Wynalazek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wynalazek – rozwiązanie problemu, które w ocenie twórcy jest nowe. W systemie prawa brak definicji pojęcia „wynalazek”. Ustawa Prawo własności przemysłowej definiuje jedynie szczególne kryteria, które musi posiadać wynalazek aby mógł zostać udzielony na niego patent. Zgodnie z ustawą: patenty są udzielane – bez względu na dziedzinę techniki, na wynalazki, które są nowe (nie są częścią stanu techniki), posiadają poziom wynalazczy (nie wynikają dla wynalazcy w sposób oczywisty ze stanu techniki) i nadają się do przemysłowego stosowania[1].

Za pierwsze wynalazki przyjmuje się narzędzia, które powstały około 1,7 mln lat temu.

Wynalazek a odkrycie i utwór autorski[edytuj | edytuj kod]

Pojęciem pokrewnym jest odkrycie naukowe – obserwacja nieznanego dotąd zjawiska występującego naturalnie w przyrodzie. Odkrycia nie podlegają ochronie patentowej – uważa się, że należą one do domeny publicznej i są własnością całej ludzkości[1]. Ochrona patentowa może natomiast dotyczyć nowej technologii, która przyczyniła się do odkrycia.

Szczególne trudności w odróżnieniu wynalazku od odkrycia występują w zakresie badań z pogranicza biotechnologii, biochemii i biologii molekularnej. Np. istnieją kontrowersje czy wyniki analiz ludzkiego genomu, które stanowią ważną część wynalazków stosowanych w terapii genowej mogą podlegać patentowaniu. W Polsce zasady patentowania wynalazków z zakresu biotechnologii są szczegółowo opisane w Ustawie Prawo własności przemysłowej”[2].

Tradycyjnie wynalazki często są opisywane w formie utworudokumentacji technicznej lub publikacji naukowej. Same utwory nie podlegają patentowaniu, lecz są chronione przez prawo autorskie. Prawo autorskie nie chroni jednak przed użyciem opisanego w utworze rozwiązania technicznego, a jedynie uniemożliwia publikowanie i rozpowszechnianie samego utworu bez zgody autora. Ten tradycyjny podział jest dyskusyjny w przypadku programów komputerowych, opisów algorytmów matematycznych i procedur stosowanych w marketingu i zarządzaniu. Tego rodzaju utwory mają bowiem same w sobie w pewnym stopniu cechy wynalazku. Pod koniec 2009 r. w Stanach Zjednoczonych i niektórych innych krajach prawo patentowe umożliwiało w pewnym zakresie chronienie programów, algorytmów i procedur biznesowych jako wynalazków[potrzebne źródło]. Rodzi to jednak różnego rodzaju problemy i kontrowersje, które skutkują sprawami sądowymi docierającymi nawet do Sądu Najwyższego. W innych krajach, w tym w Unii Europejskiej trwa nieustająca debata nad zasadnością wprowadzenia ochrony patentowej na ten rodzaj twórczości[3].

Formalne kryteria zdolności patentowej wynalazku[edytuj | edytuj kod]

Aby wynalazek mógł zostać opatentowany, musi spełniać trzy kryteria, które są zasadniczo takie same na całym świecie[4]:

Kryterium nowości
Wynalazek jest uważany za nowy, jeżeli przed datą jego pierwszego zgłoszenia w urzędzie patentowym (bądź wystawienia na uznanej wystawie) informacje o nim nigdzie nie były (potencjalnie) dla nikogo dostępne.
Kryterium poziomu wynalazczego (nieoczywistości)
Oznacza, że wynalazek nie wynika w sposób oczywisty z aktualnego stanu wiedzy. Na przykład:
  • stanowi element zaskoczenia dla znawcy,
  • jest rozwiązaniem problemu dotąd bezskutecznie podejmowanego,
  • zaspokaja nową (nieuświadomioną) potrzebę społeczną,
  • umożliwia zwiększenie efektywności,
  • umożliwia osiągnięcie szczególnego, nieoczekiwanego efektu etc.
Jeżeli wynalazek nie cechuje się poziomem wynalazczym, a należy do kategorii urządzeń (patrz niżej) może uzyskać ochronę w formie prawa ochronnego na wzór użytkowy.
Kryterium przemysłowej stosowalności (charakteru technicznego)
Oznacza, że wytwór lub sposób będący wynalazkiem może być faktycznie uzyskany lub technicznie realizowany w sposób powtarzalny. Wynalazek nie musi być przy tym wcale efektywny czy użyteczny.


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, art 24.
  2. Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, cały rozdział 9.
  3. Nowe głosy w sprawie patentów na oprogramowanie w Europie i USA. Heise on-line, 10 marca 2009. [dostęp 2009-12-04].
  4. Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, art 24-29.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]