Jovan Jovanović Zmaj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jovan Jovanović Zmaj
Jova Jovanovic Zmaj.jpg
Data i miejsce urodzenia 24 listopada 1833, Nowy Sad
Data i miejsce śmierci 1 czerwca 1904, Sremska Kamenica
Narodowość Serbia serbska
Dziedzina sztuki literatura
Muzeum artysty Różyczki (1864)
Zwiędłe różyczki (1882)

Jovan Jovanović Zmaj (ur. 24 listopada/6 grudnia według nowego stylu 1833 r., zm. 1 czerwca/14 czerwca 1904 r.) – serbski pisarz, uznawany za jednego z najwybitniejszych twórców serbskiego romantyzmu[1].

Szkołę podstawową ukończył w Nowym Sadzie, naukę gimnazjalną podjął również w Nowym Sadzie, lecz kontynuował ją w Halašu a następnie w Bratysławie. Studiował potem prawo w Peszcie, Pradze i Wiedniu. Dla ukształtowania jego poglądów literackich i politycznych największe znaczenie miał pobyt w Wiedniu, gdzie poznał m.in. Branko Radičevicia, Svetozara Mileticia i Đura Jakšicia.

Po ukończeniu studiów wrócił w 1860 r. do Nowego Sadu, gdzie rozpoczął pracę w administracji miejskiej. W Nowym Sadzie poznał Ružę Ličanin, swą przyszłą żonę. Owocem miłości i szczęśliwych lat małżeńskich jest cykl poetycki, opublikowany w tomie Đulići (od tureckiego wyrazu gül, oznaczającego różę). Ponieważ nie odpowiadała mu praca urzędnika, zrezygnował z niej poświęcając się całkowicie twórczości literackiej. Założył wówczas czasopismo literackie Javor oraz satyryczne Komarac. W 1863 r. przeniósł się do Pesztu, gdzie podjął pracę w Maticy Serbskiej. W 1864 r. utworzył w Peszcie czasopismo satyryczne zatytułowane Zmaj, którego nazwa stała się później częścią jego nazwiska.

W 1870 r. Zmaj ukończył studia medyczne i wrócił do Nowego Sadu rozpoczynając tam praktykę lekarską. Przeżył tam śmierć żony i dzieci. Lirycznym zapisem osobistej tragedii stał się tom wierszy Đulići uveoci.

Zarówno Đulići, jak i Đulići uveoci uważane są za największe osiągnięcie artystyczne Zmaja. Prócz tego jako pierwszy w literaturze serbskiej twórca poezji dziecięcej pisał on liczne utwory adresowane dla młodego czytelnika. Były one drukowane na łamach gazet i czasopism. Zmaj jest również zasłużonym tłumaczem. Przekładał głównie poezję węgierską (m.in. Sándor Petőfi, János Arany, Imre Madách), ale także niemiecką (Goethe, Heine), rosyjską (Lermontow) i angielską Tennyson).

Przypisy

  1. Józef Magnuszewski (red): Mały słownik pisarzy zachodniosłowiańskich i południowosłowiańskich. s. 188.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Magnuszewski (red): Mały słownik pisarzy zachodniosłowiańskich i południowosłowiańskich. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973, s. 186-188.
  • Marian Jakóbiec: Literatury narodów Jugosławii. W: Dzieje literatur europejskich. T. 3. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1991, s. 214-216.