Grujecznik

Grujecznik
Grujecznik japoński w Ogrodzie Botanicznym UW w Warszawie
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Rząd	skalnicowce
Rodzina	grujecznikowate
Rodzaj	grujecznik
Nazwa systematyczna
Cercidiphyllum Siebold & Zucc. Abh. Math.-Phys. Cl. Königl. Bayer. Akad. Wiss. 4(3): 238. 1846
Typ nomenklatoryczny
C. japonicum Siebold et Zucc.
Zdjęcia i grafiki w Commons

Grujecznik (Cercidiphyllum) – rodzaj roślin należący do monotypowej rodziny grujecznikowatych (Cercidiphyllaceae) Engler. Rodzaj obejmuje dwa gatunki drzew występujące w Chinach, południowej Korei i Japonii. W uprawie, także w Europie środkowej, spotykany jest jeden z nich – grujecznik japoński (C. japonicum). Nazwa łacińska rodzaju, Cercidiphyllum, oznacza rośliny o liściach podobnych do liści judaszowca (Cercis).

Morfologia

Drzewa osiągające ponad 30 m wysokości. Wytwarzają długopędy i krótkopędy. Na tych drugich wyrasta pojedynczy liść i kwiatostan. Krótkopędy i liście wyrastają naprzeciwlegle lub nieznacznie skrętolegle. Liście ogonkowe, owalne do zaokrąglonych, silnie sercowato wycięte u nasady i z 3-5 głównymi żyłkami z tej nasady wybiegającymi. Przylistki odpadające. Kwiaty zebrane w gęste grono, zwykle pojawiają się przed liśćmi. Kwiaty są jednopłciowe (rośliny są rozdzielnopłciowe) i pozbawione okwiatu. W gęstych kwiatostanach męskich trudno wyróżnić pojedyncze kwiaty – znajduje się w nich ok. 40 pręcików z przysadkami. W kwiatostanach na roślinach żeńskich znajduje się 2-7 owocolistków stanowiących najwyraźniej osobne kwiaty, bowiem każdy wsparty jest przysadką. Owocolistki są wydłużone i zakończone długą szyjką słupka. Owocem jest mieszek zawierający liczne, spłaszczone i oskrzydlone nasiona.

Systematyka

Pozycja rodziny wg Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Grujecznikowate wraz z siostrzaną rodziną Daphniphyllaceae stanowią grupę siostrzaną dla oczarowatych (Hamamelidaceae) w obrębie rzędu skalnicowców.

skalnicowce	Peridiscaceae piwoniowate Paeoniaceae altyngiowate Altingiaceae oczarowate Hamamelidaceae grujecznikowate Cercidiphyllaceae Daphniphyllaceae gruboszowate Crassulaceae Aphanopetalaceae Tetracarpaeaceae Penthoraceae wodnikowate Haloragaceae iteowate Iteaceae agrestowate Grossulariaceae skalnicowate Saxifragaceae

Podział

• rodzaj: grujecznik Cercidiphyllum Siebold & Zucc.
  • gatunek grujecznik japoński (C. japonicum) – występuje w całym zasięgu rodzaju. Wielopniowe drzewo o wysokości do 30 m w naturze, zazwyczaj mniejsze w uprawie.
  • gatunek grujecznik wspaniały (C. magnificum) – gatunek endemiczny dla centralnego Honsiu, gdzie rośnie na wyższych wysokościach niż grujecznik japoński. Małe drzewo do 10 m wysokości.

Gatunki wymarłe, znane ze skamielin:

• †Cercidiphyllum crenatum
• †Cercidiphyllum obtritum