Highlands (Szkocja)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy regionu historycznego i geograficznego. Zobacz też: jednostkę administracyjną Highland.

Highlands (ang. Scottish Highlands, gael. A' Ghàidhealtachd, scots the Hielands) – górzysty region północnej Szkocji, obejmujący Góry Kaledońskie i Grampiany.

Highlands, region położony na północno-zachodnim wybrzeżu Szkocji, należy do najrzadziej zaludnionych w Europie. Urozmaicany licznymi jeziorami, często przeciwstawiany jest nizinnej krainie Lowlands, leżącej na południu. Highlands obejmuje również pobliskie wyspy. Jeszcze w późnym średniowieczu, na terenie Highlands dominował celtycki język gaelicki, w przeciwieństwie do położonych na południu Szkocji nizin Lowlands, gdzie dominującym językiem był germański lallans/lowland scots.

Stolica Highlands - Inverness

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze ślady obecności na tym obszarze ludów celtyckich, w tym Piktów, sięgają 500 roku p.n.e. W II wieku Rzymianie usiłowali podbić region, ale bez powodzenia, Szkocja od początku opierała się najazdom z południa. Począwszy od IV wieku rywalizowali tu ze sobą Piktowie i Szkoci. Szkoci wprowadzili język gaelski (gaelicki), natomiast Piktowie pozostawali liczne zabytki archeologiczne, przede wszystkim bloki kamienne zdobione rytami.

W IX wieku Piktowie i Szkoci osiągnęli porozumienie, by wspólnie przeciwstawić się Skandynawom. Od XIII wieku stopniowa ingerencja Anglików doprowadziła do czasowego poddaństwa władców Szkocji wobec Anglii. Jednak ziemie Highlands nadal były miejscem oporu przeciw angielskiemu najeźdźcy. Szkocja przez długi czas zachowywała niepodległość, głównie dzięki bitwom toczonym przez armię szkocką pod dowództwem Williama Wallace'a (słynnego zwycięzcy armii angielskiej pod Stirling w 1297 roku, uznanego za szkockiego bohatera narodowego, którego losy w filmie Braveheart. Waleczne serce (1995) przedstawił Mel Gibson). W 1707 roku doszło do zawarcia unii pomiędzy Anglią i Szkocją i powstania Królestwa Wielkiej Brytanii. Około 1746 roku Anglicy, obawiając się kolejnych zamieszek, rozpoczęli egzekucje i deportacje mieszkańców Highlands; przystąpili do likwidacji struktury klanów, zabronili również przestrzegania tradycyjnych obyczajów. Chłopi, pozbawieni ziemi, emigrowali do Ameryki. Te straszne czasy nazywano czystką (clearance). Wprowadzony w 1886 roku Crofters Act, który chronił prawa drobnych posiadaczy, zakończył okres wyludnienia Highlands. Do pierwszej połowy XIX wieku zarówno Highlands, jak i cała Szkocja były terenami nielegalnej produkcji whisky. Dopiero w 1823 roku uchwalono ustawę sankcjonującą legalną produkcję tego szkockiego alkoholu i opodatkowania dochodów z tej działalności w wysokości, którą gorzelnicy byli w stanie zaakceptować.