Uniwersytet Oksfordzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Uniwersytet Oksfordzki
Universitas Oxoniensis
University of Oxford
Uniwersytet Oksfordzki
Dewiza Dominus Illuminatio Mea
(Pan jest moim światłem)
Data założenia 1167
Typ uczelni uczelnia publiczna
Państwo  Wielka Brytania
Adres Oksford
Liczba studentów 22 640
Rektor Kanclerz Chris Patten
Członkostwo Russell Group
Golden Triangle
Grupa Coimbra
Europejskie Stowarzyszenie Uniwersytetów
Socrates-Erasmus
Położenie na mapie Oxfordshire
Mapa lokalizacyjna Oxfordshire
Uniwersytet Oksfordzki
Uniwersytet Oksfordzki
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa lokalizacyjna Wielkiej Brytanii
Uniwersytet Oksfordzki
Uniwersytet Oksfordzki
Ziemia 51°45′39,96″N 1°15′12,24″W/51,761100 -1,253400Na mapach: 51°45′39,96″N 1°15′12,24″W/51,761100 -1,253400
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Stół profesorski (ang. High Table) w Trinity College

Uniwersytet Oksfordzki[1] (ang. University of Oxford, łac. Universitas Oxoniensis) – uniwersytet w Oksfordzie założony przed 1167[2], najstarszy uniwersytet w Wielkiej Brytanii i krajach anglosaskich.

Obok University of Cambridge, jest to najbardziej renomowana uczelnia w Wielkiej Brytanii, wysoko ceniona w Europie oraz na świecie. Stale zajmuje miejsce w pierwszej dziesiątce wszelkich światowych rankingów uczelni wyższych, tak w klasyfikacji ogólnej, jak i w poszczególnych dziedzinach nauki. Według rankingu przygotowanego w 2006 roku przez magazyn The Times Higher Education Supplement jest to trzecia, po Uniwersytecie Harvarda i Cambridge, uczelnia na świecie[3]. W konkurencyjnym rankingu (ARWU) przygotowanym tym samym roku 2006 przez chiński Instytut Szkolnictwa Wyższego Uniwersytetu Jiao Tong w Szanghaju Oksford zajmuje 10. pozycję na świecie i 2. w Europie[4].

W angielskiej tradycji Oxford University i Cambridge University określa się nieraz wspólną nazwą Oxbridge.

Uczelnia ta, wraz z Cambridge, bierze udział w corocznych zawodach wioślarskich The Boat Race.

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Oxford University składa się z wydziałów, które prowadzą wykłady i ćwiczenia i przeprowadzają egzaminy oraz z 38 niezależnych od siebie kolegiów (ang. college; w 2008 roku połączyły się dwa kolegia, Green College i Templeton College, tworząc Green Templeton College, przez co liczba kolegiów spadła z 39 do 38)[5] i 7 Permanent Private Halls (czyli jednostek na niepełnych prawach kolegium), które skupiają studentów i profesorów, spełniają rolę akademików i zajmują się dodatkowym kształceniem studentów w systemie tutorialnym.

System kolegialny uniwersytetu został przejęty od średniowiecznego Uniwersytetu Paryskiego. Najstarsze kolegium w Oksfordzie to University College, założony w 1247. Kolegia dzielą się na undergraduate colleges (większość kolegiów), w których odbywa się kształcenie na poziomie licencjatu i magisterium oraz przeprowadza przewody doktorskie, oraz postgraduate colleges (niektóre kolegia, np. Nuffield), w których odbywa się kształcenie tylko na poziomie magisterium i doktoratu. Wyjątkiem jest All Souls College, który jest przeznaczony tylko dla fellows, czyli profesorów uniwersytetu. Przynależność do tego kolegium jest uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w brytyjskim świecie akademickim. Do All Souls College należał Polak, profesor Leszek Kołakowski.

Rok szkolny w Oksfordzie podzielony jest na trzy trymestry:

  • Michaelmas – październik-grudzień
  • Hilary – styczeń-marzec
  • Trinity – kwiecień-czerwiec

Tradycyjnie kolegia rywalizują ze sobą. Co roku publikowany jest ranking kolegiów na podstawie wyników akademickich studentów, nazywany tabelą Norringtona. W 2006 roku pierwsze miejsce zajął Merton College, a drugie Balliol.

Kolegia Oxford University[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Rok założenia Adres strony internetowej Partnerskie kolegium w w Cambridge
All Souls College 1438 na intencję zbawienia dusz Anglików poległych w wojnie stuletniej Strona internetowa Trinity Hall
Balliol College 1263 Strona internetowa St John's College
Brasenose College 1509 Strona internetowa Gonville and Caius College
Christ Church 1546 Strona internetowa Trinity College
Corpus Christi College 1517 Strona internetowa Corpus Christi College
Exeter College 1314 Strona internetowa Emmanuel College
Green College 1979 Strona internetowa St Edmund's College
Harris Manchester College 1786, Status kolegium w 1996, wcześniej Permanent Private Hall Strona internetowa
Hertford College 1282 Strona internetowa
Jesus College 1571 Strona internetowa Jesus College
Keble College 1870 Strona internetowa Selwyn College
Kellogg College 1990, Status kolegium w 1994, wcześniej Permanent Private Hall Strona internetowa
Lady Margaret Hall 1878 Strona internetowa Newnham College
Linacre College 1962 Strona internetowa Wolfson College
Lincoln College 1427 Strona internetowa Downing College
Magdalen College 1458 Strona internetowa Magdalene College
Mansfield College 1886, Status kolegium w 1995, wcześniej Permanent Private Hall Strona internetowa
Merton College 1264 Strona internetowa Peterhouse
New College 1379 Strona internetowa King's College
Nuffield College 1937 Strona internetowa
Oriel College 1326 Strona internetowa Clare College
Pembroke College 1624 Strona internetowa Queens' College
The Queen's College 1341 Strona internetowa Pembroke College
St Anne's College 1878 Strona internetowa New Hall
St Antony's College 1950, Status kolegium w 1963, wcześniej Permanent Private Hall Strona internetowa
St Catherine's College 1963 Strona internetowa Robinson College
St Cross College 1965 Strona internetowa Clare Hall
St Edmund Hall 1226, Status kolegium w 1957, wcześniej Permanent Private Hall Strona internetowa Fitzwilliam College
St Hilda's College 1893 Strona internetowa
St Hugh's College 1886 Strona internetowa Clare College
St John's College 1555 Strona internetowa Sidney Sussex College
St Peter's College 1929 Strona internetowa
Somerville College 1879 Strona internetowa Girton College
Templeton College 1965, Status kolegium w 1995, wcześniej Permanent Private Hall Strona internetowa
Trinity College 1554 Strona internetowa Churchill College
University College 1249 Strona internetowa Trinity Hall
Wadham College 1610 Strona internetowa Christ's College
Wolfson College 1966, Status kolegium w 1981, wcześniej Permanent Private Hall Strona internetowa Darwin College
Worcester College 1714 Strona internetowa St Catharine's College

Permanent Private Halls[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Rok założenia Adres strony internetowej
Private Hall Zakonu Dominikanów 1221, reaktywowany w 1921 Strona internetowa
Campion Hall 1896 Strona internetowa
Private Hall Zakonu Franciszkanów 1910 Strona internetowa
Regent's Park College 1752, przeniesiony do Oksfordu w 1927 Strona internetowa
St Benet's Hall 1897 Strona internetowa
St Stephen's House 1876, prawa Permanent Private Hall przyznane w 2003 Strona internetowa
Wycliffe Hall 1877 Strona internetowa

Historia[edytuj | edytuj kod]

Oprawy starych ksiąg w bibliotece Merton College

Dokładna data założenia uniwersytetu nie jest znana, ale wiadomo, że należy on do najstarszych średniowiecznych uniwersytetów. Istnieją dane wskazujące na to, że wykładano tu już w roku 1096. Od 1167, w którym król Henryk II zakazał Anglikom studiować na Uniwersytecie Paryskim, Uniwersytet Oksfordzki zaczął gwałtownie się rozwijać i zyskiwać na znaczeniu. W tym czasie założone pierwsze Halls of Residence (w pewnym stopniu odpowiadające konwiktom), które później stały się kolegiami (ang.: colleges).

Akademicy nie żyli w przyjaźni z mieszkańcami Oksfordu, co w czasach średniowiecznych było ogólnym standardem w stosunkach uniwersytet–miasto. W 1209 jeden ze studentów został oskarżony o gwałt na mieszczance. Mieszczanie aresztowali trzech przyjaciół domniemanego gwałciciela (on sam się ukrywał), którzy zostali następnie powieszeni na rozkaz króla Jana. Na skutek tego zajścia, wielu uczonych rozpierzchło się po kraju, a część z nich prawdopodobnie założyła University of Cambridge.

Mieszkańcy miasta szukali pomocy w zażegnaniu konfliktu z akademikami u legata papieskiego, Nicholasa de Romanis, który w roku 1214 usiłował rozwiązać problem, nadając uniwersytetowi kartę praw i ustanawiając urząd kanclerza (ang. Chancellor). Choć poprawiło to sytuację uniwersytetu, niesnaski bynajmniej się nie zakończyły.

W XIII-XIV wieku środowisko naukowe Oksfordu odegrało ważną rolę w rozwoju nauk matematyczno-przyrodniczych. Działali tu m.in. Robert Grosseteste, Roger Bacon i inni przedstawiciele tzw. szkoły oksfordzkiej.

W roku 1355, w dniu św. Scholastyki, czyli 10 lutego, w lokalnej tawernie kłótnia pomiędzy miejscowymi a dwoma studentami przerodziła się w bijatykę a potem dwudniowe zamieszki, w wyniku których zabitych zostało 63 akademików i około 30 miejscowych. Po tym wydarzeniu, król Edward III potwierdził prymat Uniwersytetu nad miastem, nadając mu dodatkowe przywileje i nakazując burmistrzowi oraz radzie miejskiej co roku w dniu św. Scholastyki przechodzić ulicami miasta z odkrytymi głowami i płacić Uniwersytetowi grzywnę: jednego pensa za każdego zabitego akademika. Trwało to aż do roku 1825. Również od XIV wieku dwóch posłów reprezentuje Uniwersytet w Izbie Gmin.

W czasie reformacji na Oksfordzie działali Jan Hus i John Wyclif (Jan Wiklef). Mimo to tymczasowo zawieszono działalność uniwersytetu. W 1571 został on reaktywowany przez parlament za zgodą Elżbiety I. Po rewolucji angielskiej i wojnie domowej wraz z powstaniem Royal Society, uniwersytet w Oksfordzie zyskał dobre warunki rozwoju. Działali tu m.in. Edmund Halley, Robert Hooke i Robert Boyle. W tym czasie uczelnia szkoliła elitę państwową i kościelną.

W XIX wieku w teologii anglikańskiej dużą role odegrał tzw. ruch oksfordzki (reprezentowany m.i.n przez Johna Henry'ego Newmana), dążący do odnowienia Kościoła anglikańskiego na zasadach wczesnochrześcijańskich i dający początek katolicyzującemu anglikanizmowi (reprezentowanemu m.in. przez oksfordczyka, C. S. Lewisa). W filozofii na Uniwersytecie w Oksfordzie rozwinął się tzw. idealizm brytyjski (odłam heglizmu, reprezentowany m.in. przez F.H. Bradleya), a później w opozycji do niego tzw. oksfordzka szkoła realistów. Pod względem strukturalnym Oksford pozostał uniwersytetem kolegialnym, jakkolwiek w XIX w. przeszedł reorganizację na wzór uniwersytetów niemieckich (łączenie funkcji dydaktycznej z prowadzeniem badań naukowych), rozbudowano podział na wydziały, wprowadzono laboratoria, pracownie, instytuty uniwersyteckie. Położono większy nacisk na rozwój nowoczesnych nauk ścisłych i przyrodniczych. Pod koniec XIX w. dopuszczono do studiów kobiety. Powstały wówczas kolegia żeńskie. Większość z nich, oprócz St Hilda's College, z czasem zaczęła przyjmować również mężczyzn. W drugiej połowie XX w. nastąpiła zmiana programu studiów, wprowadzono system wielostopniowy, studia podyplomowe, oraz przyłączono do uniwersytetu wiele centrów i instytutów.

Sławni absolwenci[edytuj | edytuj kod]

Uniwersytet słynie z długiej tradycji i wysokiego poziomu nauczania. Wśród absolwentów uczelni jest:

Do polskich absolwentów Oksfordu należą m.in.:

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Absolwenci Uniwersytetu w Oksfordzie.

Związany z uniwersytetem jest również profesor nauk politycznych Zbigniew Pełczyński. Wykładowcami byli także ekonomista prof. Włodzimierz Brus oraz polski filozof Leszek Kołakowski.

Przypisy

  1. Wielka Brytania : leksykon. Marcin Kamler (red.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 222–223. ISBN 83-01-13503-4.
  2. Henryk Zins: Historia Anglii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1971, s. 97.
  3. Paked.net: World's Top Universities – Times Higher Education Supplement (THES) World University Rankings 2008 – The World's Top Universities
  4. http://ed.sjtu.edu.cn/rank/2006/ARWU2006_Top100.htm
  5. Welcome – GTC Homepage

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]