Iris Murdoch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Iris Murdoch
Imiona i nazwisko Jean Iris Murdoch
Data i miejsce urodzenia 15 lipca 1919
Dublin
Data i miejsce śmierci 8 lutego 1999
Oksford
Narodowość irlandzka
Język angielski
Obywatelstwo brytyjskie
Alma Mater University of Oxford
Edukacja Newnham College
Gatunki powieść, opowiadanie, esej, dramat, poezja
Odznaczenia
Dama Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego
Wikicytaty Iris Murdoch w Wikicytatach

Jean Iris Murdoch (ur. 15 lipca 1919 w Dublinie, zm. 8 lutego 1999 w Oksfordzie) – anglo-irlandzka pisarka i filozof.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Studiowała filologię klasyczną, filozofię i historię starożytną w Somerville College w Oksfordzie, później filozofię w Newnham College w Cambridge, pod kierunkiem Wittgensteina. W 1948 została członkiem St Anne's College w Oksfordzie.

Swą pierwszą powieść W sieci wydała w 1954, wcześniej publikowawszy eseje o tematyce filozoficznej, w tym pierwsze studium w języku angielskim poświęcone Sartre'owi. W 1956 w Oksfordzie poznała również i wyszła za mąż za Johna Bayleya, wykładowcę literatury angielskiej i powieściopisarza. Była autorką ponad 20 powieści oraz wielu prac poświęconych filozofii. W 1995 zaczęła cierpieć z powodu objawów choroby Alzheimera. Zmarła w 1999 w wieku 79 lat.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Twórczość Murdoch ma charakter obyczajowo-psychologiczny, widoczne są w niej wpływy Platona, Freuda i Sartre'a. Jej powieści są pełne nieprzewidywalnych zwrotów akcji, czarnego niekiedy humoru, choć pisane głównie w konwencji realistycznej zawierają jednak często elementy fantastyczne i cechują się złożoną symboliką. Do najbardziej znanych powieści zaliczyć można: Dzwon (1958), Jednorożca (1963), Morze, morze (1978, za które otrzymała Nagrodę Bookera).

Filozofia[edytuj | edytuj kod]

Platonistka i egzystencjalistka; była jednym z niewielu w Wielkiej Brytanii filozofów nieanalitycznych (zob. filozofia analityczna). Jej zainteresowania filozoficzne, bliskie temu czym zajmowała się na polu literatury, koncentrowały się wokół religii i moralności, które stanowiły dla niej rodzaj platońskiego przedmurza przed światem, pozbawionym sensu i nie dającym się scalić w jedno.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • W sieci (Under the Net, 1954)
  • The Flight from the Enchanter (1956)
  • The Sandcastle (1957)
  • Dzwon (The Bell, 1958, wyd. pol. 1972)
  • A Severed Head (1961)
  • Skromna róża (An Unofficial Rose, 1962, wyd. pol. 1974)
  • Jednorożec (The Unicorn, 1963, wyd. pol. 1999)
  • The Italian Girl (1964)
  • The Red and the Green (1965)
  • Czas aniołów (The Time of the Angels, 1966, wyd. pol. 1974)
  • Miły i dobry (The Nice and the Good, 1968)
  • Sen Brunona (Bruno's Dream, 1969)
  • A Fairly Honourable Defeat (1970)
  • Przypadkowy człowiek (An Accidental Man, 1971)
  • Czarny Książę (The Black Prince, 1973, wyd. pol. 1977)
  • Machina miłości czystej i wszetecznej (The Sacred and Profane Love Machine, 1974)
  • A Word Child (1975)
  • Henryk i Kato (Henry and Cato, 1976)
  • Morze, morze (The Sea, the Sea, 1978, Nagroda Bookera)
  • Rycerze i zakonnice (Nuns and Soldiers, 1980)
  • The Philosopher's Pupil (1983)
  • Zacny uczeń (The Good Apprentice, 1985)
  • Mędrcy i kochankowie (The Book and the Brotherhood, 1987)
  • The Message to the Planet (1989)
  • Zielony rycerz (The Green Knight, 1993)
  • Dylemat Jacksona (Jackson's Dilemma, 1995)
  • Something Special (short story reprint, 1999; originally published 1957)

Filozofia[edytuj | edytuj kod]

  • Sartre: Romantic Rationalist (1953)
  • The Sovereignty of Good (1970)
  • The Fire and the Sun (1977)
  • Acastos: Two Platonic Dialogues (1986)
  • Metaphysics as a Guide to Morals (1992)
  • Existentialists and Mystics (1997)

Dramaty[edytuj | edytuj kod]

  • A Severed Head (with J.B. Priestly, 1964)
  • The Italian Girl (with James Saunders, 1969)
  • The Three Arrows & The Servants and the Snow (1973)
  • The Black Prince (1987)

Poezja[edytuj | edytuj kod]

  • A Year of Birds (1978, wyd. popr. 1984)
  • Poems by Iris Murdoch (1997)

O Iris Murdoch[edytuj | edytuj kod]

  • Ewa Wełnic, Iris Murdoch – powieściopisarka i moralistka, ISBN 83-231-0401-8
  • W 2001 powstał film biograficzny pt. Iris w reżyserii Richarda Eyre oparty na wspomnieniach męża pisarki.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]