Uniwersytet Oksfordzki
| Uniwersytet Oksfordzki | |
| Universitas Oxoniensis University of Oxford |
|
 |
|
| Dewiza | Dominus Illuminatio Mea (Pan jest moim światłem) |
| Data założenia | 1167 |
| Typ uczelni | uczelnia publiczna |
| Państwo |  Wielka Brytania |
| Adres | Oksford |
| Liczba studentów | 22 640 |
| Rektor | Kanclerz Chris Patten |
| Członkostwo | Russell Group Golden Triangle Grupa Coimbra Europejskie Stowarzyszenie Uniwersytetów Socrates-Erasmus |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Strona internetowa | |
Uniwersytet Oksfordzki[1] (ang. University of Oxford, łac. Universitas Oxoniensis) – uniwersytet w Oksfordzie założony przed 1167[2], najstarszy uniwersytet w Wielkiej Brytanii i krajach anglosaskich.
Obok University of Cambridge, jest to najbardziej renomowana uczelnia w Wielkiej Brytanii, wysoko ceniona w Europie oraz na świecie. Stale zajmuje miejsce w pierwszej dziesiątce wszelkich światowych rankingów uczelni wyższych, tak w klasyfikacji ogólnej, jak i w poszczególnych dziedzinach nauki. Według rankingu przygotowanego w 2006 roku przez magazyn The Times Higher Education Supplement jest to trzecia, po Uniwersytecie Harvarda i Cambridge, uczelnia na świecie[3]. W konkurencyjnym rankingu (ARWU) przygotowanym tym samym roku 2006 przez chiński Instytut Szkolnictwa Wyższego Uniwersytetu Jiao Tong w Szanghaju Oksford zajmuje 10. pozycję na świecie i 2. w Europie[4].
W angielskiej tradycji Oxford University i Cambridge University określa się nieraz wspólną nazwą Oxbridge.
Uczelnia ta, wraz z Cambridge, bierze udział w corocznych zawodach wioślarskich The Boat Race.
Spis treści |
Struktura [edytuj]
Oxford University składa się z wydziałów, które prowadzą wykłady i ćwiczenia i przeprowadzają egzaminy oraz z 38 niezależnych od siebie kolegiów (ang. college; w 2008 roku połączyły się dwa kolegia, Green College i Templeton College, tworząc Green Templeton College, przez co liczba kolegiów spadła z 39 do 38)[5] i 7 Permanent Private Halls (czyli jednostek na niepełnych prawach kolegium), które skupiają studentów i profesorów, spełniają rolę akademików i zajmują się dodatkowym kształceniem studentów w systemie tutorialnym.
System kolegialny uniwersytetu został przejęty od średniowiecznego Uniwersytetu Paryskiego. Najstarsze kolegium w Oksfordzie to University College, założony w 1247. Kolegia dzielą się na undergraduate colleges (większość kolegiów), w których odbywa się kształcenie na poziomie licencjatu i magisterium oraz przeprowadza przewody doktorskie, oraz postgraduate colleges (niektóre kolegia, np. Nuffield), w których odbywa się kształcenie tylko na poziomie magisterium i doktoratu. Wyjątkiem jest All Souls College, który jest przeznaczony tylko dla fellows, czyli profesorów uniwersytetu. Przynależność do tego kolegium jest uznawana za najbardziej prestiżowe wyróżnienie w brytyjskim świecie akademickim. Do All Souls College należał Polak, profesor Leszek Kołakowski.
Rok szkolny w Oksfordzie podzielony jest na trzy trymestry:
- Michaelmas – październik-grudzień
- Hilary – styczeń-marzec
- Trinity – kwiecień-czerwiec
Tradycyjnie kolegia rywalizują ze sobą. Co roku publikowany jest ranking kolegiów na podstawie wyników akademickich studentów, nazywany tabelą Norringtona. W 2006 roku pierwsze miejsce zajął Merton College, a drugie Balliol.
Kolegia Oxford University [edytuj]
Permanent Private Halls [edytuj]
| Nazwa | Rok założenia | Adres strony internetowej |
|---|---|---|
| Private Hall Zakonu Dominikanów | 1221, reaktywowany w 1921 | Strona internetowa |
| Campion Hall | 1896 | Strona internetowa |
| Private Hall Zakonu Franciszkanów | 1910 | Strona internetowa |
| Regent's Park College | 1752, przeniesiony do Oksfordu w 1927 | Strona internetowa |
| St Benet's Hall | 1897 | Strona internetowa |
| St Stephen's House | 1876, prawa Permanent Private Hall przyznane w 2003 | Strona internetowa |
| Wycliffe Hall | 1877 | Strona internetowa |
Historia [edytuj]
Dokładna data założenia uniwersytetu nie jest znana, ale wiadomo, że należy on do najstarszych średniowiecznych uniwersytetów. Istnieją dane wskazujące na to, że wykładano tu już w roku 1096. Od 1167, w którym król Henryk II zakazał Anglikom studiować na Uniwersytecie Paryskim, Uniwersytet Oksfordzki zaczął gwałtownie się rozwijać i zyskiwać na znaczeniu. W tym czasie założone pierwsze Halls of Residence (w pewnym stopniu odpowiadające konwiktom), które później stały się kolegiami (ang.: colleges).
Akademicy nie żyli w przyjaźni z mieszkańcami Oksfordu, co w czasach średniowiecznych było ogólnym standardem w stosunkach uniwersytet–miasto. W 1209 jeden ze studentów został oskarżony o gwałt na mieszczance. Mieszczanie aresztowali trzech przyjaciół domniemanego gwałciciela (on sam się ukrywał), którzy zostali następnie powieszeni na rozkaz króla Jana. Na skutek tego zajścia, wielu uczonych rozpierzchło się po kraju, a część z nich prawdopodobnie założyła University of Cambridge.
Mieszkańcy miasta szukali pomocy w zażegnaniu konfliktu z akademikami u legata papieskiego, Nicholasa de Romanis, który w roku 1214 usiłował rozwiązać problem, nadając uniwersytetowi kartę praw i ustanawiając urząd kanclerza (ang. Chancellor). Choć poprawiło to sytuację uniwersytetu, niesnaski bynajmniej się nie zakończyły.
W XIII-XIV wieku środowisko naukowe Oksfordu odegrało ważną rolę w rozwoju nauk matematyczno-przyrodniczych. Działali tu m.in. Robert Grosseteste, Roger Bacon i inni przedstawiciele tzw. szkoły oksfordzkiej.
W roku 1355, w dniu św. Scholastyki, czyli 10 lutego, w lokalnej tawernie kłótnia pomiędzy miejscowymi a dwoma studentami przerodziła się w bijatykę a potem dwudniowe zamieszki, w wyniku których zabitych zostało 63 akademików i około 30 miejscowych. Po tym wydarzeniu, król Edward III potwierdził prymat Uniwersytetu nad miastem, nadając mu dodatkowe przywileje i nakazując burmistrzowi oraz radzie miejskiej co roku w dniu św. Scholastyki przechodzić ulicami miasta z odkrytymi głowami i płacić Uniwersytetowi grzywnę: jednego pensa za każdego zabitego akademika. Trwało to aż do roku 1825. Również od XIV wieku dwóch posłów reprezentuje Uniwersytet w Izbie Gmin.
W czasie reformacji na Oksfordzie działali Jan Hus i John Wyclif (Jan Wiklef). Mimo to tymczasowo zawieszono działalność uniwersytetu. W 1571 został on reaktywowany przez parlament za zgodą Elżbiety I. Po rewolucji angielskiej i wojnie domowej wraz z powstaniem Royal Society, uniwersytet w Oksfordzie zyskał dobre warunki rozwoju. Działali tu m.in. Edmund Halley, Robert Hooke i Robert Boyle. W tym czasie uczelnia szkoliła elitę państwową i kościelną.
W XIX wieku w teologii anglikańskiej dużą role odegrał tzw. ruch oksfordzki (reprezentowany m.i.n przez Johna Henry'ego Newmana), dążący do odnowienia Kościoła anglikańskiego na zasadach wczesnochrześcijańskich i dający początek katolicyzującemu anglikanizmowi (reprezentowanemu m.in. przez oksfordczyka, C. S. Lewisa). W filozofii na Uniwersytecie w Oksfordzie rozwinął się tzw. idealizm brytyjski (odłam heglizmu, reprezentowany m.in. przez F.H. Bradleya), a później w opozycji do niego tzw. oksfordzka szkoła realistów. Pod względem strukturalnym Oksford pozostał uniwersytetem kolegialnym, jakkolwiek w XIX w. przeszedł reorganizację na wzór uniwersytetów niemieckich (łączenie funkcji dydaktycznej z prowadzeniem badań naukowych), rozbudowano podział na wydziały, wprowadzono laboratoria, pracownie, instytuty uniwersyteckie. Położono większy nacisk na rozwój nowoczesnych nauk ścisłych i przyrodniczych. Pod koniec XIX w. dopuszczono do studiów kobiety. Powstały wówczas kolegia żeńskie. Większość z nich, oprócz St Hilda's College, z czasem zaczęła przyjmować również mężczyzn. W drugiej połowie XX w. nastąpiła zmiana programu studiów, wprowadzono system wielostopniowy, studia podyplomowe, oraz przyłączono do uniwersytetu wiele centrów i instytutów.
Sławni absolwenci [edytuj]
Uniwersytet słynie z długiej tradycji i wysokiego poziomu nauczania. Wśród absolwentów uczelni jest:
- 46 laureatów Nagrody Nobla (np. V. S. Naipaul, Baruch Blumberg, Michael Spence, Howard Florey, Cyril Hinshelwood, Martin Ryle),
- 25 premierów Wielkiej Brytanii (w tym ostatnich 11 premierów, m.in. Tony Blair, Margaret Thatcher),
- wiele głów państw (np. prezydent USA Bill Clinton, premier Indii Indira Gandhi, premier Australii Bob Hawke, król Norwegii Harald V, prezydent Ghany John Kufuor, premier Węgier Viktor Orbán)
- 12 świętych (m.in. Tomasz Morus),
- 8 błogosławionych (m.in. Jan Duns Szkot),
- 1 papież (antypapież Aleksander V),
- 18 kardynałów,
- 86 arcybiskupów,
- liczni poeci i pisarze (np. Robert Graves, Oscar Wilde, Matthew Arnold, Evelyn Waugh, Aldous Huxley, Clive Staples Lewis, J. R. R. Tolkien, Walter Raleigh).
Do polskich absolwentów Oksfordu należą m.in.:
- Radosław Sikorski – Minister Spraw Zagranicznych
- Maria Antonina Czaplicka – polska etnografka
- Maciej Giertych – poseł do Parlamentu Europejskiego, prof. dendrologii
- Urszula Gacek – poseł do Parlamentu Europejskiego
- hrabia Adam Zamoyski – historyk, prezes zarządu Fundacji Książąt Czartoryskich
- Jacek Rostowski - minister finansów
Związany z uniwersytetem jest również profesor nauk politycznych Zbigniew Pełczyński. Wykładowcami byli także ekonomista prof. Włodzimierz Brus oraz polski filozof Leszek Kołakowski.
Przypisy
- ↑ Wielka Brytania : leksykon. Marcin Kamler (red.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 222–223. ISBN 83-01-13503-4.
- ↑ Henryk Zins: Historia Anglii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1971, s. 97.
- ↑ Paked.net: World's Top Universities – Times Higher Education Supplement (THES) World University Rankings 2008 – The World's Top Universities
- ↑ http://ed.sjtu.edu.cn/rank/2006/ARWU2006_Top100.htm
- ↑ Welcome – GTC Homepage
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Oficjalna strona internetowa University of Oxford (ang.)
- Lista absolwentów uczelni podzielonych na dziedziny wiedzy w angielskiej Wikipedii (ang.)}
- Artykuł w "Wiedzy i Życiu"
|
|||||
|
|||||
|
|||||
