Julian Antonisz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Julian Antonisz
Imiona i nazwisko Julian Józef Antoniszczak
Data i miejsce urodzenia 8 listopada 1941, Nowy Sącz
Data i miejsce śmierci 31 stycznia 1987, Lubień
Narodowość polska
Dziedzina sztuki film animowany
Ważne dzieła Jak działa jamniczek (1971)
Wikicytaty Julian Antonisz w Wikicytatach

Julian Antonisz, właśc. Julian Józef Antoniszczak (ur. 8 listopada 1941 w Nowym Sączu, zm. 31 stycznia 1987 w Lubniu) – polski artysta plastyk, scenarzysta i twórca eksperymentalnych filmów animowanych, kompozytor i wynalazca.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył szkołę muzyczną, a następnie Wydział Malarstwa i Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie (1965). Zadebiutował w 1967 filmem animowanym Fobia.

Współzałożyciel kabaretu Zdrój Jana działającego w Klubie pod Ręką. Później pod tą samą nazwą powstał zespół Zdrój Jana[1].

Od 1977 realizował filmy techniką noncamerową poprzez malowanie poszczególnych kadrów na taśmie filmowej bez użycia kamery. Współzałożyciel Studia Filmów Animowanych w Krakowie. Był wielokrotnie nagradzany na polskich i międzynarodowych festiwalach filmowych. Zmarł podczas prac nad 13. odcinkiem Polskiej Kroniki Non-camerowej.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Antonisz był artystą łączącym wiele specjalności. Sam pisał scenariusze do swoich filmów i sam je realizował, Komponował też do nich muzykę. W 1977 w swoim manifeście artystycznym sformułował wizję filmu tworzonego bezpośrednio na taśmie filmowej i odtąd konsekwentnie realizował filmy tą techniką. Polegała ona na rezygnacji z użycia kamery – poszczególne klatki były rysowane, malowane, bądź wydrapywane na taśmie.

Fascynowały go urządzenia mechaniczne. Jeszcze na studiach zbudował z dwóch rowerów „samochód”, wzbudzając sensację gdy przyjeżdżał nim na zajęcia. Sam konstruował różne „maszyny filmowe”, wykorzystywane przy pracy nad filmami noncamerowymi. Jedną z nich był antoniszograf fazujący – urządzenie wydrapujące na taśmie filmowej serie klatek z płynnym przejściem między dwiema skrajnymi klatkami. Skonstruował też prototyp chropografu, przenoszący obrazy na kawałki celuloidu w postaci bardziej lub mniej szorstkich powierzchni; miał służyć niewidomym.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

rok tytuł nagrody
1967 Fobia
1969 W szponach seksu 1969 (Tours)
1970 Jak to się dzieje...
1970 Jak nauka wyszła z lasu 1971 (Poznań)
1971 Jak działa jamniczek 1972 (Kraków, Katowice, Mannheim)
1971 Tysiąc i jeden drobiazgów
1973 Strachy na lachy
1973 Te wspaniałe bąbelki w tych pulsujących limfocytach
1974 Kilka praktycznych sposobów na przedłużenie sobie życia
1975 Film o sztuce biurowej
1975 Bajeczka międzyplanetarna
1976 Film grozy
1977 Katastrofa
1978 Słońce – film bez kamery
1978 Ludzie więdną jak liście
1978 Dziadowski blues non-camera, czyli nogami do przodu 1980 (Zakopane)
1978 Co widzimy po zamknięciu oczu i zatkaniu sobie uszu
1979 Ostry film zaangażowany 1980 (Kraków)
1980 Pan Tadeusz. Księga I. Gospodarstwo 1980 (Ministra Kultury i Sztuki)
1980 Dokument animowany non-camera, czyli reżyser Krzysztof Gradowski o sobie
19811986 Polska Kronika Non-camerowa, nr 1–12 1982 (Kraków), 1984 (Oberhausen), 1987 (Szefa Kinematografii)
1983 Dodatkowe wole trawienne magistra Kiziołła
1984 Oberhausen, Duisburg, Düsseldorf, Dortmund, Hanower, Hamburg, czyli non-camerowy reportaż z podróży po Republice Federalnej Niemiec
1985 Czyżby wolny rynek w organizmie biologicznym?
1986 Światło w tunelu 1986 (Oberhausen), 1987 (Szefa Kinematografii)

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • Nagroda na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym – Tours 1969 za film W szponach seksu
  • I Nagroda „Złote Koziołki” w grupie filmów animowanych na II Ogólnopolskim Festiwalu Filmów dla Dzieci i Młodzieży – Poznań 1971 za Jak nauka wyszła z lasu
  • Nagroda główna „Brązowy Lajkonik” na XII Ogólnopolskim Festiwalu Filmów Krótkometrażowych – Kraków 1972 za Jak działa jamniczek
  • Międzynarodowa Nagroda Ewangelicka i Wyróżnienie Międzynarodowego Ekumenicznego Centrum Filmowego – MFF Mannheim 1972 za Jak działa jamniczek
  • Srebrny Feniks – OPF „Człowiek i jego środowisko” – Katowice 1972 za Jak działa jamniczek
  • Grand Prix „Złoty Lajkonik” na XX OFFK i Brązowy Smok na XVII Międzynarodowym Festiwalu Filmów Krótkometrażowych – Kraków 1980 za Ostry film zaangażowany
  • Nagroda Ministra Kultury i Sztuki – 1981 za film Pan Tadeusz. Księga I. Gospodarstwo
  • Nagroda główna „Brązowy Lajkonik” na XXII OFFK – Kraków 1982 za Polską Kronikę Non-Camerową nr 1
  • Wyróżnienie specjalne jury FICC w zestawie retrospektywnym SFA na XXX Festiwalu Filmów Krótkometrażowych – Oberhausen 1984 za Fobię, Kilka praktycznych sposobów na przedłużenie sobie życia oraz Dziadowski Blues non-camera, czyli nogami do przodu
  • Nagroda Główna oraz Nagroda jury FIPRESCI na XXX Festiwalu Filmów Krótkometrażowych – Oberhausen 1984 za Polską Kronikę Non-Camerową nr 6
  • Nagroda jury FICC na XXXII Festiwalu Filmów Krótkometrażowych – Oberhausen 1986 za Światło w tunelu
  • Nagroda Szefa Kinematografii – 1987 za Polską Kronikę Non-camerową nr 12 i Światło w tunelu

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Był bratem Ryszarda Antoniszczaka, reżysera i scenarzysty. Żona uczestniczyła w jego pracy kolorując kadry noncamerowych filmów. Mieli dwie córki, Sabinę i Malwinę.

Przypisy

  1. Jan Kawecki, Janusz Sadłowski, Marek Ćwikła, Wojciech Zając: Encyklopedia polskiej muzyki rockowej: rock ‘n’ roll 1959-1973. Kraków: Wydawnictwo „Rock-Serwis”, 1995, s. 256. ISBN 83-85335-25-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]