Greenwich Village

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Washington Arch na Washington Square

Greenwich Village, inaczej West Village lub w skrócie The Village - dzielnica mieszkalna na Manhattanie w Nowym Jorku. Graniczy z Broadwayem na wschodzie (granicą jest 5th St.), rzeką Hudson na zachodzie, Houston Street na południu i 14th Street na północy.

W XVIII wieku Greenwich Village była osobną wsią, stąd obecna nazwa. Pierwszy raz wymieniona w roku 1712.

Epidemia żółtej febry w Nowym Jorku w 1822 skłoniła mieszkańców do ucieczki w miejsce o zdrowszym powietrzu, do Greenwich Village. Gdy epidemia się zakończyła, wiele osób osiedliło się tam na stałe. Cały ten obszar był w XIX wieku znany pod nazwą "Washington Square".

Cyganeria[edytuj | edytuj kod]

Greenwich Village przez długi czas była bastionem artystów i intelektualistów. Ten wizerunek dzielnica zyskała w XIX wieku, ale na dobre przylgnął do niej po I wojnie światowej. Tutaj mieszkali Walt Whitman i Edgar Allan Poe.

Gdy "artystyczna cyganeria" przeżywała swój złoty wiek, Greenwich Village rozsławili tacy ekscentryczni mieszkańcy jak Joe Gould i Maxwell Bodenheim. Greenwich Village była również miejscem politycznych rebelii, zarówno tych poważnych, jak i tych bardziej frywolnych.

Na zachodnim krańcu dzielnicy znajduje się wybudowana w 1880 r. tawerna White Horse. Została ona rozsławiona przez wielkiego poetę walijskiego Dylana Thomasa, który się tu upijał i pijany zmarł u drzwi tej knajpy. Przyciągnęło to do tawerny nowych, słynnych biesiadników: Normana Mailera, Jamesa Baldwina, Vance'a Bourjaily'ego, Anais Nin, Seymour Krim i w końcu Jacka Kerouaca.

Młodszych przyciągała knajpa San Remo na rogu ulic Bleecker i MacDougal, w samym sercu włoskiej części Greenwich Village. Tutaj nie było żadnych przedziałów rasowych. Ron Sukenick (przyszły pisarz awangardowy) wspomina, że już w 1960 widział tam kobietę w jeansach! Tutaj przychodzili: Judith Malina, współzałożycielka słynnego the Living Theatre, William S. Burroughs, Allen Ginsberg, Jack Kerouac, Gregory Corso (urodził się prawie naprzeciwko), Miles Davis, Tennessee Williams, Maya Deren (pierwsza ważna, niezależna reżyserka filmowa, wtajemniczona w rytuały voodoo i santerii; kręciła o nich filmy). Mieszkał tu także John Reed (autor 10 dni, które wstrząsnęły światem).

Beatnicy – beat generation[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym ruchem kulturowym, związanym z Greenwich Village byli beatnicy w latach 50. Ruch wyrósł z rozczarowania młodych ludzi systemem zwanym amerykańską drogą życia, zwłaszcza że życie to przebiegało w cieniu bomby atomowej. Ich styl ubierania się, zachowania, nawet mówienia był ekspresją rebelii przeciw konformistycznemu społeczeństwu. To oni byli głównymi miłośnikami jazzu, szczególnie bebopu.

Najpełniej wyrazili się w literaturze, zwłaszcza w poezji. Wymienić tu należy Allena Ginsberga, Jacka Kerouaca, Lawrence'a Ferlingettiego i Gary'ego Snydera (obecnie mistrz zen i poeta). Przesiadywali w knajpach dzielnicy i łączyli poezję z jazzem i występami satyryków estradowych. Trzeba tu dodać, że pod koniec lat 50. było w tej dzielnicy najwięcej barów, klubów i kawiarni z całej Ameryki Północnej. Ich głównymi knajpami były: White Horse Tavern, The Gaslight i Cedars Tavern (miejsce Kerouaca). Wypijali tu swoje dzienne dawki tacy artyści jak Willem de Kooning i Alex Katz. Na scenach klubowych występował poeta i satyryk Hugh Romney, znany do dziś bardziej jako Wavy Gravy, założyciel Hog Farm, który 10 lat później pojawi się na festiwalu w Woodstock. Radykalny poeta Ted Joans, na długo przed ruchem obywatelskim, wprowadził termin czarne jest piękne.

Dave Van Ronk (1936-2002), w latach 50. jeszcze muzyk jazzowy, zauważył, że sami beatnicy nienawidzili muzyki folkowej, gdyż dla nich liczył się tylko jazz (grany w słynnym klubie Village Vanguard), zwłaszcza bebop i twarde narkotyki.

Pod koniec lat 50. właściwie wszyscy przenieśli się do Kalifornii. Ale dla mediów i niezorientowanych turystów muzyka folkowa i beatnicy byli tym samym. Turyści masowo nachodzili Greenwich Village, aby zobaczyć beatników i kończyli słuchając folku, będąc do końca przekonanymi, że widzieli tych okropnych beatników. Świadkiem tego wszystkiego był fotograf pisma The Village Voice Fred W. MacDarrah: Nie było wyraźnych granic pomiędzy pisarzami, tancerzami, poetami i muzykami. Ci z awangardy skupiali się razem, żyli w tym samym sąsiedztwie, wspierali działania innych, chodząc na koncerty, otwierając je, czytając teksty i bywając razem.

Folknicy – folk generation[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie lat 50. i 60. pustkę po beatnikach zaczęli wypełniać folknicy. Już zresztą wcześniej, bo w latach 40., działała tu grupa Almanac Singers (Woody Guthrie, Pete Seeger, Agnes Sis Cunningam, Bess Hawes i inni). Folknicy mieli do wyboru sporo klubów, knajpek i kafejek, które już istniały lub zaczęły się otwierać. Cafe Flamenco, The Commons, Caricature, Gerde's Folk City, The Gaslight, Cafe Bizarre, Cafe Wha?, The Bitter End, Cafe Figaro, The Village Gate, Dragon's Den, Why Not?, Hip Bagel i inne - wszystkie były gotowe do przyjęcia nowej muzyki. Olbrzymią rolę odegrały także sklepy, które stały się swoistymi centrami folku; tu można było kupić instrumenty, wystąpić, uzyskać informacje itd. W 1950 r. otworzony został Allan Block's Sandal Shop, którego właściciel grał na wiejskich skrzypkach.

W kwietniu 1957 r. rozpoczął działalność sklep Folklore Center, który stał się centrum ruchu folkowego. Młodszym muzykom, przybywającym do dzielnicy patronowali starsi muzycy-weterani: Ramblin' Jack Elliott, Happy Traum, Oscar Brand, Ed McCurdy, Tom Makem & The Clancy Brothers, Theodor Bikel, Cisco Houston, Jean Ritchie (autentyczna góralka), The Greenbriar Boys, Sonny Terry & Brownie McGhee oraz odnalezieni bluesmeni: Mississippi John Hurt, Lightnin' Hopkins, wielebny Gary Davis i inni. Ale folk nie był czymś obcym w tej dzielnicy przynajmniej od lat 40., kiedy to w Washington Square Park (na osiedlu akademickim Uniwersytetu Nowojorskiego) spotykali się, głównie w niedziele, muzycy folkowi. Później pojawiali się tam i nowi przybysze jak Bob Dylan (który przybył na Manhattan 24 stycznia 1961 r.), Joan Baez i inni. Tradycja ta zresztą istnieje do tej pory... Sam Dylan po powrocie z Woodstock w 1971 r. znów zamieszkał z rodziną na ul. MacDougal. W 1970 roku Jimi Hendrix otworzył w Village własne studio nagraniowe Electric Lady.

Nowsze czasy[edytuj | edytuj kod]

Greenwich Village obejmuje również Christopher Street i pub "Stonewall Inn", czyli teren, na którym wybuchły w 1969 tzw. Stonewall riots – zamieszki, które dały początek ruchowi wyzwolenia gejów (Gay Liberation Movement). Najstarsza biblioteka o tematyce LGBTOscar Wilde Bookshop, założona w 1967 r., również znajduje się na terenie Greenwich Village. Nazwa "The Village" wkrótce stała się powszechną nazwą gejowskich dzielnic w innych miastach (stąd też wziął swoją nazwę gejowski zespół The Village People).

Na terenie "The Village", (powszechna nazwa Greenwich Village), znajdują się również: główny campus New York University (NYU), New School University oraz Washington Square Park.

Ciekawostką jest, że akcja serialu telewizyjnego Przyjaciele rozgrywa się w West Village, chociaż w rzeczywistości jest kręcona w Hollywood. Budynek, w którym mieszkają bohaterowie filmu, w rzeczywistości znajduje się przy Grove Street i Bedford Street.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons