Think tank

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Think tank (ang., dosłownie: zbiornik myśli) – z założenia niezależny komitet doradczy o charakterze organizacji non-profit, zajmujący się badaniami i analizami dotyczącymi spraw publicznych. Do celów działalności think tanków należy zazwyczaj poszukiwanie sposobów rozwiązania problemów społecznych i udział w publicznej debacie. Spotkać można szersze rozumienie tego pojęcia, na oznaczenie grupy osób lub instytucji mających podobne cele, ale niekoniecznie posiadających status organizacji pozarządowych.

Działalność think tanków jest finansowana z różnych źródeł: organizacji międzynarodowych, fundacji, przedsiębiorstw, osób prywatnych, a także środków publicznych.

Historia i charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Think tanki stały się szczególnie popularne w Stanach Zjednoczonych. Wiąże się to ze specyfiką amerykańskiego systemu politycznego oraz dostępem do licznych źródeł finansowania (w tym zwłaszcza bogatych filantropów). Zależnie od przyjętej definicji, w USA działa od kilkuset do ponad tysiąca tego typu organizacji.

Większość think tanków powstało po II wojnie światowej, wtedy też pojawiło się samo pojęcie (tak określano schron, w którym naradzali się amerykańscy stratedzy). Po wojnie think tanki zajmowały się studiami na potrzeby polityki wojennej i bezpieczeństwa, pomagały w tworzeniu polityki społecznej i innych polityk państwa.

Początkowo think tanki miały charakter instytucji akademickich, a od uniwersytetów odróżniało je to, że nie kształciły studentów. Także system zarządzania think tanków jest mniej demokratyczny niż w dzisiejszych uniwersytetach.

Z czasem zaczęły się pojawiać instytucje o wyraźnie określonej linii programowej. Pojęcie to bywało kojarzone z organizacjami prawicowymi, prowadzącymi intensywną kampanię na rzecz specyficznych celów. Oczywiście, obok ośrodków prawicowych istnieją także ośrodki o poglądach lewicowych. Należy pamiętać, że podział think tanków na prawicowe i lewicowe jest dosyć archaiczny i większość z nich trudno jest przypisać do któreś z tych opcji (np. libertariański Cato Institute).

W USA współczesny neokonserwatyzm związany jest z inicjatywami dotyczącymi polityki zagranicznej takich think tanków, jak American Enterprise Institute i Project for the New American Century. Natomiast Claremont Institute i Heritage Foundation są bardziej tradycyjnymi think tankami konserwatywnymi.

Think tanki w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym polskim think tankiem był działający w latach 1943-1947 Komitet Ziem Wschodnich.

Po 1989 zaczęły powstawać (np. Centrum im. Adama Smitha 1989 r.[1], Ośrodek Myśli Politycznej 1992 r.[2]), a gwałtowny wzrost ich liczebności nastąpił na początku obecnego wieku (Fudacja Odpowiedzialność Obywatelska 2002 r., Krytyka Polityczna 2002 r.,PAFERE 2003 r., Instytut Misesa 2003 r., Think Tank Feministyczny 2005 r., Instytut Globalizacji 2006 r., Forum Obywatelskiego Rozwoju 2007 r.[3], Ośrodek Analiz Polityczno-Prawnych 2009 r.[4], Zielony Instytut 2009 r.[5], INPRIS 2009 r.[6], Poland, go global 2012[7], Instytut Analiz Rynkowych 2013 r.[8]).

Ich formą organizacyjno-prawną jest najczęściej stowarzyszenie[9] lub fundacja[10]. Działalność polskich think-tanków finansowana jest głównie z darowizn, grantów[11] i 1% podatków - jeśli dany think tank ma status organizacji pożytku publicznego[12].

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]