Hotsumi Ozaki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hotsumi Ozaki
Hotsumi Ozaki
Data urodzenia 29 kwietnia 1901
Data śmierci 7 listopada 1944
Zawód dziennikarz

Hotsumi Ozaki (jap. 尾崎秀実 Ozaki Hotsumi?, ur. 29 kwietnia 1901, zm. 7 listopada 1944) – japoński komunista, dziennikarz Asahi Shimbun, krytyk i doradca premiera Fumimaro Konoe. Jedyny Japończyk, który został powieszony za zdradę stanu przez japoński rząd podczas II wojny światowej. Ozaki był informatorem radzieckiego szpiega Richarda Sorge.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Ozaki urodził się w mieście znanym teraz jako Shirakawa, pochodził z rodziny samurajów[1]. Niemal natychmiast po jego narodzinach rodzina przeniosła się na Tajwan, gdzie wychowywał się w Tajpej. Powrócił do Japonii w 1922 roku i rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Tokijskiego. Zbulwersowany poczynaniami rządu po trzęsieniu ziemi w Tokio w 1923 roku zwrócił się w stronę marksizmu[1]. Opuścił uczelnię bez dyplomu w 1925 roku, po zaangażowaniu się w działalność Japońskiej Partii Komunistycznej. W maju 1926 roku został korespondentem gazety Asahi Shimbun[1]. Pisał artykuły m.in. o sowieckich przywódcach: Leninie i Stalinie. Rok później, w październiku 1927 roku, na własną prośbę został przeniesiony do oddziału dziennika w Osace. W tym samym roku ożenił się z Eiko Hirose.

W listopadzie 1928 roku Ozaki został wysłany do Szanghaju jako korespondent, gdzie szybko nawiązał kontakt z członkami Komunistycznej Partii Chin, w tym z Agnes Smedley i innymi członkami Kominternu z siedzibą w Szanghaju[2]. Smedley poznała go z Richardem Sorge, który pracował wówczas jako dziennikarz dla niemieckiego magazynu „Soziologisches Magazin”, w 1930 roku[1]. Sorge i Ozaki mieli podobne poglądy i szybko się zaprzyjaźnili.

W lutym 1932 roku Ozaki wrócił do Japonii[3], gdzie nastroje społeczne stawały się coraz bardziej prawicowe i faszystowskie[4]. Spowodowało to, że Ozaki postanowił nawiązać kontakt z Sorge i przyjąć jego ofertę współpracy z Międzynarodówką Komunistyczną (co oznaczało szpiegostwo na rzecz Związku Radzieckiego). Ozaki pracował z Sorge 8 lat, stając się jego najbardziej wartościowym informatorem[5].

Poprzez pisanie książek i artykułów Ozaki dał się poznać jako ekspert w stosunkach chińsko-japońskich. Dzięki temu i rekomendacji Ryūnosuke Gotō w 1937 roku dołączył do klubu intelektualistów o nazwie Shōwa Kenkyūkai, think tanku utworzonego przez premiera Fumimaro Konoe.

W 1938 roku został zaproszony przez Konoe jako członek jego najbliższego otoczenia, „Klubu Śniadaniowego”, w którym na cotygodniowych śniadaniach omawiane były najważniejsze bieżące światowe wydarzenia. Ozaki uzyskał w ten sposób dostęp do poufnych informacji i był w stanie wpływać na strategiczne decyzje rządu[1]. W ten sposób dowiedział się między innymi, że Japonia chce uniknąć wojny z ZSRR. Informacja ta została przekazana przez Sorge do Moskwy. 2 lipca 1941 roku Ozaki, jako członek "Klubu Śniadaniowego", poparł plany ekspansji Japonii na holenderskie Indie Wschodnie i Singapur oraz sprzeciwił się żądaniom Hitlera inwazji na Syberię[1].

Ozaki skrytykował i wyraził obawy wobec dokumentu opracowanego 2 lipca 1941 roku w czasie narady najważniejszych przedstawicieli władz cywilnych i wojskowych, w obecności cesarza (gozen-kaigi, dosł. narada przed cesarskim obliczem). Stwierdzono w nim m.in., że konieczne jest nasilenie przygotowań do marszu na południe, co będzie się prawdopodobnie wiązać z rozpoczęciem wojny przeciwko Stanom Zjednoczonym i Wielkiej Brytanii.

Dzięki Ozakiemu, we wrześniu 1941 roku, wywiad sowiecki dowiedział się, że Japonia nie zamierza atakować rosyjskiego Dalekiego Wschodu, a zamiast tego zamierza rozpocząć wojnę właśnie z Wielką Brytanią i Stanami Zjednoczonymi[6]. Zwolniony z konieczności prowadzenia wojny na dwa fronty Stalin, przeniósł pilnie potrzebne dywizje syberyjskie pod Moskwę, do obrony przed Niemcami.

W dniu 15 października 1941 roku Ozaki został aresztowany w związku z aferą szpiegowską Sorge[7]. Trybunał stwierdził, że ze względu na jego bliskość z aparatem władzy, Ozaki miał okazję do kopiowania tajnych dokumentów i przekazywania informacji osobom trzecim. Został oskarżony o naruszenie „Ustawy o bezpieczeństwie państwowym” oraz „Ustawy o ochronie spokoju publicznego”.

Ozaki został stracony w dniu 7 listopada 1944 roku (święto rewolucji październikowej w ZSRR)[7] w więzieniu Sugamo w Tokio. Podczas pobytu w więzieniu napisał opublikowane później w formie książki listy do żony i córki „Miłość jest jak Gwiezdny Deszcz”. Jego ciało zostało przekazane żonie.

W sztuce[edytuj | edytuj kod]

  • Nie mamy żalu do naszej młodości (ang. No Regrets for Our Youth, jap. わが青春に悔なし) – japoński film luźno oparty na historii Ozakiego, scenariusz i reżyseria: Akira Kurosawa[8].
  • Kinoshita Junji 木下順二, A Japanese Called Otto オットーと呼ばれる日本人. – sztuka skupiona na postaci Ozakiego, wystawiona po raz pierwszy w 1962 roku, odgrywana w Japonii wielokrotnie.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 The second oldest profession: spies and spying in the twentieth century. W. W. Norton & Co, 1987, s. 186–193. ISBN 0-393-02386-9.
  2. The Tokyo Spy Ring, artykuł na SpyMuseum.Com (Wirtualne Muzeum Szpiegostwa), (ang.)
  3. Robert Whymant: Stalin's Spy: Richard Sorge and the Tokyo Espionage Ring. I.B.Tauris, 2007, s. 62. ISBN 1845113101. [dostęp 2011-04-28]. (ang.)
  4. Richard Sims: Japanese Fascism (ang.). History Today. [dostęp 2011-05-12].
  5. Robert Whymant: Stalin's Spy: Richard Sorge and the Tokyo Espionage Ring. I.B.Tauris, 2007, s. 93. ISBN 1845113101. [dostęp 2011-04-28]. (ang.)
  6. Ken Kotani: Japanese Intelligence in World War II. Osprey Publishing, 2009, s. 68. ISBN 1846034256. [dostęp 2011-04-28]. (ang.)
  7. 7,0 7,1 Heiner Timmermann, Sergei A. Kondrashev, Hisaya Shirai: Spionage, Ideologie, Mythos--der Fall Richard Sorge. LIT Verlag Münster, 2005, s. 105. ISBN 3825875474. [dostęp 2011-04-28]. (niem.)
  8. Mitsuhiro Yoshimoto: Kurosawa: film studies and Japanese cinema. Duke University Press, 2000, s. 120. ISBN 0822325195. [dostęp 2011-04-28]. (ang.)

Bibliografia przedmiotowa[edytuj | edytuj kod]