Juraj Križanić
| Juraj Križanić | |
| Prekursor panslawizmu | |
| Data urodzenia | 1618 |
| Data śmierci | 12 września 1683 |
| Wyznanie | katolickie |
| Kościół | rzymskokatolicki |
| Inkardynacja | Kościół katolicki |
Juraj Križanić (ok. 1618 - 12 września 1683) - chorwacki szlachcic, kapłan katolicki, misjonarz, uważany za prekursora panslawizmu.
Urodził się w rodzinie drobnoszlacheckiej. W wieku około 15 lat zaczął przygotowywać się do wstąpienia w stan duchowny. Ukończył gimnazjum w Zagrzebiu, studiował w Wiedniu, Bolonii i Rzymie. W 1647 roku przybył do Moskwy, gdzie promował idee unii religijnej, co zostało jednak odebrane jako promocja konwertyzmu. Wrócił do Rosji w 1659 roku, tym razem promując ideę zjednoczenia Słowian pod berłem carskim. W 1661 roku został zesłany do Tobolska, gdzie spędził kilkanaście lat. W tym czasie napisał kilka prac z dziedziny lingwistyki i teorii polityki. Największym jego dziełem pozostaje Grammaticzno iskazanije, w którym wyłożył gramatykę opracowanego przez siebie języka ogólnosłowiańskiego.
Powrócił z zesłania w 1676 roku, odnajdując schronienie u wileńskich dominikanów.
Wziął udział w wyprawie wiedeńskiej Jana III Sobieskiego i zginął w bitwie wiedeńskiej.
W 250. rocznicę jego śmierci Stowarzyszenie Młodych Słowian wmurowało poświęconą mu tablicę pamiątkową w ścianę warszawskiego kościoła kapucynów pw. Przemienienia Pańskiego przy ulicy Miodowej.
Bibliografia [edytuj]
- Vatroslav Jagić: Istoriia slavianskoi filologii, Sankt Petersburg, 1910
- Ł. Puszkariow, Jurij Kriżanicz, Oczierk żizni i tworcziestwa, Nauka, Moskwa 1984.
