Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Służbowa legitymacja GUKPPiW Tomasza Strzyżewskiego

Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk - instytucja państwowa utworzona w 1945 (pierwotnie pod nazwą Centralne Biuro KPPiW), która zajmowała się kontrolą i weryfikacją publikacji prasowych, radiowych i telewizyjnych, wydawnictw książkowych, filmów, spektakli teatralnych, widowisk, wystaw itp. Jego centrala mieściła się w Warszawie, na ulicy Mysiej 2.

Głównemu Urzędowi podlegały Okręgowe Urzędy Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, które zajmowały się drobiazgową kontrolą publikacji.

Był to organ cenzury (obecny we wszystkich krajach tzw. obozu socjalistycznego), badający wszelkie formy oficjalnego przekazu informacji z punktu widzenia ich zgodności z aktualną polityką państwa.

Pracujący w latach 70. w GUKPPiW absolwent krakowskiej WSE Tomasz Strzyżewski w ukryciu przepisał w całości "Księgę Zapisów i Zaleceń GUKPPiW"[1] oraz zgromadził kopie niektórych dokumentów cenzury. W 1977 wyemigrował do Szwecji, gdzie – pomimo że początkowo nie wierzono w autentyczność przywiezionych dokumentów[2] – opublikował je w Czarnej Księdze Cenzury PRL.

Monopol informacyjny państwa został w przełamany przez powstanie niezależnego, podziemnego ruchu wydawniczego, który nie podlegał żadnej formie cenzury, co w Polsce na małą skalę miało miejsce jeszcze na początku lat 50. XX wieku, a na większą stało się faktem w połowie lat 70[3]. W lipcu 1981 GUKPPIW przekształcony został w Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk, ale była to tylko niewielka zmiana kosmetyczna.

Pod koniec istnienia GUKPiW liczba zatrudnionych wynosiła 465 osób (na przełomie lat 1989/1990), a planowany na utrzymanie tej instytucji budżet na rok 1990 wynosił bez mała pięć miliardów ówczesnych złotych[4]. Ostatecznie GUKPiW został zlikwidowany w kwietniu 1990 roku, ale już od zwycięstwa Komitetów Obywatelskich "Solidarności" w wyborach 4 czerwca 1989 w praktyce nie pełnił swej funkcji. Mimo to, zdarzały się pojedyncze przypadki cięć[5].

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Historia 30 lat "Czarnej księgi cenzury PRL" . [dostęp 23 lutego 2009].
  2. ↑ MATRIX czy prawda selektywna?
  3. ↑ Również w innych krajach zależnych od ZSRR pojawiały się takie wydawnictwa, a w samym ZSRR nosiły one nazwę "samizdatów"
  4. ↑ "Gazeta Wyborcza", nr 1(168) z 2 stycznia 1990: Jan Rokita, "Rozwiązać Główny Urząd"
  5. ↑ np. w styczniu 1990 z powieści "Dobry" Waldemara Łysiaka wycięto treści antyradzieckich piosenek, o czym autor wspomina we wstępie do wydania z 1996 (Waldemar Łysiak, Dobry, wyd. Exlibris Chicago-Warszawa 1996, s. viii-x), różniącego się od wydania z 1990
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/G%C5%82%C3%B3wny_Urz%C4%85d_Kontroli_Prasy,_Publikacji_i_Widowisk”
Utwórz książkę