Iris Murdoch

Iris Murdoch
Imiona i nazwisko	Jean Iris Murdoch
Data i miejsce urodzenia	15 lipca 1919 Dublin
Data i miejsce śmierci	8 lutego 1999 Oksford
Narodowość	irlandzka
Język	angielski
Obywatelstwo	brytyjskie
Alma Mater	University of Oxford
Edukacja	Newnham College
Gatunki	powieść, opowiadanie, esej, dramat, poezja
Odznaczenia
Nagrody Nagroda Bookera 1978 Morze, morze
Iris Murdoch w Wikicytatach

Jean Iris Murdoch (ur. 15 lipca 1919 w Dublinie, zm. 8 lutego 1999 w Oksfordzie) – anglo-irlandzka pisarka i filozofka.

Życie

Studiowała filologię klasyczną, filozofię i historię starożytną w Somerville College w Oksfordzie, później filozofię w Newnham College w Cambridge, pod kierunkiem Wittgensteina. W 1948 została członkiem St Anne's College w Oksfordzie.

Swą pierwszą powieść W sieci wydała w 1954, wcześniej publikowawszy eseje o tematyce filozoficznej, w tym pierwsze studium w języku angielskim poświęcone Sartre'owi. W 1956 w Oksfordzie poznała również i wyszła za mąż za Johna Bayleya, wykładowcę literatury angielskiej i powieściopisarza. Była autorką ponad 20 powieści oraz wielu prac poświęconych filozofii. W 1995 zaczęła cierpieć z powodu objawów choroby Alzheimera. Zmarła w 1999 w wieku 79 lat.

Literatura

Twórczość Murdoch ma charakter obyczajowo-psychologiczny, widoczne są w niej wpływy Platona, Freuda i Sartre'a. Jej powieści są pełne nieprzewidywalnych zwrotów akcji, czarnego niekiedy humoru, choć pisane głównie w konwencji realistycznej zawierają jednak często elementy fantastyczne i cechują się złożoną symboliką. Do najbardziej znanych powieści zaliczyć można: Dzwon (1958), Jednorożca (1963), Morze, morze (1978, za które otrzymała Nagrodę Bookera).

Filozofia

Platonistka i egzystencjalistka; była jednym z niewielu w Wielkiej Brytanii filozofów nieanalitycznych (zob. filozofia analityczna). Jej zainteresowania filozoficzne, bliskie temu czym zajmowała się na polu literatury, koncentrowały się wokół religii i moralności, które stanowiły dla niej rodzaj platońskiego przedmurza przed światem, pozbawionym sensu i nie dającym się scalić w jedno.

Dzieła

Powieści

• W sieci (Under the Net, 1954)
• The Flight from the Enchanter (1956)
• The Sandcastle (1957)
• Dzwon (The Bell, 1958, wyd. pol. 1972)
• A Severed Head (1961)
• Skromna róża (An Unofficial Rose, 1962, wyd. pol. 1974)
• Jednorożec (The Unicorn, 1963, wyd. pol. 1999)
• The Italian Girl (1964)
• The Red and the Green (1965)
• Czas aniołów (The Time of the Angels, 1966, wyd. pol. 1974)
• Miły i dobry (The Nice and the Good, 1968)
• Sen Brunona (Bruno's Dream, 1969)
• A Fairly Honourable Defeat (1970)
• Przypadkowy człowiek (An Accidental Man, 1971)
• Czarny Książę (The Black Prince, 1973, wyd. pol. 1977)
• Machina miłości czystej i wszetecznej (The Sacred and Profane Love Machine, 1974)
• A Word Child (1975)
• Henryk i Kato (Henry and Cato, 1976)
• Morze, morze (The Sea, the Sea, 1978, Nagroda Bookera)
• Rycerze i zakonnice (Nuns and Soldiers, 1980)
• The Philosopher's Pupil (1983)
• Zacny uczeń (The Good Apprentice, 1985)
• Mędrcy i kochankowie (The Book and the Brotherhood, 1987)
• The Message to the Planet (1989)
• Zielony rycerz (The Green Knight, 1993)
• Dylemat Jacksona (Jackson's Dilemma, 1995)
• Something Special (short story reprint, 1999; originally published 1957)

Filozofia

• Sartre: Romantic Rationalist (1953)
• The Sovereignty of Good (1970)
• The Fire and the Sun (1977)
• Acastos: Two Platonic Dialogues (1986)
• Metaphysics as a Guide to Morals (1992)
• Existentialists and Mystics (1997)

Dramaty

• A Severed Head (with J.B. Priestly, 1964)
• The Italian Girl (with James Saunders, 1969)
• The Three Arrows & The Servants and the Snow (1973)
• The Black Prince (1987)

Poezja

• A Year of Birds (1978, wyd. popr. 1984)
• Poems by Iris Murdoch (1997)

O Iris Murdoch

• Ewa Wełnic, Iris Murdoch – powieściopisarka i moralistka, ISBN 83-231-0401-8
• W 2001 powstał film biograficzny pt. Iris w reżyserii Richarda Eyre oparty na wspomnieniach męża pisarki.

Linki zewnętrzne

• Iris Murdoch w NNDB (ang.)