Pomnik Henryka Sienkiewicza w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henryk Sienkiewicz
Pomnik
Pomnik
Państwo  Polska
Miejscowość Bydgoszcz
Miejsce Park Jana Kochanowskiego
Typ pomnika posąg
Projektant Konstanty Laszczka, Stanisław Horno-Popławski
Rozpoczęcie budowy 1924
Odsłonięto 31 lipca 1927, 18 maja 1968
Zniszczono 1939
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
Henryk Sienkiewicz
Henryk Sienkiewicz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Henryk Sienkiewicz
Henryk Sienkiewicz
Ziemia 53°07′45″N 18°00′39″E/53,129167 18,010833Na mapach: 53°07′45″N 18°00′39″E/53,129167 18,010833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Jesienią
Commons in image icon.svg

Pomnik Henryka Sienkiewiczapomnik zlokalizowany w Bydgoszczy, ku czci Henryka Sienkiewicza.

Odsłonięty w 1927 r. był pierwszym w Polsce pomnikiem ku czci pisarza, po zniszczeniu w czasie II wojny światowej został odbudowany w innej formie w 1968 r.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Pomnik przedwojenny[edytuj | edytuj kod]

Inicjatywa zbudowania pomnika Henryka Sienkiewicza zrodziła się wśród bydgoskich pedagogów[1] oraz działaczy kultury. Obywatelski Komitet Budowy Pomnika Henryka Sienkiewicza powstał w Bydgoszczy w listopadzie 1924 r., po sprowadzeniu do Polski prochów pisarza[2]. Jego prezesem został dyrektor Biblioteki Miejskiej dr Witold Bełza[3].

Powołany Komitet miał nie tylko zgromadzić potrzebne fundusze i dać miastu artystyczne dzieło w formie pomnika, ale spopularyzować szeroko sylwetkę pisarza i jego działalność patriotyczną. Dla zapropagowania zadań Komitetu i zebrania funduszy organizowano płatne spotkania i odczyty, zbierano składki w zakładach pracy, instytucjach i szkołach, sprzedawano cegiełki, przeprowadzano kwesty uliczne oraz „łańcuchy składek” w prasie[2].

Dzięki staraniom Komitetu i poparciu ze strony ówczesnego prezydenta Bernarda Śliwińskiego zebrano niezbędne fundusze, aby w Bydgoszczy powstał pierwszy w Polsce pomnik Henryka Sienkiewicza[3]. Posąg z brązu został wykonany przez artystę - rzeźbiarza Konstantego Laszczka z Krakowa[4]. Posąg spoczywał na cokole z czerwonego piaskowca, a po obu jego stronach znajdowały się orły z brązu oparte na niższych cokołach z tablicami pamiątkowymi.

Odsłonięcia monumentu 31 lipca 1927 r. dokonał Prezydent Polski Ignacy Mościcki. Uroczystość ta była nie tylko poważnym przeżyciem kulturalnym i narodowym dla Bydgoszczy i szerokiej okolicy, ale wydarzeniem ogólnopolskim[2]. Przybyły delegacje z kraju i z zagranicy, nadesłano ok. 300 depesz gratulacyjnych z różnych uczelni, towarzystw naukowych, instytucji i placówek dyplomatycznych, od szeregu znanych w świecie osobistości ze wszystkich kontynentów[2]. Uroczystości rozpoczęła msza święta w kościele farnym, w której uczestniczył Prezydent Mościcki wraz z małżonką, zaś kazanie wygłosił ksiądz profesor Michał Kozal (późniejszy biskup i błogosławiony kościoła katolickiego, patron diecezji bydgoskiej)[3]. W mieście pobudowano kilkanaście bram tryumfalnych, udekorowano kwiatami balkony i okna oraz wywieszono sztandary o barwach narodowych. Podczas uroczystości do Prezydenta przemawiał Józef Weyssenhoff i dr Witold Bełza, zaś część muzykalno-wokalna była kierowana przez Feliksa Nowowiejskiego[2]. Na placu zgromadziło się 8 tys. mieszkańców oraz przeszło 100 cechów, delegacji i towarzystw ze sztandarami i chorągwiami[3]. Po uroczystości odbył się bankiet w hotelu „Pod Orłem”, a prezydent udał się statkiem „Czajka” na tor regatowy w Brdyujściu, gdzie odbyły się międzynarodowe regaty wioślarskie[3]. Wieczorem odbył się koncert symfoniczny w Teatrze Miejskim przy współudziale zjednoczonych chórów z Poznania i Bydgoszczy, dyrygowany przez Feliksa Nowowiejskiego[3].

Pomnik powojenny[edytuj | edytuj kod]

Pomnik zniszczyli hitlerowcy w pierwszych dniach okupacji, we wrześniu 1939 roku[4]. Po wojnie powstał nowy Komitet Budowy Pomnika Henryka Sienkiewicza, który postawił sobie za cel obudowę monumentu[5]. Zbiórkę funduszy rozpoczęto już w 1946 r., a uczestniczyli w niej czytelnicy „Ilustrowanego Kuriera Polskiego”, młodzież szkolna i społeczeństwo miasta. Odsłonięcia tymczasowej tablicy na głazie, w miejscu dawnego pomnika, dokonał przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Kazimierz Maludziński[5].

Nowy pomnik zlokalizowano na miejscu zniszczonego. Odsłonięcie nastąpiło 18 maja 1968 roku podczas Dni Oświaty, Książki i Prasy[5]. Uroczystego odsłonięcia dokonał przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - poseł Aleksander Schmidt. Autorem wykonanego z granitu monumentu jest artysta - rzeźbiarz prof. Stanisław Horno-Popławski z Gdańska[5].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. dr Stanisław Łabendziński, Adam Lech Łańcucki, dr Kazimierz Łuczewski, dr Stanisław Peliński, Franciszek Stopa, Stanisław Woda
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Podgóreczny Józef: Pomnik Henryka Sienkiewicza z przygodami. [w.] Kalendarz Bydgoski 1968
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Perlińska Anna: Zbliża się jeszcze jeden jubileusz.. [w.] Kalendarz Bydgoski 1997
  4. 4,0 4,1 Gliwiński Eugeniusz: Bydgoskie pomniki naszych czasów cz. 2. [w.] Kalendarz Bydgoski 1998
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Podgóreczny Józef: Nowy pomnik Henryka Sienkiewicza. [w.] Kalendarz Bydgoski 1969

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Podgóreczny Józef: Pomnik Henryka Sienkiewicza z przygodami. [w.] Kalendarz Bydgoski 1968
  • Podgóreczny Józef: Nowy pomnik Henryka Sienkiewicza. [w.] Kalendarz Bydgoski 1969
  • Perlińska Anna: Zbliża się jeszcze jeden jubileusz.. [w.] Kalendarz Bydgoski 1997
  • Gliwiński Eugeniusz: Bydgoskie pomniki naszych czasów cz. 2. [w.] Kalendarz Bydgoski 1998