Jezioro Górne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jezioro Górne
Jezioro Górne
Państwo  Stany Zjednoczone
 Kanada
Powierzchnia 82 100 km²[1]
Wymiary 563 × 257 km[1]
Głębokość
• maksymalna

406 m
Wysokość lustra 183 m n.p.m.
Rzeki wypływające St. Marys
Miejscowości nadbrzeżne Duluth, Superior Thunder Bay
Wyspy Isle Royale, Apostle Islands, Michipicoten Island, Slate Islands
Rodzaj jeziora tektoniczno-polodowcowe
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa lokalizacyjna Stanów Zjednoczonych
Jezioro Górne
Jezioro Górne
Ziemia 47°42′N 87°30′W/47,700000 -87,500000
Położenie jeziora Górnego
Położenie jeziora Górnego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jezioro Górne (ang. Lake Superior, fr.Lac Supérieur) – największe i najbardziej na północ wysunięte jezioro w kompleksie pięciu Wielkich Jezior Ameryki Północnej[2]. Największe słodkowodne i drugie co do wielkości jezioro na świecie (po Morzu Kaspijskim). Położone jest na pograniczu Kanady i USA. Od zachodu dostęp ma stan Minnesota a od południa Wisconsin i Michigan, natomiast północny brzeg należy do kanadyjskiej prowincji Ontario[2].

Charakterystyka fizyczna[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia lustra wody wynosi 82 100 km² (z czego 28,8 tys. km² znajduje się w Kanadzie), a całkowita powierzchnia jest ponad dwa razy większa i wynosi 209,8 tys. km² (81 tys. mil²). Linia brzegowa jeziora Górnego wynosi 4385 km[1].

Długość jeziora wynosi 563 km, a szerokość 257 km[1]. Średnia głębokość to 147 m, z maksymalną głębiną 406 m[1]. Jezioro Górne zawiera 12 100 km³ wody. Długość linii brzegowej wynosi 4385 km, wliczając linię brzegową wyspy. Położone na wysokości 183 m n.p.m., jezioro ma najczystszą wodę z Wielkich Jezior[3].

Jezioro Górne jest największym (pod względem powierzchni) na świecie jeziorem słodkowodnym. Bajkał jest większy pod względem zasobów słodkiej wody, podobnie jezioro Tanganika. Morze Kaspijskie jest większe pod względem powierzchni, ale jest słonowodne. Jego duża objętość przy stosunkowo niewielkim wypływie wody sprawia że hipotetyczny czas opróżniania jeziora przy braku dopływu wyniósłby 191 lat[1]. Tak duża objętość sprawia ponadto że wahania roczne są niewielkie i ograniczają się do 30 cm[2].

Wyspy[edytuj | edytuj kod]

Latarnia morska na skale Split Rock na wyspie Ellingson

Na jeziorze Górnym znajduje się kilka archipelagów wysp, z których największymi są Apostle Islands (23 wyspy wokół półwyspu Bayfield w Wisconsin) oraz archipelag leżący wzdłuż półwyspu Black Bay w Kanadzie[4].

Na jeziorze leżą 1763 wyspy z których większość (1273 wyspy) znajduje się na wodach Kandyjskich. Znacznie różnią się wielkością i mają rozmiary od niewielkich skał wystających z wody do wyspy Royale, której długośc wynosi 71 km[4]. Wielkość większości z nich (71%) nie przekracza powierzchni jednego hektara, lecz reprezentują one tylko 0,2% całkowitej powierzchni wysp. Trzy największe: Isle Royale, St. Ignace Island, oraz Michipicoten reprezentują 62% całkowitej powierzchni wysp. Większość wysp ma status obszarów chronionych o różnym stopniu dostępu. Są one siedliskiem wielu gatunków roślin i zwierząt a także ważnymi puntami przystankowym w czasie migracji ptaków[4].

Najważniejszymi wyspami na jeziorze Górnym są: Isle Royale (555 km²), St. Ignace Island (274 km²), Michipicoten (184 km²), Simpson Island (73 km²), Madeline Island (62,2 km²), Stockton Island (40 km²), Outer Island (31,8 km²), Patterson Island (22 km²), Oak Island (20,3 km²), Sand Island (11,6 km²), Pic Island (11 km²), Wilson Islan (19 km²), Edward Island (16 km²), Fluor Island (14 km²), Caribou Island (12 km²), Vein Island (10 km²) i Mortimer Island (8 km²)[4].

Rzeki[edytuj | edytuj kod]

Na wschodnim końcu jezioro jest połączone z jeziorem Huron rzeką St. Marys, która stanowi główne ujście. Woda wpływa do jeziora 1525 dopływami (840 po stronie USA oraz 685 po stronie Kanady). Dopływami które dostarczają najwięcej wody są rzeki: Nipigon (331 m³/s), St. Louis (288 m³/s), Pic (65 m³/s), Kaministiquia (61 m³/s), Michipicoten (36 m³/s), Little Pic (19 m³/s), Black Sturgeon (19 m³/s)[4].

Odkrycie i nazwa[edytuj | edytuj kod]

Jezioro powstało około 10 tys. lat temu po ustąpieniu lądolodu. Pierwszymi ludźmi mającymi kontakt z jeziorem byli rdzenni amerykanie. Nazwa jeziora w języku zamieszkujących te tereny Indian Odżibwejów brzmi Kitchi-gummi i oznacza Wielkie Jezioro. Współczesna nazwa pochodzi od Francuzów którzy idąc od wschodu napotkali na znanym im już jeziorem Huron jezioro wyżej położone i nazwali je Lac Supérieur, która to nazwę przejęto później w języku angielskim (Lake Superior)[5][6].

Pierwszym Europejczykiem nad jeziorem był prawdopodobnie w 1622 r. francuski podróżnik Étienne Brûlé.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Superior - proponowany stan, którego nazwa jest angielską nazwą Jeziora Górnego

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Great Lakes Factsheet No. 1, Physical Features And Population (ang.). United States Environmental Protection Agency. [dostęp 02-10-2014].
  2. 2,0 2,1 2,2 Lake Superior (ang.). Encyclopædia Britannica, 7-02-2013. [dostęp 02-10-2014].
  3. The Great Lakes today: concerns (ang.). United States Environmental Protection Agency. [dostęp 02-10-2014].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Lake Superior LaMP 2000 - Chapter 6b Islands (ang.). United States Environmental Protection Agency. [dostęp 02-10-2014].
  5. Lake Superior. Facts and Figures (ang.). Great Lakes Information Network. [dostęp 02-10-2014].
  6. Superior Facts (ang.). [dostęp 02-10-2014].