Han Xiandi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Han Xiandi, Xian Di
Cesarz Chin z dynastii Han
Death of Consort Dong.png
Dynastia Han
Nazwisko rodowe Liu (劉; liú)
Imię osobiste Xie (協, xíe)
Imię świątynne nie posiada
Imię pośmiertne nie posiada
Panicz Dong
Okres panowania od 181
do 189
Cesarz Chin
Okres panowania od 189
do 220
Ery panowania Yonghan (永漢, Yŏnghàn) 189

Chuping (初平, Chūpíng) 190-193
Xingping (興平, Xīngpíng) 194-195
Jian’an (建安, Jìan’ān) 196-220
Yankang (延康, Yánkāng) 220

Poprzednik Cesarz Shaodi
Następca Cesarz Wendi
Książę Shanyang
Okres panowania od 220
do 234
Następca Liu Kang
Dane biograficzne
Urodzony 181
Zmarł 234
Ojciec Cesarz Lingdi
Matka konkubina Wang
Żona

Cesarzowa Fu Shou
Cesarzowa Cao Jie

Konkubina

konkubina Dong
konkubina Cao Xian
konkubina Cao Hua

Dzieci

Liu Feng
Liu Xi
Liu Yi
Liu Miao
Liu Dong

Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Liu Xie, znany jako Han Xiandi, Xian Di (chiń. upr.: 汉献帝; chiń. trad.: 漢獻帝; pinyin: Hàn Xiàndì; Wade-Giles: Han Hsien-ti; ur. 21 kwietnia 181, zm. 234), panował między 189 a 220. Był ostatnim cesarzem Chin z dynastii Han. Został zmuszony siłą do abdykacji na rzecz syna generała Cao Cao, Cao Pi pozostając jedynie z tytułem księcia Shanyang.

Xiandi był synem cesarza Lingdi i bratem cesarza Shaodi (znanego później jako Liu Bian króla Hongnong.) Zasiadł na tronie w 189 roku po usunięciu jego brata z tronu przez generała Dong Zhuo. To posunięcie było widocznym znakiem dla innych możnowładców, że Dong posiada kontrolę nad nowym cesarzem. Jednakże, po zamordowaniu Dong Zhuo w 192, Xiandi, który był jedynie marionetką, znalazł się w trudnej sytuacji. W Luoyang dowódcy wojskowi uznali formalnie jego władzę, ale nie udzielili mu żadnej pomocy. W końcu, w 196 Xiandi podporządkował się woli generała Cao Cao. Generał wykorzystując wpływ jaki miał na cesarza, rozpoczął kampanie wojskowe, których ekspansja została dopiero zatrzymana pokonaniem Cao Cao przez Sun Quana w bitwie o Czerwone Klify. Wpłynęło to na pozostawienie poza wpływami Cesarstwa Han ziem Sun Quana (księstwo Wu) i Liu Beia. W 220, dynastia Han definitywnie upadła na rzecz syna Cao Cao, Cao Pi. Koniec 400-letniego panowania dynastii Han rozpoczęło okres Trzech Królestw.

Mimo, że Xiandi został zdegradowany do rangi szlacheckiej (księcia Shanyang) to żył komfortowo i cieszył się doskonałym traktowaniem. Xiandi zmarł w 234 roku w wieku 54 lat, 14 lat po upadku jego dynastii.

Obraz cesarskiej rodziny[edytuj | edytuj kod]

Przyszły cesarz Xiandi urodził się w 181 roku, jako dziecko cesarza Lingdi i jego konkubiny Wang. Podczas jej ciąży, konkubina Wang bojąc się żony cesarza, cesarzowej He, wzięła leki powodujące poronienie, ale nie zadziałały na jej organizm. Niedługo potem wydała na świat księcia Xie. Zazdrosna cesarzowa He otruła ją poprzez dodanie trucizny do jej ryżowej kaszy. Cesarz Lingdi był wściekły i chciał cesarzową usunąć, ale eunuchowie błagali o jej sprawie przez co nie została odsunięta od dworu cesarskiego. Książę Xie został wychowany osobiście przez cesarzową-matkę Dong i był znany jako „panicz Dong” (z tego powodu mówi się, że przesądziło to o jego wejściu na tron. Cesarz Lingdi miał wielu synów ale tylko książę Xie i jego starszy brat książę Bian byli znani pod tym tytułem. Książę Bian, który był wychowywany przez maga Shi Zimiao (史子眇), znany był pod tytułem „panicza Shi”. Książę Bian został urodzony przez cesarzową i był starszy, ale cesarz Lingdi widział jego zachowanie jako będącego niedostatecznie poważnego i dlatego rozważał czy książę Xie nie miałby zostać następcą, ale jego wahanie spowodowało, że nie podjął decyzji.

Kiedy zmarł cesarz Lingdi w 189 roku, potężny eunuch, któremu wierzył, Jian Shuo chciał najpierw chciał zabić brata cesarzowej He, He Jina i posadzić księcia Xie na tronie. Wpadł jednak w pułapkę na spotkaniu z He i musiał uznać cesarzem księcia Biam. Rok później młody cesarz ustanowił księcia Xie, „księciem Bohai”, a później zmienił jego tytuł na „księcia Chenliu (陈留王, Chénliúwáng).

Cesarz Xiandi został piętnastym władcą po Liu Bang, i ostatnim dynastii Han.

Abdykacja i śmierć[edytuj | edytuj kod]

15 marca 220 roku zmarł dowódca cesarskiej armii Cao Cao. Spadkobierca generała, syn Cao Pi niedługo potem siłą zmusza do abdykacji cesarza Xiandi na własną korzyść stając się cesarzem Wendi, kończąc tym panowanie dynastii Han. Cao Pi stabilizuje swoją dynastię „Cao Wei” (Kontroluje jednak tylko północą część państwa Han, zwaną teraz Królestwem Wei). Xiandi musi zadowolić się tytułem Księcia Shanyang. Umiera w roku 234, zostaje pochowany z szacunkiem jak poprzedni cesarze w ceremoniach Han. Jego wnuk Liu Kang (劉康) rządził księstwem przez kolejne 81 lat. Po kolejnych dwóch książętach ród cesarza Xiandi wygasł z powodu najazdów barbarzyńców w okresie panowania dynastii Jin.

Nazwy er panowania Xiandi[edytuj | edytuj kod]

  • Yonghan (永漢, Yŏnghàn) 189
  • Chuping (初平, Chūpíng) 190-193
  • Xingping (興平, Xīngpíng) 194-195
  • Jian’an (建安, Jìan’ān) 196-220
  • Yankang (延康, Yánkāng) 220

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
Konkubina Wang
(zm. 181)
 
 
 
Cesarz Lingdi
(159 - 181)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Cesarzowa Fu Shou
(zm. 214)
 
Cesarzowa Cao Jie

(zm. 237)

córka Cao Cao
 
Cesarz Xiandi
(181 - 234)
 
Konkubina Dong

(ścięta w 200)

córka Dong Cheng
 
Konkubina Cao Xian
(曹憲)
 
Konkubina Cao Hua
(曹華)
 
Cesarz Shaodi
(173 - 190)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Liu Feng (劉馮)

Książę Nanyang

(ur. i zm. 200)
 
Liu Xi (劉熙)

Książę Jiying

(ur. 204)
 
Liu Yi (劉懿)

Książę Shanyang

(ur. 204)
 
Liu Miao (劉邈)

Książę Jibei

(ur. 204)
 
Liu Dun (劉敦)

Książę Donghai

(ur. 204)
Poprzednik
Han Shaodi
Cesarz Chin
189 - 220
Następca
Wendi

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]