Kląskawka zwyczajna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kląskawka zwyczajna
Saxicola rubicola
(Linnaeus, 1766)
Samiec
Samiec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina muchołówkowate
Rodzaj Saxicola
Gatunek kląskawka zwyczajna
Synonimy
  • Saxicola torquatus rubicola (Linnaeus, 1766)
Podgatunki
  • S. r. hibernans (Hartert, 1910)
  • S. r. rubicola (Linnaeus, 1766)
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kląskawka zwyczajna, kląskawka (Saxicola rubicola) – gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae), zamieszkujący Europę oprócz jej północno-wschodniej części oraz zachodnią Turcję i północno-zachodnie wybrzeże Afryki. Ptaki z zachodu Europy i Afryki są osiadłe, pozostałe wędrują na niewielkie odległości (przelot w VIII–X i III–V), zimując na południu Europy i we wschodniej Afryce. W Polsce bardzo nieliczny ptak lęgowy, lokalnie nieliczny, występuje tylko w południowej połowie kraju, stosunkowo najliczniej na Pogórzu Karpackim i Ziemi Przemyskiej[1]. Stopniowo zwiększa liczebność, wykazując ekspansję z południa na północ.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny
Samiec ma ciemną, brązowoczarną głowę i podgardle oraz wyraźne białe plamy na bokach szyi i ramionach. Grzbiet jednolicie ciemnobrązowy, kuper biały, czarno kreskowany. Pierś i boki intensywnie pomarańczowe, brzuch i pokrywy podogonowe szarobiałe. Skrzydła ciemne, również od spodu. Ogon czarny lub brązowoczarny. Samica ma podobny rysunek upierzenia, ale jest ubarwiona płowobrązowo, zdecydowanie mniej jaskrawo. Na wierzchu brązowo nakrapiana. Upierzenie młodych bardziej szare, mocniej nakrapiane. W porównaniu z pokląskwą, kląskawka ma okrąglejszą głowę i brak białej brwi nad okiem.
Rozmiary
długość ciała ok. 12–13 cm, rozpiętość skrzydeł ok. 18–23 cm
Masa ciała
ok. 15–17 g
Głos
Wabi szorstkim, twardym "trak" i wysokim "fit". Dość monotonny śpiew składa się z krótkich, szczebiotliwych fraz zawierających chrzęszczące i gwiżdżące dźwięki. Śpiewa siedząc wyprostowana na gałęzi krzewu, poruszając skrzydłami i ogonem; czasami też w locie.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Suche łąki, wrzosowiska, step, wydmy, zarośla na brzegach górskich rzek, ruiny, wyrobiska, ugory i nasłonecznione zbocza. Preferuje tereny z krzewami, pojedynczymi drzewami, wysokimi bylinami. Zamieszkuje często krajobraz silnie zmieniony przez człowieka – nieużytki, przydroża, tereny ruderalne.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Owady, jesienią również nasiona.

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Samica lub ptak młody

W ciągu roku wyprowadza dwa lęgi, pod koniec kwietnia i w czerwcu. Na południu zasięgu, gdzie są osiadłe, kląskawki mogą mieć 3 lub nawet 4 lęgi w ciągu roku.

Gniazdo
Na ziemi, w ukrytym, nasłonecznionym miejscu, pod osłoną gęstej roślinności.
Jaja i wysiadywanie
Samica składa 5–6 jaj bladobłękitnych, nakrapianych czerwonobrązowymi plamami. Jaja są wysiadywane przez okres ok. 13 dni przez obydwoje rodziców.
Saxicola rubicola
Pisklęta
Pisklęta opuszczają gniazdo po 12–13 dniach. Jeszcze przez 2 tygodnie są dokarmiane przez rodziców, najpierw przez oboje, a potem tylko przez samca (gdy samica przygotowuje się do drugiego lęgu).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Dawniej systematyczna nazwa kląskawki brzmiała Saxicola torquata, później zmieniono ją na Saxicola torquatus (Linnaeus, 1766). Wyróżniano ok. 24 podgatunków. W roku 2002 ( Wink et al., 2002) na podstawie badań DNA niektóre podgatunki podniesiono do rangi gatunku. I tak, obecnie wyróżnia się następujące gatunki:

W obrębie gatunku Saxicola rubicola wyróżnia się 2 niepewne podgatunki (bardzo podobne z wyglądu, ale nieco różniące się na poziomie DNA)[2]:

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek nie jest zagrożony według danych IUCN (status LC – least concern)[3].

W Polsce objęty jest ścisłą ochroną gatunkową[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 597–600. ISBN 83-919626-1-X. Według skali przyjętej przez autorów, dla okresu lęgowego bardzo nieliczny oznacza zagęszczenie 0,1–1 par na 100 km2, a nieliczny – 1–10 par na 100 km2.
  2. Frank Gill, David Donsker: Family Muscicapidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.2. [dostęp 2012-11-27].
  3. W Czerwonej Księdze figuruje jako Saxicola torquatus: Saxicola torquatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 10 maja 2009]
  4. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Muscicapidae Fleming, 1822 - muchołówkowate - Old World Flycatchers, Chats. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2012-11-27].
  2. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany, PTPP "pro Natura", Wrocław 2003, ISBN 83-919626-1-X, s. 597-600
  3. Andrzej G. Kruszewicz Ptaki Polski. T. 2, Multico, Warszawa 2005, ISBN 83-7073-360-3, s. 87-88
  4. Ptaki Europy. Przewodnik ilustrowany, Świat Książki, Warszawa 2003, ISBN 83-7311-826-8, s. 294
  5. Lars Jonsson Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego, Muza SA, Warszawa 2006, ISBN 83-7319-927-6, s. 394
  6. Klaus Richarz, Anne Puchta Ptaki – Przewodnik, Muza SA, Warszawa 2006, ISBN 83-7495-018-8, ISBN 978-83-7495-018-3, s. 296
  7. M. Wink, H. Sauer-Gürth, E. Gwinner. Evolutionary relationships of stonechats and related species inferred from mitochondrial-DNA sequences and genomic fingerprinting. „British Birds”. 95, s. 349–355, 2002 (ang.).