Język tumbuka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tumbuka (Chitumbuka)
Obszar Malawi, Zambia, Tanzania
Liczba mówiących 2,68 mln[1]
Klasyfikacja genetyczna Języki nigero-kongijskie
Pismo łacińskie
Regulowany przez CALCA
Kody języka
ISO 639-3 tum
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku tumbuka

Język tumbuka (także chitumbuka, tamboka, tambuka, timbuka, tumboka) – język z rodziny bantu używany przez ludy Tumbuka w Malawi, wschodniej Zambii i Tanzanii[1][2].

W 2010 roku mówiło nim 2,2 mln Malawijczyków. Na całym świecie mówi nim 2,68 mln osób[1].

Wyróżnia się wiele dialektów: chikamanga (henga, kamanga), chitumbuka, fungwe, hewe (hewa), nenya, nthali, poka (chipoka, phoka), senga, wenya, yombe[1]. J. F. Maho postuluje wyniesie języka do rangi kontinuum językowego tumbuka i wyróżnienie jako oddzielnych języków dialektów: tumbuka właściwa, poka, kamanga, senga, yombe, fungwe oraz wenya[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Język otrzymał ogromne wsparcie w latach 1860 od szkockich misjonarzy, którzy dotarli na tereny Malawi w ramach Misji Livingstonia. W czasie rządów brytyjskich język ten, wraz z cziczewą i angielskim, był oficjalnym językiem kraju. W 1964 roku Malawi odzyskało niepodległość, a w 1966 władzę przejął prezydent Hastings Kamuzu Banda. Jego autorytarne rządy ustanowiły w 1968 język cziczewa językiem narodowym Malawi co skutkowało utartą przez tumbuka statusu oficjalnego. W rezultacie język tumbuku został usunięty ze szkół, radia i prasy. Z wyjątkiem literatury religijnej ustały również publikacje w tym języku. Język ten jest od czasu końca rządów Bandy w 1994 przywracany w Malawi[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Tumbuka language in: Ethologue (17th ed.). 2013. [dostęp 2013-10-25].
  2. 2,0 2,1 Jouni Filip Maho: New Updated Guthrie List Online. 2009-06-04. [dostęp 2013-10-25].
  3. Gregory Hankoni Kamwendo. 'Your Chitumbuka is Shallow. It's not the Real Chitumbuka': Linguistic Purism Among Chitumbuka Speakers in Malawi. . 13 (3), s. 275–288, 2004. University of Helsinki, Finland. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]