Hieronim Ossoliński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hieronim Ossoliński
Topór
Topór
Data urodzenia  ?
Data śmierci ok. 1576
Rodzina Ossolińscy
Rodzice Paweł Ossoliński
Zbigniewa Słupecka
Małżeństwo Katarzyna Zborowska
Dzieci Andrzej Ossoliński

Piotr Ossoliński
Mikołaj Ossoliński
Zofia Ossolińska
Hieronim Ossoliński
Jan Ossoliński
Jan Zbigniew Ossoliński
Marcin Ossoliński

Hieronim Ossoliński herbu Topór (zm. ok. 1576) – kasztelan sandomierski, uczestnik sejmu podpisującego unię polsko-litewską w Lublinie w 1569 roku, był wyznawcą Kalwinizmu, przywódca stronnictwa innowierców w Małopolsce za króla Zygmunta Augusta.

Hieronim Ossoliński był postacią postawioną wysoko w państwie polskim. Reprezentował na sejmach województwo krakowskie. Zdobył świetne wykształcenie za granicą. Kształcił się na niemieckich akademiach, a kunszt rycerski posiadł we Włoszech, w wojsku Jana Medyceusza.

Kasztelan znany był z najlepszego przywództwa w kole poselskim. Był znakomitym mówcą (m. in. mowa O wolnym senatorskim wotowaniu). Popierał unię polsko-litewską czemu dał wyraz w anonimowym, przypisywanym mu pisemku Unione Lithuaniae. Redagował memoriały polityczne.

Był posłem województwa krakowskiego na sejm 1553, sejm 1556/1557 i 1562/1563 roku. [1] W 1556/7 r. na sejmie warszawskim wypowiedział się w kwestii reformacji kościoła. Przedstawił wtedy królowi swój projekt w sprawie ułożenia wyznań w kraju, nawiązujący do programu kalwińskiego wygłoszonego w Seceminie. W 1557 r. na synodzie generalnym w Pińczowie został mianowany na jednego z pięciu seniorów świeckich zboru kalwińskiego. Jego innowiercza postawa sprowadziła na niego wielokrotnie rzucane klątwy kościelne.

Ossoliński odgrywał ważną rolę podczas pierwszego bezkrólewia, założył konfederację zapewniającą pokój dysydentom. Jako kasztelan wojnicki w 1570 r. otrzymał kasztelanię sandomierską. Podpisał konfederację warszawską 1573 roku[2]. Podpisał dyplom elekcyjny Henryka Walezego i brał udział w jego koronacji. Dwa lata później, w 1575 r. domagał się jego detronizacji.

Hieronim Ossoliński zmarł prawdopodobnie w końcu 1575 roku, a na pewno przed 30 I 1576 r., kiedy to odbyła się elekcja w Warszawie, w której nie wziął udziału. Syn Zbigniew, wojewoda sandomierski i gorliwy katolik, napisał w pamiętniku, że ojciec do końca życia wytrwał w innowierstwie.

Został pochowany w Goźlicach, gdzie wcześniej zamienił istniejący tam kościół katolicki na zbór kalwiński (1559-1620).

Lata młodzieńcze[edytuj | edytuj kod]

Jako pierwszy z rodu zaczął się systematycznie pisać Ossoliński zamiast z Ossolina. Jego ojcem był Paweł Ossoliński (zm. po 1534 r.), a matką Zbigniewa Słupecka.

Brał udział w kampanii obertyńskiej (1531). Studiował w Niemczech, gdzie poznał teorie kalwinizmu.

Przyjął prawo miejskie w Krakowie[3].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Był żonaty z kalwinistką Katarzyną Zborowską (zm.1587), którą poślubił po 1547 roku. Mieli razem kilkoro dzieci:

Niektórzy z jego synów (Jan Zbigniew i Marcin) przeszli już po śmierci ojca na katolicyzm.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludwik Kolankowski, Posłowie sejmów Zygmunta Augusta, w: Reformacja w Polsce, rocznik V, nr 17-18, Warszawa 1928, s. 124-126.
  2. Włodzimierz Budka, Kto podpisał konfederację warszawską 1573 R.?, w: Reformacja w Polsce. R.1 1921 nr 4, s. 318.
  3. Leszek Belzyt, Wzajemne przenikanie się stanów szlacheckiego i mieszczańskiego w Krakowie i Pradze około 1600 r. Próba porównawczej analizy wstępnej, w: Między Zachodem a Wschodem, Studia ku czci profesora Jacka Staszewskiego, t. II, Toruń 2003, s. 67.