Język scots

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy języka germańskiego. Zobacz też: język gaelicki szkocki.
Scots
Obszar Szkocja, Irlandia Północna, Irlandia, Anglia
Liczba mówiących 1,5 mln Szkocja i ok. 30.000 Irlandia
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
 Języki germańskie
  Zachodniogermańskie
   Anglo-fryzyjskie
    Angielskie
     Język scots
Pismo łacińskie
Status oficjalny
język urzędowy Szkocja
Regulowany przez  ?
Kody języka
ISO 639-1 brak
ISO 639-2 sco
ISO 639-3 sco
SIL SCO
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku scots
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka scots
Słownik szkocko-polski, polsko-szkocki online

Scots (lallans, lowland scots) – język zachodniogermański (rodzina indoeuropejska), którym posługuje się prawdopodobnie około 1,5 mln mieszkańców Szkocji.

Wywodzi się on z dialektów północnoangielskich, jest zatem bardzo blisko spokrewniony z angielskim. Pojawiają się jednak rozbieżne głosy co do tego, czy jest to rzeczywiście odrębny język, czy może tylko dialekt angielskiego. O jego odrębności świadczyć może jednak to, że w języku tym powstała bogata literatura szkocka oraz istnieje kilka jego dialektów. Ponadto w XIV-XVI w. był oficjalnym językiem Królestwa Szkocji.

Połączenie Szkocji z Anglią unią personalną, a później realną, doprowadziło do anglicyzacji regionu i umniejszenia roli języka szkockiego. Prawdopodobnie, gdyby Szkocja zachowała swoją niezależność, można by z większą pewnością mówić o "języku szkockim", tak jak to się stało z norweskim, który uważano w XIX w. za dialekt języka duńskiego. Świadczy to o roli utrzymania państwowości w rozwoju i statusie języka. Współcześnie wielu językoznawców skłania się ku stanowisku, że "język szkocki" jest raczej grupą powiązanych ze sobą dialektów języka angielskiego.

W ostatnich latach, w związku z utworzeniem Parlamentu Szkocji, zwiększa się rola języka szkockiego.

Można wyróżnić 4 główne dialekty szkockiego:

  • lallans – dialekt regionu Central Lowlands, najczęściej używany w literaturze,
  • dorycki (Doric) – dialekt Aberdeen i północnowschodniej Szkocji,
  • dialekt Orkadów i Szetlandów,
  • ulsterski – dialekt potomków szkockich osadników w Irlandii Północnej.

Ponadto można wyróżnić kilka lokalnych odmian tych dialektów, najczęściej zanglicyzowanych form dialektu lallans, którymi mówi się w Edynburgu, Glasgow czy Dundee.

Obecnie z ponad 1,5 mln posługujących się tym językiem, tylko nieliczni posługują się czystym szkockim; pozostali mówią raczej mieszanką szkockiego i angielskiego.

Przykłady wyrażeń w języku szkockim:

Czy znasz tę kobietę?

D'ye ken, hen? (dialekt z Glasgow)
Div ye ken, quine? (dialekt dorycki)

Ciekawostka: w języku szkockim powstała powieść Irvine'a Welsha Trainspotting, na podstawie której nakręcono film pod tym samym tytułem (tam jednak bohaterowie posługiwali się językiem bardziej zbliżonym do angielskiego).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons