Gąska niekształtna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gąska niekształtna
Gąska niekształtna DSCN6458 crop.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj gąska
Gatunek gąska niekształtna
Nazwa systematyczna
Tricholoma portentosum (Fr.) Quél.
Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 338 (1872)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Tricholoma portentosum39.JPG

Gąska niekształtna (Tricholoma portentosum (Fr.) Quel.) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi (według Index Fungorum)[1].

Nazwę polską podał Stanisław Chełchowski w 1898[2]. Niektóre synonimy łacińskie[3]:

  • Agaricus portentosus Fr. 1821
  • Gyrophila portentosa (Fr.) Quél. 1886
  • Gyrophila sejuncta var. portentosa (Fr.) Quél. 1896
  • Melanoleuca portentosa (Fr.) Murrill 1914

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 4-10 cm[4], bladoszary lub ciemnoszary, często z odcieniem fioletowym oraz z charakterystycznymi czarniawymi, promieniowymi smużkami, w młodym owocniku stożkowato wypukły, później rozpłaszczony, z podwiniętymi brzegami, często z tępym garbkiem pośrodku, gładki i nagi. Podczas wilgoci bardzo śliski.

Blaszki

Początkowo białe, potem szarawe, średnio gęste, cienkie, wycięte z ząbkiem.

Trzon

Cylindryczny, pełny, gładki nagi, biały z żółtawym lub szarawym odcieniem, na starość miejscami żółtozielonawy.

Miąższ

Biały albo szarawy. Smak przyjemny, pachnie jak świeżo zmielona mąka.

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki o średnicy 5-6 x 4-5 µm[4], jajowate, gładkie, bezbarwne.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie od października do grudnia w borach sosnowych z dużą ilością porostów lub mchów, lubi gleby piaszczyste, prawie zawsze gromadnie, razem z gąską zielonką (Tricholoma equestre); miejscami częsta.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny. Nadaje się do zup, marynowania w occie i duszenia.

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Jest kilka gatunków gąsek o podobnym, siwoczarnym ubarwieniu[5]:

  • gąska pieprzna (Tricholoma virgatum). Ma kapelusz ostrostożkowaty, bez włókienek i jest pikantna w smaku,
  • gąska czarnołuskowa (Tricholoma atrosquamosum) ma na kapeluszu czarniawe łuski,
  • gąska ziemistoblaszkowa (Tricholoma terreum) ma kapelusz włóknisto-łuseczkowaty,
  • gąska ostra (Tricholoma sciodes) ma kapelusz jedwabiście błyszczący, w smaku jest ostra.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum. [dostęp 2011-11-15].
  4. 4,0 4,1 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 76. ISBN 83-7404-513-2.
  5. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.