Serbowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy narodu południowosłowiańskiego. Zobacz też: Serbołużyczanie.
Serbowie (Срби)
NSrbs3.jpg
św. Sawa, Stefan Dušan, Karađorđe, Vuk Karadžić
Nikola Tesla, Michajlo Pupin, Nadežda Petrović, Milutin Milanković
Liczebność ogółem
10,5 milionów [1]
Regiony zamieszkania
 Serbia 5.988.150[2]
 Bośnia i Hercegowina 1.437.893[3]
 Niemcy 623,332[4]
 Austria 300.000[5]
 Czarnogóra 178,110[6]
 Chorwacja 186.633
 Szwajcaria 185.953[7]
 Stany Zjednoczone 187.739
 Kanada 80.320[8]
 Francja 119,889[9]
 Australia 96,895[10]
 Włochy 78,174[11]

 Wielka Brytania 70,000[12]
 Słowenia 38,964[13]
 Macedonia 35,939[14]
 Rumunia 22,518[15]

Języki
język serbski
Główne religie
prawosławie
Pokrewne grupy etniczne
Czarnogórcy, Chorwaci, Boszniacy

Serbowie (Срби) – naród południowosłowiański mieszkający głównie w Serbii, Bośni, Czarnogórze, Chorwacji a także w Niemczech, Austrii, Szwajcarii, USA, Kanadzie i Australii. Jest ich ogółem około 12 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są wyznawcami prawosławia.

Serbowie dzielą się na grupy regionalne: Šumadinci, Ere, Vojvođani, Bačvani, Banaćani, Bokelji, Sremci, Semberci, Krajišnici, Hercegovci, Torlaci, Šopi i inni, ale są to określenia regionalne, które obejmują wszystkie mniejszości narodowe w tych regionach. Czarnogórcy aż do 1945 byli uważani za Serbów.

Serbołużyczanie lub Serbowie łużyccy przypuszczalnie mają wspólne pochodzenie z Serbami (Biała Serbia), ale obecnie nic poza wspólną narodowością słowiańską i poza nazwą ich nie łączy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wg źródeł bizantyjskich przodkowie Serbów osiedlili się na obszarze obecnej południowej Serbii, Kosowa, Dalmacji, Bośni i Czarnogóry pod koniec VI wieku lub w latach 20. VII wieku[16], ulegając następnie wymieszaniu z miejscową (częściowo zromanizowaną) ludnością tubylczą. Cesarz bizantyjski Herakliusz[17] najprawdopodobniej pozwolił im na osiedlenie się w środkowej części Ilirii zwanej Zagorje.

Dopiero tysiąc lat później, na skutek powtarzających się napaści Imperium osmańskiego, Serbowie zasiedlili tereny północne: Wojwodinę, Slawonię i Węgry. Pod rządami Stefana Duszana Serbia była najpotężniejszym mocarstwem na Bałkanach, z terytorium rozciągającym się od Adriatyku po morze Egejskie[18]. Bitwa na Kosowym Polu w 1389 zakończyła okres świetności średniowiecznego państwa serbskiego i rozpoczął się okres tureckiej dominacji nad Serbami. Serbowie zamieszkiwali tereny na styku Imperium osmańskiego i Austro-Węgier co powodowało wzmożoną migrację między tymi państwami oraz wewnątrz swoich terytoriów, migrowali też do carskiej Rosji. Do podobnej wewnętrznej migracji doszło też później w Jugosławii dlatego Serbowie stanowili mniejszość etniczną we wszystkich byłych republikach tego państwa, np. 2 do 3% ludności ich stolic (najwięcej, bo 26% w Podgoricy). Wielu Serbów osiedliło się w ciągu XIX w. i XX w. w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej (najwięcej Serbów poza byłą Jugosławią mieszka w Wiedniu, Chicago i Toronto). Po II wojnie światowej niemalże wszyscy Serbowie z Czarnogóry zadeklarowali narodowość czarnogórską, dlatego Czarnogórcy mają wspólny rodowód z Serbami tak jak większość Boszniaków, których przodkami byli Serbowie.

Kultura Serbów ukształtowała się pod wpływem Bizancjum i Cerkwi prawosławnej, jednak ich zachodni i północny obszar osiedlenia uległ znacznym wpływom katolicyzmu i kultury zachodnioeuropejskiej. W XIX w. nastąpił wzrost świadomości narodowej (początkowo w Wojwodinie, później w całej Serbii).

Mapy[edytuj | edytuj kod]

zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy