Funkcjonariusz publiczny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Funkcjonariusz publiczny – podmiot, który z uwagi na szczególną pozycję zawodową lub posiadane kompetencje związane ze sprawowaniem władzy publicznej korzysta na gruncie polskiego prawa karnego ze szczególnej ochrony prawnej, ale jednocześnie podlega szczególnej odpowiedzialności karnej.

Definicja legalna[edytuj | edytuj kod]

Według definicji legalnej zakresowej z art. 115 § 13 polskiego Kodeksu karnego funkcjonariuszem publicznym jest:

Powyższy katalog ma charakter zamknięty, co oznacza, iż za funkcjonariusza publicznego nie może zostać uznana osoba niewymieniona w cytowanym przepisie.

Podmioty korzystające z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariusza publicznego[edytuj | edytuj kod]

Z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariusza publicznego korzystają następujące podmioty:

  • osoba, która w obronie koniecznej odpiera zamach na jakiekolwiek cudze dobro chronione prawem, chroniąc bezpieczeństwo lub porządek publiczny;
  • lekarz udzielający świadczeń w ramach pomocy doraźnej[1],
  • pielęgniarka i położna podczas i w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych[2],
  • osoba udzielająca pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy oraz podejmująca medyczne czynności ratunkowe[3],
  • nauczyciel, podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych[4],
  • asesor komorniczy, gdy pełni zlecone mu obowiązki zastępcy komornika, bądź prowadzi zlecone mu czynności egzekucyjne w trybie art. 33 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376)[5], jednakże zdania Sądu Najwyższego nie podziela doktryna[6],
  • rachmistrz spisowy w czasie wykonywania obowiązków związanych z narodowym spisem powszechnym[7],
  • sołtysi, przewodniczący zarządów osiedli i dzielnic[8],
  • pracownicy ochrony wykonujący zadania ochrony obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie[9].

Wyżej wymienione podmioty nie są funkcjonariuszami publicznymi, jedynie stosuje się do nich ten sam szczególny reżim ochronny, co do funkcjonariuszy publicznych.

Status prawny funkcjonariusza publicznego[edytuj | edytuj kod]

Szczególna ochrona prawna funkcjonariusza publicznego[edytuj | edytuj kod]

Szczególna ochrona prawna funkcjonariusza publicznego wyraża się w tym, iż określone zachowanie sprawcy przestępstwa wobec funkcjonariusza publicznego jest zagrożone karą surowszą, niż analogiczne zachowanie się sprawcy wobec innych podmiotów. Tytułem przykładu, przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej popełnione wobec funkcjonariusza publicznego zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3 i ścigane jest z urzędu (art. 222 Kodeksu karnego). To samo przestępstwo popełnione wobec innego pokrzywdzonego zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku, a ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego (art. 217 Kodeksu karnego).

Szczególna odpowiedzialność karna funkcjonariusza publicznego[edytuj | edytuj kod]

Niektóre przestępstwa mogą zostać popełnione jedynie przez funkcjonariuszy publicznych. Oznacza to, iż zakres zachowań penalizowanych przez prawo karne jest w przypadku funkcjonariuszy publicznych nieco szerszy w porównaniu z innymi podmiotami. Przykładem może być przestępstwo przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków na szkodę interesu prywatnego lub publicznego (art. 231 Kodeksu karnego). Jest to przestępstwo indywidualne i może być popełnione jedynie przez funkcjonariusza publicznego. Inne osoby nie podlegają karze za takie zachowanie, o ile nie wypełnia ono jednocześnie znamion innego przestępstwa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Podstawa prawna: art. 44 ustawy z dn. 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857).
  2. Podstawa prawna: art. 11 ust. 2 ustawy z dn. 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 174, poz. 1039).
  3. Podstawa prawna: art. 5 ust. 1 ustawy z dn. 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2006 r. Nr 191, poz. 1410).
  4. Podstawa prawna: art. 63 ust. 1 ustawy z dn. 26 stycznia 1992 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674).
  5. Sąd Najwyższy: UCHWAŁA Z DNIA 30 KWIETNIA 2003 R. I KZP 12/03 (pol.). [dostęp 2010-08-03].
  6. Jarosław Majewski: XIV. W: Grzegorz Bogdan, Zbigniew Ćwiąkalski, Piotr Kardas, Jarosław Majewski, Janusz Raglewski: Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz. Maria Szewczyk, Włodzimierz Wróbel, Andrzej Zoll. Wyd. 3. Warszawa: Wolters Kluwer, 2007, s. 1215-1216. ISBN 978-83-7526-599-6. (pol.)
  7. Podstawa prawna: art. 19 ust. 4 ustawy z dn. 4 marca 2010 r. o narodowym spisie powszechnym ludności i mieszkań w 2011 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 47, poz. 277).
  8. Podstawa prawna: art. 36 ust. 3 i art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1990 r., nr 16, poz. 90).
  9. Podstawa prawna: art. 42 ustawy z dn. 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 1997 r. Nr 114, poz. 740).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Scale of justice gold.png Artykuł uwzględnia ograniczony pod względem terytorialnym stan prawny na 25 lipca 2014. Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.