Hieronim Ossoliński
| Hieronim Ossoliński | |
 Topór |
|
| Data urodzenia | ? |
| Data śmierci | ok. 1576 |
| Rodzina | Ossolińscy |
| Rodzice | Paweł Ossoliński Zbigniewa Słupecka |
| Małżeństwo | Katarzyna Zborowska |
| Dzieci | Andrzej Ossoliński Piotr Ossoliński |
Hieronim Ossoliński herbu Topór (zm. ok. 1576) – kasztelan sandomierski, uczestnik sejmu podpisującego unię polsko-litewską w Lublinie w 1569 roku, był wyznawcą Kalwinizmu, przywódca stronnictwa innowierców w Małopolsce za króla Zygmunta Augusta.
Hieronim Ossoliński był postacią postawioną wysoko w państwie polskim. Reprezentował na sejmach województwo krakowskie. Zdobył świetne wykształcenie za granicą. Kształcił się na niemieckich akademiach, a kunszt rycerski posiadł we Włoszech, w wojsku Jana Medyceusza.
Kasztelan znany był z najlepszego przywództwa w kole poselskim. Był znakomitym mówcą (m. in. mowa O wolnym senatorskim wotowaniu). Popierał unię polsko-litewską czemu dał wyraz w anonimowym, przypisywanym mu pisemku Unione Lithuaniae. Redagował memoriały polityczne.
W 1556/7 r. na sejmie warszawskim wypowiedział się w kwestii reformacji kościoła. Przedstawił wtedy królowi swój projekt w sprawie ułożenia wyznań w kraju, nawiązujący do programu kalwińskiego wygłoszonego w Seceminie. W 1557 r. na synodzie generalnym w Pińczowie został mianowany na jednego z pięciu seniorów świeckich zboru kalwińskiego. Jego innowiercza postawa sprowadziła na niego wielokrotnie rzucane klątwy kościelne.
Ossoliński odgrywał ważną rolę podczas pierwszego bezkrólewia, założył konfederację zapewniającą pokój dysydentom. Jako kasztelan wojnicki w 1570 r. otrzymał kasztelanię sandomierską. Podpisał dyplom elekcyjny Henryka Walezego i brał udział w jego koronacji. Dwa lata później, w 1575 r. domagał się jego detronizacji.
Hieronim Ossoliński zmarł prawdopodobnie w końcu 1575 roku, a na pewno przed 30 I 1576 r., kiedy to odbyła się elekcja w Warszawie, w której nie wziął udziału. Syn Zbigniew, wojewoda sandomierski i gorliwy katolik, napisał w pamiętniku, że ojciec do końca życia wytrwał w innowierstwie.
Został pochowany w Goźlicach, gdzie wcześniej zamienił istniejący tam kościół katolicki na zbór kalwiński (1559-1620).
[edytuj] Lata młodzieńcze
Jako pierwszy z rodu zaczął się systematycznie pisać Ossoliński zamiast z Ossolina. Jego ojcem był Paweł Ossoliński (zm. po 1534 r.), a matką Zbigniewa Słupecka.
Brał udział w kampanii obertyńskiej (1531). Studiował w Niemczech, gdzie poznał teorie kalwinizmu.
[edytuj] Rodzina
Był żonaty z kalwinistą Katarzynę Zborowską (zm.1587), którą poślubił po 1547 roku. Mieli razem kilkoro dzieci:
- Jan Ossoliński (1576) starosta płocki.
- Hieronim Ossoliński (zm. 1581),
- Piotr Ossoliński (zm. 1580 bezpotomnie),
- Mikołaj Ossoliński (zm.1598) - dziedzic Klimontowa, żonaty od 1593 roku z Katarzyną Secemińską - (zmarł bezpotomnie).
- Zofię wydaną za Stanisława Drohojowskiego
- Jan Zbigniew Ossoliński (1555-1623),
- Andrzej Ossoliński (1616) - żupnika ziem ruskich,- męża Anny Drohojowskiej, ojca Mikołaja Ossolińskiego (zm. 1653)
- Marcin Ossoliński - rotmistrza królewskiego, męża Jadwigi Herburt, z którą miał sześcioro dzieci.
Niektórzy z jego synów (Jan Zbigniew i Marcin) przeszli już po śmierci ojca na katolicyzm.
