William S. Burroughs

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
William S. Burroughs
William S. Burroughs
Podpis William S. Burroughs
Imiona i nazwisko William Seward Burroughs II
Pseudonim William Lee
Data i miejsce urodzenia 5 lutego 1914
Saint Louis
Data i miejsce śmierci 2 sierpnia 1997
Lawrence
Narodowość amerykańska
Język angielski
Obywatelstwo amerykańskie
Gatunki proza, poezja
Ważne dzieła Nagi lunch
Odznaczenia
Kawaler Orderu Sztuki i Literatury (Francja)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty William S. Burroughs w Wikicytatach
William S. Burroughs 3 – obraz olejny Christiaana Tonnisny

William Seward Burroughs II (ur. 5 lutego 1914 w St. Louis, zm. 2 sierpnia 1997 w Lawrence) – pisarz i poeta amerykański, także aktor i scenarzysta filmowy. Wiele fragmentów jego twórczości zawiera elementy autobiograficzne; sam widział swoje dzieła jako jedną, wielką księgę. Obok Allena Ginsberga i Jacka Kerouaca główny przedstawiciel ruchu artystycznego znanego jako Beat Generation, popularny także w środowisku hippisów oraz obyczajowych rebeliantów lat 60. Często tematem jego dzieł były własne doświadczenia związane z zażywaniem opiatów oraz praktyki homoseksualne.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Edmunda Burroughsa oraz Laury Lee Burroughs. Rodzice prowadzili sklep z antykami, najpierw w St. Louis, a następnie w Palm Beach na Florydzie. Jego dziadek, William Seward Burroughs, był znanym wynalazcą; zasłynął znacznym udoskonaleniem bankowej maszyny liczącej i został głównym udziałowcem doskonale prosperującej firmy Burroughs Adding Machine Company.

W latach 1929–1932 przyszły pisarz uczęszczał do szkół John Burroughs School w St. Louis i The Los Alamos Ranch School w Nowym Meksyku. Prowadził wówczas pamiętniki, w których ujawniała się już jego biseksualna orientacja[1][2]. Ze szkoły w Los Alamos został wyrzucony za przyjmowanie wodzianu chloralu i wrócił do innej szkoły w St. Louis. W 1932 zdał na Uniwersytet Harvarda, na którym studiował literaturę amerykańską do 1936. W tym okresie zapoznał się z kulturą gejowską Nowego Jorku. Wraz ze swoim bogatym przyjacielem, Richardem Sternem, często odwiedzali razem kluby gejowskie w dzielnicach Harlem i Greenwich Village.

Po zakończeniu studiów, wyjechał do Europy. W Wiedniu i Budapeszcie zobaczył na własne oczy życie Europy weimarskiej. W czasie tej podróży Borroughs poznał Niemkę żydowskiego pochodzenia, Ilsę Herzfeld Klapper, z którą następnie ożenił się w Dubrowniku, przede wszystkim po to, by umożliwić jej ucieczkę do Stanów Zjednoczonych. Po przybyciu do USA Borroughs i Klapper wzięli rozwód, ale pozostali przyjaciółmi przez wiele lat.

W 1938 wznowił studia antropologiczne na Uniwersytecie Cambridge oraz zaczął spotykać się z Kellsem Elvinsem. Razem napisali pierwszą wersję Ostatnich zórz o zmierzchu.

Do września 1949 mieszkał w USA. W Nowym Jorku poznał Allena Ginsberga (1943) i Jacka Kerouaca (1944), a przez nich – Joan Vollmer, z którą zamieszkał w 1945. W 1947 parze urodził się syn, William Seward Burroughs Jr.

W 1946 Burroughs uzależnił się od heroiny, morfiny i alkoholu, od tego momentu był również handlarzem narkotyków. W 1949 pisarz musiał wyjechać do Meksyku, z powodu podejrzeń o posiadanie marihuany. 6 września 1951 w mieście Meksyk doszło do tragedii: w obecności dwóch przyjaciół William zastrzelił Joan, celując z pistoletu do szklanki z ginem, którą Vollmer na jego prośbę umieściła na swojej głowie. Jednak dzięki manipulacjom, jakich dokonał znajomy adwokat i dzięki fałszywym zeznaniom Burroughs wyszedł na wolność po trzynastu dniach aresztu. Po kilku miesiącach pisarz opuścił Meksyk i wyjechał do Ameryki Południowej w poszukiwaniu yage – narkotyku, który miał łagodzić skutki uzależnienia od opium.

W Meksyku powstały dwie powieści Ćpun (Junkie, wydana w 1953 pod pseudonimem: „William Lee”) oraz Pedał (Queer, ukazała się dopiero w 1985).

W 1953 Burroughs przebywał głównie w Kolumbii i Peru. W 1959 wydany został Nagi lunch. Książka powstawała głównie w Tangerze, w którym przebywał w latach 1954–1958. W trylogii tej zastosowana została kolażowa metoda cut-up, zainicjowana wraz z Brionem Gysinem (następnie wspólnie napisali książkę o pisarsko-filozoficznym aspekcie reguły cut-upThe Third Mind (1978)).

W 1969 wydana została książka The Job, zawierająca rozmowy przeprowadzone pomiędzy Burroughsem a francuskim dziennikarzem Danielem Odierem.

Burroughs do końca życia podróżował. Przez dłuższy czas mieszkał w Londynie (1966–73), Nowym Jorku (1974–81) i Lawrence (od 1981 – wówczas na marskość wątroby zmarł jego syn).

W latach siedemdziesiątych Burroughs stał się źródłem inspiracji dla wielu twórców. W Nowym Jorku odwiedzili go między innymi Frank Zappa, Andy Warhol, Lou Reed, David Bowie, David Byrne, Patti Smith i Joe Strummer. Przez jakiś czas mieszkał u niego Mike Ratledge. Dzięki tej znajomości pisarz udzielił zezwolenia na wykorzystanie tytułu jego powieści The Soft Machine jako nazwy zespołu Soft Machine.

Praktykował magię. W 1993 został inicjowany do Magicznego Paktu Iluminatów Thanaterosa[3].

Zmarł na serce 2 sierpnia 1997 w Lawrence.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Ćpun (Junkie, 1953) – powieść
  • Nagi lunch (Naked Lunch, 1959) – powieść
  • Minutes To Go (1960)
  • The Exterminator (1960) (razem z Brionem Gysinem)
  • The Soft Machine (1961) – powieść
  • The Ticket That Exploded (1962) – powieść
  • Dead Fingers Talk (1963) – powieść
  • The Yage Letters (1963) (razem z Allenem Ginsbergiem)
  • Nova Express (1964) – powieść
  • Valentine's Day Reading (1965)
  • Roosevelt After Inauguration and Other Atrocities (1965; wydane ponownie w 1979)
  • Time (1965)
  • APO-33 (1966)
  • So Who Owns Death TV? (1967)
  • The Dead Star (1969)
  • The Job (1969) (razem z Danielem Odierem)
  • The Last Words of Dutch Schultz (1969)
  • Jack Kerouac (1970) (razem z Claude'em Pelieu)
  • Ali's Smile (1971)
  • The Wild Boys (1971) – powieść
  • Electronic Revolution (1971)
  • Brion Gysin Let the Mice In (1973) (razem z Brionem Gysinem)
  • Exterminator! (1973) (inna książka niż pozycja z 1960) – opowiadania
  • White Subway (1973)
  • Mayfair Academy Series More or Less (1973)
  • Port of Saints (1973) – powieść
  • The Book of Breething (1974)
  • Sidetripping (1975) (razem z Charlesem Gatewoodem)
  • Snack... (1975)
  • Cobble Stone Gardens (1976)
  • The Retreat Diaries (1976)
  • Colloque de Tangier (1976) (razem z Brionem Gysinem)
  • Letters to Allen Ginsberg 1953-1957 (1976)
  • The Third Mind (1977) (razem z Brionem Gysinem)
  • Ali's Smile/Naked Scientology (1978)
  • Colloque de Tangier Vol. 2 (1979) (razem z Brionem Gysinem i Gérardem-Georges'em Lemaire)
  • Blade Runner, A Movie (1979)
  • Dr. Benway (1979)
  • Ah Pook is Here! (1979)
  • Streets of Chance (1981)
  • Early Routines (1981)
  • Cities of the Red Night (1981) – powieść
  • Ah Pook is Here, Nova Express, Cities of the Red Night (1981)
  • Sinki's Sauna (1982)
  • The Place of Dead Roads (1983) – powieść
  • Ruski (1984)
  • The Four Horsemen of the Apocalypse (1984)
  • The Burroughs File (1984)
  • The Adding Machine: Collected Essays (1985)
  • Pedał (Queer, 1985) – powieść
  • The Cat Inside (1986) (razem z Brionem Gysinem) – nowela
  • Zachodnia kraina (The Western Lands, 1987) – powieść
  • The Whole Tamale (c.1987-88)
  • Interzone (1987) – opowiadania
  • Apocalypse (1988) (razem z Keithem Haringiem)
  • Tornado Alley (1989) – opowiadania
  • Uncommon Quotes Vol. 1 (1989)
  • Cień szansy (Ghost of Chance, 1991) – nowela
  • "Seven Deadly Sins" (1992)
  • Paper Cloud; Thick Pages (1992)
  • Selected Letters (1993)
  • My Education: A Book of Dreams (1995) – powieść
  • Word Virus : The William Burroughs Reader (1998)
  • Burroughs Live : The Collected Interviews of William S. Burroughs, 1960-1997 (2000)
  • Last Words: The Final Journals of William S. Burroughs (2000)

Przypisy

  1. William S. Burroughs w bazie Notable Names Database (ang.)
  2. glbtq - Burroughs, William S. (1914-1997) , dostęp 2009-09-13 (ang.)
  3. Magick and photography. Ashé Journal, 2(3), 2003 Artykuł o magii za pomocą cut-ups i polaroidu oraz samej inicjacji. Dostęp 2010-07-18 (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kirsch Hans-Christian, W drodze. Poeci pokolenia beatników. Neal Cassady, William S. Burroughs, Allen Ginsberg, Jack Kerouac, Iskry 2006

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]