, biały z żółtawym lub szarawym odcieniem, na starość miejscami żółtozielonawy.

Miąższ

Biały albo szarawy. Smak przyjemny, pachnie jak świeżo zmielona mąka.

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki o średnicy 5-6 x 4-5 µm[4], jajowate, gładkie, bezbarwne.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie od października do grudnia w borach sosnowych z dużą ilością porostów lub mchów, lubi gleby piaszczyste, prawie zawsze gromadnie, razem z gąską zielonką (Tricholoma equestre); miejscami częsta.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny. Nadaje się do zup, marynowania w occie i duszenia.

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Jest kilka gatunków gąsek o podobnym, siwoczarnym ubarwieniu[5]:

  • gąska pieprzna (Tricholoma virgatum). Ma kapelusz ostrostożkowaty, bez włókienek i jest pikantna w smaku,
  • gąska czarnołuskowa (Tricholoma atrosquamosum) ma na kapeluszu czarniawe łuski,
  • gąska ziemistoblaszkowa (Tricholoma terreum) ma kapelusz włóknisto-łuseczkowaty,
  • gąska ostra (Tricholoma sciodes) ma kapelusz jedwabiście błyszczący, w smaku jest ostra.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum. [dostęp 2011-11-15].
  4. 4,0 4,1 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 76. ISBN 83-7404-513-2.
  5. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.