Think tank

Think tank (ang., dosłownie: zbiornik myśli) – komitet doradczy, z założenia niezależny, niedziałający dla zysku ośrodek zajmujący się badaniami i analizami dotyczącymi spraw publicznych. Do celów działalności think tanków należy zazwyczaj poszukiwanie sposobów rozwiązania problemów społecznych i udział w publicznej debacie. Spotkać można szersze rozumienie tego pojęcia, na oznaczenie grupy osób lub instytucji mających podobne cele, ale niekoniecznie posiadających status organizacji pozarządowych.

Działalność think tanków jest finansowana z różnych źródeł: organizacji międzynarodowych, fundacji, przedsiębiorstw, osób prywatnych, a także środków publicznych.

Historia i charakterystyka

Think tanki stały się szczególnie popularne w Stanach Zjednoczonych. Wiąże się to ze specyfiką amerykańskiego systemu politycznego oraz dostępem do licznych źródeł finansowania (w tym zwłaszcza bogatych filantropów). Zależnie od przyjętej definicji, w USA działa od kilkuset do ponad tysiąca tego typu organizacji.

Większość think tanków powstało po II wojnie światowej, wtedy też pojawiło się samo pojęcie (tak określano schron, w którym naradzali się amerykańscy stratedzy). Po wojnie think tanki zajmowały się studiami na potrzeby polityki wojennej i bezpieczeństwa, pomagały w tworzeniu polityki społecznej i innych polityk państwa.

Początkowo think tanki miały charakter instytucji akademickich, a od uniwersytetów odróżniało je to, że nie kształciły studentów. Także system zarządzania think tanków jest mniej demokratyczny niż w dzisiejszych uniwersytetach.

Z czasem zaczęły się pojawiać instytucje o wyraźnie określonej linii programowej. Pojęcie to bywało kojarzone z organizacjami prawicowymi, prowadzącymi intensywną kampanię na rzecz specyficznych celów. Oczywiście, obok ośrodków prawicowych istnieją także ośrodki o poglądach lewicowych. Należy pamiętać, że podział think tanków na prawicowe i lewicowe jest dosyć archaiczny i większość z nich trudno jest przypisać do któreś z tych opcji (np. libertariański Cato Institute).

W USA współczesny neokonserwatyzm związany jest z inicjatywami dotyczącymi polityki zagranicznej takich think tanków, jak American Enterprise Institute i Project for the New American Century. Natomiast Claremont Institute i Heritage Foundation są bardziej tradycyjnymi think tankami konserwatywnymi.

Think tanki w Polsce

W Polsce think tanki zaczęły powstawać na początku lat 90. (np. Centrum im. Adama Smitha 1989 r., Ośrodek Myśli Politycznej 1992 r.), a gwałtowny wzrost ich liczebności nastąpił na początku obecnego wieku (Fudacja Odpowiedzialność Obywatelska 2002 r., Krytyka Polityczna 2002 r.,PAFERE 2003 r., Instytut Misesa 2003 r., Ekologia i Sztuka 2005 r., Instytut Globalizacji 2006 r., Ośrodek Analiz Polityczno-Prawnych 2009 r.), Zielony Instytut 2009 r.), INPRIS 2009 r., Poland, go global 2012 ).

Ich formą organizacyjno-prawną jest najczęściej stowarzyszenie lub fundacja. Działalność polskich think-tanków finansowana jest głównie z darowizn, grantów i 1% podatków - jeśli dany think tank ma status organizacji pożytku publicznego.

Linki zewnętrzne

• Hasło think tank w serwisie SourceWatch (ang.)
• Michał Mierzwa Think tanki, "Infos" Nr 12/2011, Biuro Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu