Nippon Kaigun

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nippon Kaigun
日本海軍
Państwo Imperium japońskie
Data utworzenia 1869
Data likwidacji 1947
Znak rozpoznawczy Japan Air Self-Defense Force roundel.svg
Bandera Naval Ensign of Japan.svg
Najwyższe dowództwa
Wojskowe Isoroku Yamamoto
Heihachirō Tōgō
Itō Sukeyuki
Hiroyasu Fushimi
Wydzielone części składowe
Połączona Flota
siły powietrzne marynarki wojennej
piechota morska marynarki wojennej

Nippon Kaigun, (Kyūjitai: jap. 日本海軍, 大日本帝國海軍 Shinjitai: jap. 大日本帝国海軍 Dai-Nippon Teikoku Kaigun i, dosłownie cesarska marynarka wojenna Wielkiej Japonii) – marynarka wojenna Cesarstwa Japonii od roku 1869 do jej rozwiązania w 1947 roku. Była trzecią co do wielkości flotą świata od 1920 roku, po Royal Navy i United States Navy. Operacje powietrzne floty prowadziły Siły Powietrzne Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej.

Początki cesarskiej marynarki wojennej sięgają wczesnych kontaktów z narodami kontynentalnej Azji, nawiązanymi w okresie średniowiecza. Szczyt ich intensywności przypadł na XVI i XVII wiek, kiedy to następowała wymiana kulturowa z europejskimi mocarstwami podczas epoki wielkich odkryć geograficznych. Po dwóch wiekach stagnacji spowodowanej polityką izolacjonistyczną siogunów rodu Tokugawa japońska flota była mocno zacofana w momencie, gdy kraj na skutek nacisków zewnętrznych, a przede wszystkim amerykańskich, został zmuszony w 1854 do otwarcia i nawiązania kontaktów handlowych z krajami Zachodu. Wydarzenia te doprowadziły ostatecznie do restauracji Meiji. Wraz z przywróceniem rządów cesarskich, nadszedł okres gorączkowej modernizacji oraz industrializacji kraju. Historia floty, pełna sukcesów odnoszonych niekiedy w walce z dużo potężniejszymi przeciwnikami, tak jak podczas pierwszej wojny chińsko-japońskiej oraz wojny rosyjsko-japońskiej, dobiegła końca wraz z jej prawie całkowitym unicestwieniem podczas II wojny światowej, głównie za sprawą działań US Navy. Cesarską Marynarkę Wojenną oficjalnie rozwiązano w 1947.

Początki[edytuj | edytuj kod]

Bitwa morska o Dan-no-Ura z 1185.

Japonia posiada długą tradycję morskich kontaktów z kontynentalną Azją, miała ona swój początek przynajmniej na początku ery Kofun w III wieku n.e.

W okresie następującym po próbach podboju tego wyspiarskiego kraju podejmowanych przez Kubilaj-chana w 1274 i 1281, japońscy piraci (wakō) rozpoczęli intensywne grabieże u wybrzeży Cesarstwa Chińskiego.

Japoński uzbrojony statek handlowy z 1634, łączący w sobie wschodnie i zachodnie technologie budowy.

W XVI wieku, podczas ery walczących prowincji, feudalni władcy w ramach rywalizacji o dominację tworzyli floty przybrzeżne, liczebnościami sięgające nawet kilkuset jednostek. Być może w tym właśnie okresie, gdy Nobunaga Oda, japoński daimyō, zlecił w 1576 wykonanie sześciu pokrytych żelaznymi pancerzami dużych statków wojennych, skonstruowano jedne z pierwszych okrętów pancernych. W 1588 Toyotomi Hideyoshi zakazał piractwa. Wakō zostali jego wasalami i stanowili trzon sił morskich w inwazji na Koreę.

Pierwsze zdolne do wypłynięcia na otwarte wody oceaniczne okręty wojenne powstały w Japonii na początku XVII wieku dzięki kontaktom z krajami zachodu podczas okresu handlu z Nanban. W 1613 daimyo z Sendai, porozumiawszy się z siogunami z rodu Tokugawa, wybudował 500-tonowy galeon Date Maru, który przewiózł do Ameryk i Europy misję dyplomatyczną pod przewodnictwem Hasekury Tsunenagi. Począwszy od 1604 siogun zamówił, głównie na potrzeby handlu z Azją Południowo-Wschodnią, łącznie około 350 okrętów handlowych, w większości korzystających z zachodnich rozwiązań konstrukcyjnych.

Odosobnienie i zachodnie studia[edytuj | edytuj kod]

Począwszy od 1640, na ponad 200 lat Japonia wybrała "sakoku" (odosobnienie), które zakazywało kontaktów z Zachodem, zwalczało chrześcijaństwo, a budowę statków oceanicznych zaczęto karać śmiercią[1]. Kontakty były utrzymywane tylko przez holenderską enklawę Dejima, która pozwalała na przepływ ogromnej ilości wiedzy związanej z zachodnią rewolucją technologiczną i naukową. Te badania zachodniej nauki, zwane "rangaku", pozwalały Japonii aktualizować wiedzę w obszarach istotnych dla nauk morskich, takich jak kartografia, optyka i nauka mechaniczna[2]. Pełne badanie zachodnich technik budownictwa okrętowego zostało wznowione w 1840 roku w okresie bakumatsu.

Wczesna modernizacja flot[edytuj | edytuj kod]

Shōhei Maru (1854) został zbudowany na podstawie holenderskich rysunków.

W 1853 i 1854, komandor US Navy Matthew Perry zademonstrował siłę najnowszych okrętów parowych. Perry wymusił otwarcie Japonii na handel międzynarodowy przez Traktat z Kanagawy z 1854. Następnie w 1858 podpisano między Stanami Zjednoczonymi i Japonią Traktat o Przyjaźni i Handlu, który pozwolił na utworzenie zagranicznych koncesji, eksterytorialność dla cudzoziemców oraz minimalne podatki na import towarów zagranicznych[3].

Kanrin Maru pierwszy japoński okręt parowy zasilany śrubą, 1857.

Jak tylko Japonia zgodziła się otworzyć na obce wpływy rząd Shoguna Tokugawy zainicjował aktywną politykę asymilacji zachodnich technologii morskich. W roku 1855, z pomocą holendrów, siogunat nabył swój pierwszy okręt parowy Kankō Maru, który był używany do treningu oraz ustanowił Centrum Szkolenia Marynarki Wojennej w Nagasaki[4]. W 1857 r. nabył pierwszy okręt parowy napędzany śrubą, Kanrin Maru, który został wkrótce wykorzystany do misji pokojowej Japonii do Stanów Zjednoczonych (1860)[5]. W 1859 roku, Centrum Szkolenia Marynarki Wojennej zostało przeniesione do Tsukiji w Tokio, jednocześnie studenci zostali wysłani do zachodnich szkół morskich rozpoczynając tradycję kształcenia za granicą przyszłych liderów, takich jak admirał Heihachirō Tōgō, a później admirał Isoroku Yamamoto[6][7].

Pierwszy wybudowany w kraju nowoczesny okręt wojenny Chiyoda.

Pierwszy wybudowany w kraju nowoczesny okręt wojenny[edytuj | edytuj kod]

W dniu 2 lipca 1863 rozpoczęto pierwszą budowę statku zasilanego silnikiem, Chiyoda. Wykonany przez Ishikawajima w Tokio i ukończony w maju 1866 r. był drewnianą kanonierką o wyporności 138 ton, oraz rozmiarach: 32 m długości i 16 m szerokości. Mimo, że był wyposażony, jako bryg Chiyoda był napędzany 2-cylindrowym silnikiem parowym z 2 pociągowymi kotłami. Uzbrojony w działo kalibru 5.5 cala i dwóch mniejszych broni posiadał załogę 35 ludzi. Wybudowany dla sioguna, Chiyoda został zajęty przez rząd japoński w maju 1868, pojmany przez rebeliantów w tym samym roku, a następnie odbity ponownie przez Cesarską Marynarkę Wojenną. Skreślony z listy marynarki w czerwcu 1869 Chiyoda został sprzedany firmie wielorybniczej w 1888 roku, służąc do 1911 kiedy został zezłomowany[8][9].

Przypisy

  1. R. H. P. Mason, J. G. Caiger: A history of Japan. 1997, s. 205.
  2. R. H. P. Mason, J. G. Caiger: A history of Japan. 1997, s. 246.
  3. Kei Wakaizumi: The Best Course Available. 2002, s. 332.
  4. Otmar Schäuffelen: Chapman Great Sailing Ships of the World. 2005, s. 186. ISBN 1-58816-384-9.
  5. Carl D. Park: Ironclad down: the USS Merrimack-CSS Virginia from construction to destruction. 2007, s. 31. ISBN 978-1-59114-659-9.
  6. Nathan Miller: War at Sea: A Naval History of World War II. 1997, s. 195.
  7. Noboru Koyama: Japanese students at Cambridge University in the Meiji Era, 1868-1912. 2004, s. 12.
  8. Samuels Richard J: Rich Nation, Strong Army. 1996, s. 82.
  9. Yukiko Fukasaku: Technology and Industrial Growth in Pre-War Japan: The Mitsubishi-Nagasaki Shipyard 1884-1934. 1992, s. 28.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]