Grujecznik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grujecznik
Grujecznik japoński w Ogrodzie Botanicznym UW w Warszawie
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd skalnicowce
Rodzina grujecznikowate
Rodzaj grujecznik
Nazwa systematyczna
Cercidiphyllum Siebold & Zucc.
Abh. Math.-Phys. Cl. Königl. Bayer. Akad. Wiss. 4(3): 238. 1846[2]
Typ nomenklatoryczny
C. japonicum Siebold et Zucc.
Mapa zasięgu
Cercidiphyllaceae distribution.svg
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Grujecznik (Cercidiphyllum) – rodzaj roślin należący do monotypowej rodziny grujecznikowatych (Cercidiphyllaceae) Engler. Rodzaj obejmuje dwa gatunki drzew występujące w Chinach, południowej Korei i Japonii. W uprawie, także w Europie środkowej, spotykany jest jeden z nich – grujecznik japoński (C. japonicum). Nazwa łacińska rodzaju, Cercidiphyllum, oznacza rośliny o liściach podobnych do liści judaszowca (Cercis).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Drzewa osiągające ponad 30 m wysokości. Wytwarzają długopędy i krótkopędy. Na tych drugich wyrasta pojedynczy liść i kwiatostan. Krótkopędy i liście wyrastają naprzeciwlegle lub nieznacznie skrętolegle. Liście ogonkowe, owalne do zaokrąglonych, silnie sercowato wycięte u nasady i z 3-5 głównymi żyłkami z tej nasady wybiegającymi. Przylistki odpadające. Kwiaty zebrane w gęste grono, zwykle pojawiają się przed liśćmi. Kwiaty są jednopłciowe (rośliny są rozdzielnopłciowe) i pozbawione okwiatu. W gęstych kwiatostanach męskich trudno wyróżnić pojedyncze kwiaty – znajduje się w nich ok. 40 pręcików z przysadkami. W kwiatostanach na roślinach żeńskich znajduje się 2-7 owocolistków stanowiących najwyraźniej osobne kwiaty, bowiem każdy wsparty jest przysadką. Owocolistki są wydłużone i zakończone długą szyjką słupka. Owocem jest mieszek zawierający liczne, spłaszczone i oskrzydlone nasiona[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja rodziny według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Grujecznikowate wraz z siostrzaną rodziną Daphniphyllaceae stanowią grupę siostrzaną dla oczarowatych (Hamamelidaceae) w obrębie rzędu skalnicowców[1].

skalnicowce

Peridiscaceae





piwoniowate Paeoniaceae




altyngiowate Altingiaceae




oczarowate Hamamelidaceae




grujecznikowate Cercidiphyllaceae



Daphniphyllaceae









gruboszowate Crassulaceae




Aphanopetalaceae




Tetracarpaeaceae




Penthoraceae



wodnikowate Haloragaceae








iteowate Iteaceae




agrestowate Grossulariaceae



skalnicowate Saxifragaceae







Podział
  • rodzaj: grujecznik Cercidiphyllum Siebold & Zucc.
    • gatunek grujecznik japoński (C. japonicum) – występuje w całym zasięgu rodzaju. Wielopniowe drzewo o wysokości do 30 m w naturze, zazwyczaj mniejsze w uprawie.
    • gatunek grujecznik wspaniały (C. magnificum) – gatunek endemiczny dla centralnego Honsiu, gdzie rośnie na wyższych wysokościach niż grujecznik japoński. Małe drzewo do 10 m wysokości.

Gatunki wymarłe, znane ze skamielin:

  • Cercidiphyllum crenatum
  • Cercidiphyllum obtritum

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-04-10].
  2. Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-04-09].
  3. Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 95-96. ISBN 1-55407-206-9.