Akira Kurosawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Akira Kurosawa
Akira Kurosawa
Data i miejsce urodzenia 23 marca 1910
Tokio
Data i miejsce śmierci 6 września 1998
Tokio
Zawód reżyser
scenarzysta
producent
Lata aktywności 1943–1993
Odznaczenia
Kawaler Legii Honorowej (Francja) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy (1951-2001) Order Zasługi Republiki Włoskiej II Klasy (1951-2001)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Akira Kurosawa w Wikicytatach

Akira Kurosawa (jap. 黒澤明 Kurosawa Akira?, ur. 23 marca 1910 w Tokio, zm. 6 września 1998 w Tokio)japoński reżyser, scenarzysta i producent filmowy.

Kurosawa jest jednym z najbardziej znanych reżyserów zarówno w Japonii, jak i poza granicami kraju. Jego twórczość wywarła wielki wpływ na kilka pokoleń filmowców na całym świecie. Swój pierwszy obraz, Sagę o dżudo, zrealizował w 1943. Był aktywny zawodowo prawie do końca życia – jego ostatni film, Madadayo, miał premierę w 1993.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Akira Kurosawa urodził się 23 marca 1910 w Omori w Tokio, jako najmłodszy z siedmiorga dzieci. Jego ojciec był oficerem, potomkiem samurajów. W młodości interesował się malarstwem, w szczególności sztuką europejską.

Dorastał z bratem o imieniu Heigo. Razem z nim brał udział w spotkaniach lewicujących środowisk intelektualnych. Heigo Kurosawa był aktorem i uprawiał sztukę benshi, tzn. podkładał głos postaci niemych filmów. Gdy zaczęto nagrywać udźwiękowione filmy, stracił pracę i z tego powodu próbował popełnić samobójstwo. Drugim traumatycznym doświadczeniem z dzieciństwa było trzęsienie ziemi, które nawiedziło Tokio w 1923.

W 1936 Kurosawa odpowiedział na ogłoszenie wytwórni filmowej poszukującej asystentów, gdzie zapoznał się ze sztuką realizacji filmu, pisania scenariuszy i tworzenia montażu. Jako reżyser zadebiutował oficjalnie w 1943 roku filmem Saga o judo.

Mimo iż jego najbardziej znanymi dziełami są filmy z lat 50. i 60., reżyserował i pisał scenariusze aż do śmierci. Zmarł 6 września 1998 w Setagaya w Tokio z powodu udaru.

Filmy[edytuj | edytuj kod]

Akcja najbardziej znanych filmów Kurosawy toczy się w feudalnej Japonii (ok. XIII-XVII wieku). Fabuła kilku jego filmów stanowi adaptacje dzieł Shakespeare’a: Ran został oparty na Królu Learze, Tron we krwi – na Makbecie, a Zły śpi spokojnieHamlecie.

Ukryta forteca (Kakushi toride no san akunin), opowieść o księżniczce, jej generale i dwóch bufonowatych farmerach, stała się dla George’a Lucasa jedną z inspiracji przy tworzeniu Gwiezdnych wojen. Inne znane filmy Kurosawy to: Rashōmon, Siedmiu samurajów (na podstawie którego nakręcono później western Siedmiu wspaniałych oraz serial anime; film natchnął także Stephena Kinga, który V część cyklu Mroczna Wieża, napisał, zainspirowany filmem) czy Straż przyboczna – pierwowzór westernu Sergia Leone Za garść dolarów. Kontynuację Straży przybocznej stanowi film Sanjūrō, samuraj znikąd.

Kurosawa wyreżyserował także filmowe adaptacje kilku rosyjskich powieści, m.in. Idioty Dostojewskiego i Na dnie Gorkiego. Film Niebo i piekło oparty został na kanwie powieści kryminalnej Eda McBaina. W szesnastu z jego filmów, nakręconych między 1948 a 1964 rokiem, pojawiają się wciąż ci sami aktorzy, w szczególności Toshirō Mifune, którego współpraca z Kurosawą rozpoczęła się w 1948 (Pijany anioł), a skończyła w 1964 (Rudobrody).

Po nakręceniu tego ostatniego Kurosawa zaczął kręcić w kolorze, zmieniając styl swoich filmów, które do tej pory miały charakter raczej epicki. Jego kolejny film, Dō desu ka den, opowiadający o grupie biedaków żyjących na wysypisku śmieci, nie osiągnął sukcesu. Reżyser rozpoczął wtedy pracę przy hollywoodzkim projekcie Tora! Tora! Tora, ale wytwórnia 20th Century Fox zastąpiła go Kinjim Fukasaku zanim film został ukończony.

Po tym wydarzeniu Kurosawa próbował popełnić samobójstwo, ale przeżył. Na jego stan psychiczny miał również wpływ fakt, że choć w Europie i USA Kurosawa był ceniony, to w Japonii jego filmy były przyjmowane przez widzów i krytykę chłodno. Zaczął kręcić kolejne filmy: Dersu Uzała, nakręcony w ZSRR, którego fabuła oparta jest o historyczny – z początków XX wieku – epizod z badań Dalekiego Wschodu. Film ten uzyskał nagrodę Oscara w kategorii film obcojęzyczny. Sobowtór, będący opowieścią o sobowtórze średniowiecznego japońskiego władcy, który przejmuje jego tożsamość oraz Ran, który osiągnął spektakularny międzynarodowy sukces i jest uważany za ukoronowanie kariery Kurosawy. Do ostatnich filmów Kurosawy należą między innymi Sny, Sierpniowa rapsodia i Madadayo.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Scenariusz[edytuj | edytuj kod]

Reżyser[edytuj | edytuj kod]

Producent[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Something Like an Autobiography, transl. Audie E. Bock, Vintage, New York, 1983
  • Donald Richie, The Films of Akira Kurosawa, University of California Press, Berkley, 1996, ISBN 0-520-22037-4

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]