Jajko czy kura?

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Jajko czy kura?dylemat przyczynowo-skutkowy znany powszechnie jako pytanie: „Co było pierwsze, jajko czy kura?”. Dylemat ten odnosi się do problemów wynikających z kolistej przyczynowości czy odwołań cyklicznych.

Traktując dylemat dosłownie, można łatwo na niego odpowiedzieć, ponieważ jajorodne stworzenia są dawniejsze, niż kura domowa. Najczęściej jednak odnosi się do jego sensu metaforycznego, czyli metafizycznego pytania o przyczynowość. W tym sensie, można przeformułować ten dylemat do postaci:„Co było pierwsze, X, które nie mogło zaistnieć bez Y, czy Y, które nie mogło zaistnieć bez X?”.

Dla starożytnych filozofów pytanie o pierwszeństwo jajka bądź kury prowadziło bezpośrednio do pytania o sam początek życia i wszechświata[1].

Rozwiązania dylematu[edytuj | edytuj kod]

Białka[edytuj | edytuj kod]

Profesor Mark Roger i dr David Quigley z Uniwersytetu Warwick, którzy wraz z współpracownikami z Uniwersytetu w Sheffield pomogli rozwinąć ostatnie badania nad białkami, wykazali, że w rzeczywistości kluczowe białko kurze (OC-17), które pomaga w formowaniu twardej skorupki jajka, pojawia się zarówno przed, jak i po powstaniu owej skorupy. Sądzą oni, że to chemiczne dziwactwo (wybryk) tak naprawdę pokazuje pytanie o pierwszeństwo jako jeszcze bardziej bezsensowne niż dotychczas. Jak twierdzi prof. Mark Roger: „Czy to rzeczywiście dowodzi, że kura powstała wcześniej niż jajko?" W zasadzie dalsze dowodzenie podkreśla, że to zabawne, lecz bezsensowne pytanie. Odkrycie to daje jednak nowe spojrzenie na skuteczną i szybką metodę krystalizacji. Pomoże ono w badaniach nad stworzeniem doskonalszych syntetycznych kości oraz w pracach nad przechowywaniem / sekwestracją dwutlenku węgla (CO2) w formie węglanu wapnia (CaCO3)[2]”. Odkrycie to pozostaje jednak w sprzeczności z wcześniejszymi analizami, na podstawie których sformułowano inne wnioski. Profesor John Brookfield oraz prof. David Papineau dowodzą, że jeżeli pierwsza była kura, to musiała pochodzić z jajka, które poprzedzało tę kurę[3]. Biolog PZ Meyers wykazuje kolejny błąd w tezie prof. M. Rogera i dr D. Quigleya. Pokazuje on mianowicie, że inne ptaki wykorzystują do produkcji jajek różne rodzaje białek, nie tylko białko OC-17. Zaznacza także, że ewolucja białka OC-17 nie była zbieżna z ewolucją jajek; białko to rozwinęło się z białek wcześniejszych, służących do tworzenia jajek jeszcze zanim ptaki oddzieliły się ewolucyjnie od gadów[4].

Ewolucja[edytuj | edytuj kod]

W teorii ewolucji Darwina stwierdza się, że gatunki zmieniają się w czasie na skutek mutacji i selekcji. Ponieważ DNA może zostać zmodyfikowane jedynie przed urodzeniem, mutacja musi mieć miejsce w momencie zapłodnienia komórki jajowej bądź w samym jajku, które złożyło zwierzę podobne do kury, ale nie kura[5][6]. W tym świetle, zarówno jajko, jak i kura ewoluowały równocześnie z ptaków nie będących kurami, i które nie składały kurzych jaj, lecz które stopniowo, z upływem czasu, stawały się coraz bardziej podobne do współczesnych kur domowych. Jednakże mutacja w pojedynczym przypadku nie jest normalnie uznawana za powstanie nowego gatunku. Przypadek specjacji dotyczy wyodrębnienia nowej populacji z dotychczasowej populacji macierzystej wskutek krzyżowania; jest to proces, według którego zwierzęta domowe wyodrębniły się genetycznie ze swoich dzikich przodków. Cała tak wydzielona grupa może być uznana za nowy gatunek. Można wierzyć, że współczesne kury pochodzą od innego, blisko spokrewnionego gatunku ptaków, kura bankiwa, ale niedawno odkryte dowody genetyczne sugerują, jakoby kura domowa była z pochodzenia krzyżówką kura bankiwa oraz kura siwego[7]. Zakładając, że dowód potwierdzający hybrydowy charakter kury jest wiarygodny, jajo, opierając się na drugiej z możliwości mutacji, wyprzedza kurę.

Teologia[edytuj | edytuj kod]

Pisma judeochrześcijańskie wskazują na stworzenie ptaków przez Boga wraz z całą resztą wszechświata. Judeochrześcijańska historia stworzenia opisuje Boga stwarzającego ptaki i nakazującego im się rozmnażać, nie wspominając jednak bezpośrednio o jajkach. Zgodnie z rozdziałem pierwszym Księgi Rodzaju:

Quote-alpha.png
"19 I stał się wieczór, i stał się zaranek, dzień czwarty. 20 I rzekł Bóg: Niech hojnie wywiodą wody płaz duszy żywiącej; a ptactwo niech lata nad ziemią, pod rozpostarciem niebieskim. 21 I stworzył Bóg wieloryby wielkie, i wszelką duszę żywiącą płazającą się, którą hojnie wywiodły wody, według rodzaju ich; i wszelkie ptactwo skrzydlaste, według rodzaju ich; i widział Bóg, że to było dobre. 22 Błogosławił im tedy Bóg, mówiąc: Rozradzajcie się, i rozmnażajcie się, a napełniajcie wody morskie; i ptactwo niech się rozmnaża na ziemi"[8].

Zgodnie z literalną interpretacją, Księga Rodzaju wskazuje na pierwszeństwo kury przed jajkiem.

Jeśli chodzi o pisma hinduizmu, stworzenie ptaków (oraz innych form życia) przez Boga dzięki nadludzkim istotom jest wskazane w Puranach[9] i Dhamasatrach[10]. Jednakże, jeśli rozszerzyć definicję jajka, tak by obejmowała także jajka inne niż kurze, hinduska mitologia wspomina także o kosmicznym jajku, z którego powstał znany ludziom wszechświat. W tym sensie istnienie tego najwyższego jajka wyprzedza istnienie wszystkich stworzeń, w tym także kur, jak i kurzych jaj. Jajko to znane jest jako Brahmanda, gdzie „Вrahma” znaczy stwórca a „anda” znaczy jajko. Pierwotne jajko jest także przedstawiane jako Lingam.

Cykliczna koncepcja czasu[edytuj | edytuj kod]

W buddyzmie istnieje wierzenie w tzw. koło czasu, w którym traktuje się czas jako cykliczny z powtarzającymi się epokami. Podobnie jest w pewnych innych kulturach, szczególnie w mezoamerykańskich cywilizacjach Azteków i Majów oraz w przekonaniach niektórych plemion indiańskich. W powiązaniu z dobrze znaną w zachodniej kulturze ideą wiecznego powrotu wyrażoną przez Fryderyka Nietzschego, ta koncepcja czasu daje odmienna odpowiedź na pytanie, co było pierwsze. Zakłada się, że czas jest wiecznie powtarzający się, w związku z czym nie ma „początku” w wieczności, nie ma momentu stworzenia. Odpowiedź jest więc następująca: nic nie było pierwsze. Nie ma „pierwszego” w cyklicznej koncepcji czasu.

Przypisy

  1. ^ Theosophy (September 1939). "Ancient Landmarks: Plato and Aristotle". Theosophy 27 (11): 483–491. http://www.blavatsky.net/magazine/theosophy/ww/additional/ancientlandmarks/PlatoAndAristotle.html
  2. ^ "Researchers apply computing power to crack egg shell problem". http://www2.warwick.ac.uk/newsandevents/pressreleases/researchers_apply_computing.
  3. ^ "CNN.com - Chicken and egg debate unscrambled - May 26, 2006".
  4. ^ Chickens, eggs, this is no way to report on science. Pharyngula.
  5. ^ CNN (May 26, 2006). "Chicken and egg debate unscrambled". CNN.com. http://www.cnn.com/2006/TECH/science/05/26/chicken.egg/. Retrieved 2008-02-09.
  6. ^ HowStuffWorks. "Which came first, the chicken or the egg?". HowStuffWorks. http://science.howstuffworks.com/question85.htm. Retrieved 2008-02-09.
  7. ^ Eriksson J, Larson G, Gunnarsson U, Bed'hom B, Tixier-Boichard M, et al. (January 23, 2008). "Identification of the Yellow Skin Gene Reveals a Hybrid Origin of the Domestic Chicken". PLoS Genetics, e10.eor preprint: e10. doi:10.1371/journal.pgen.1000010.eor. http://genetics.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document. Retrieved 2008-02-20.
  8. ^ Księga Rodzaju 1, 1:19-22 http://pol.scripturetext.com/genesis/1.htm
  9. ^ Bhāgavata Purāṇa 2.10.39, 6.4.1, 6.4.19, 6.6.21-22, 7.14.37, 11.9.28, 12.12.17
  10. ^ Manu smṛti 1.34-41