Serbowie
Z Wikipedii
| Serbowie (Срби) | |
 |
|
| św. Sawa, Stefan Dušan, Karađorđe, Vuk Karadžić Nikola Tesla, Michajlo Pupin, Nadežda Petrović, Milutin Milanković |
|
| Liczebność ogółem | 13 milionów[1] |
| Regiony zamieszkania |  Serbia 6.212.838[2] Bośnia i Hercegowina 1.703.415 [3]Państwo |
| Język | język serbski |
| Religie | prawosławie |
| Pokrewne grupy etniczne | Czarnogórcy, Chorwaci, Słoweńcy, Bułgarzy, Bośniacy, Macedończycy, Serbołużyczanie |
Serbowie (Срби) – naród południowosłowianski mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi (religia jest uważana przez Serbów za ważny czynnik ich tożsamości).
Serbowie dzielą się na grupy regionalne: Šumadinci, Ere, Vojvođani, Bačvani, Banaćani, Bokelji, Sremci, Semberci, Krajišnici, Hercegovci, Torlaci, Šopi i inni. Czarnogórcy aż do 1945 byli uważani za Serbów.
Serbołużyczanie lub Serbowie łużyccy przypuszczalnie mają wspólne pochodzenie z Serbami, ale obecnie nic poza wspólną narodowością słowiańską i poza nazwą ich nie łączy.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Wg źródeł bizantyjskich przodkowie Serbów osiedlili się na obszarze obecnej południowej Serbii, Kosowa, Dalmacji, Bośni i Czarnogóry pod koniec VI w. n.e., ulegając następnie wymieszaniu z miejscową (częściowo zromanizowaną) ludnością tubylczą. Dopiero tysiąc lat później, na skutek powtarzających się napaści Imperium Ottomańskiego, Serbowie zasiedlili tereny północne: Wojwodinę, Slawonię i Węgry. Pod rządami Stefana Duszana Serbia była najpotężniejszym mocarstwem na Bałkanach, z terytorium rozciągającym się od Adriatyku po morze Egejskie[4]. Bitwa na Kosowym Polu w 1389 zakończyła okres świetności średniowiecznego państwa serbskiego i rozpoczął się okres tureckiej dominacji nad Serbami. Serbowie zamieszkiwali tereny na styku Imperium osmańskiego i Austro-Węgier co powodowało wzmożoną migrację między tymi państwami oraz wewnątrz swoich terytoriów, migrowali też do carskiej Rosji. Do podobnej wewnętrznej migracji doszło też później w Jugosławii dlatego Serbowie stanowili mniejszość etniczną we wszystkich byłych republikach tego państwa, np. 2 do 3% ludności ich stolic (najwięcej, bo 26% w Podgoricy). Wielu Serbów osiedliło się w ciągu XIX w. i XX w. w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej (najwięcej Serbów poza byłą Jugosławią mieszka w Wiedniu, Chicago i Toronto). Po II wojnie światowej niemalże wszyscy Serbowie z Czarnogóry zadeklarowali narodowość czarnogórską, dlatego Czarnogórcy mają wspólny rodowód z Serbami tak jak większość Bośniaków, których przodkami byli Serbowie.
Kultura Serbów ukształtowała się pod wpływem Bizancjum i cerkwi prawosławnej, jednak ich zachodni i północny obszar osiedlenia uległ znacznym wpływom katolicyzmu i kultury zachodnioeuropejskiej. W XIX w. nastąpił wzrost świadomości narodowej (początkowo w Wojwodinie, później w całej Serbii).
[edytuj] Sławni Serbowie
Matką ostatniego cesarza bizantyjskiego Konstantyna XI Paleologa była serbska księżniczka Jelena Dragaš.
Gavrilo Princip był Serbem bośniackim, który zabijając arcyksięcia Ferdynanda 28 czerwca 1914, przyczynił się do wybuchu I wojny światowej.
[edytuj] Naukowcy
- Nikola Tesla
- Mileva Marić
- Mihajlo Pupin
- Jovan Cvijić
- Milutin Milanković
- Mihailo Petrović
- Ogneslav Kostović Stepanović wynalazca
- Đura Jakšić
[edytuj] Kompozytorzy
[edytuj] Pisarze
[edytuj] Sportowcy
- Vlade Divac
- Predrag Stojaković
- Nemanja Vidić
- Novak Đoković
- Jelena Janković
- Ana Ivanović
- Milan Gurović
- Aleksandar Vuković
- Miroslav Radović
[edytuj] Aktorzy
- Karl Malden (Mladen Sekulovich)
- Mila Jovović (Milla Jovovich), (pół-Serbka)
[edytuj] Reżyserzy
[edytuj] Mapy
 |
 Bośnia i Hercegowina 2006
Serbowie Chorwaci Bośniacy |
Przypisy
- ↑ Serbs in the World
- ↑ CIA – The World Factbook – Serbia
- ↑ CIA – The World Factbook – Bosnia and Herzegovina.
- ↑ Barbara Jelavich, Historia Bałkanów wiek XVIII i XIX, str. 31
