Kościół św. Tomasza Apostoła w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Tomasza Apostoła
kościół konwentualny
ss. duchaczek
Distinctive emblem for cultural property.svg A-82 z 5 maja 1931[1]
Kościół św. Tomasza Apostoła
Kościół św. Tomasza Apostoła
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków, ul. Szpitalna 12
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Tomasza
Wezwanie św. Tomasza
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Kościół św. Tomasza Apostoła
Kościół św. Tomasza Apostoła
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Kościół św. Tomasza Apostoła
Kościół św. Tomasza Apostoła
Ziemia 50°03′44,8″N 19°56′27,2″E/50,062444 19,940889Na mapach: 50°03′44,8″N 19°56′27,2″E/50,062444 19,940889
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kościół św. Tomasza Apostołabarokowy kościół duchaczek, znajdujący się na rogu ulic Szpitalnej i św. Tomasza w Krakowie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościółek ten powstał na początku XVII wieku. Wcześniej na tym miejscu znajdował się drewniany zbór ariański, zburzony podczas rozruchów antyprotestanckich w maju 1591. 18 października 1618 Wespazjan Piotrowski ofiarował znajdującą się na miejscu dawnego zboru kamienicę karmelitom z Piasku, którzy chcąc posiadać siedzibę w mieście, przerobili ją na kościół filialny. Konsekracji świątyni pod wezwaniem świętego Tomasza Apostoła dokonał biskup Tomasz Oborski 24 września 1621. Nowy patron nie był wybrany przypadkowo - w dobie kontrreformacji często zdarzało się, że w miejscach dawnych zborów powstawały kościoły lub kaplice, którym patronował św. Tomasz Apostoł. Karmelici opuścili to miejsce w 1787, prawdopodobnie po pożarze kościoła.

Nowym gospodarzem kościoła i klasztoru od 1800 stały się duchaczki, zajmujące się chorymi w pobliskim szpitalu św. Ducha. Zamieszkały w tym miejscu w 1851, nieco wcześniej w 1828 dokonano stosownych adnotacji urzędowych w księgach wieczystych przekazując kościół i przylegającą do niego od południa kamienicę mieszczącą klasztor na własność duchaczek. Kościół przeszedł gruntowną konserwację w 1963.

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Kościół jest budowlą wczesnobarokową, jednonawową, trójprzęsłową, nakrytą sklepieniem kolebkowym z lunetami. Fasada świątyni jest dwukondygnacyjna, portal prowadzący do wnętrza wykonano z marmuru dębnickiego w I. połowie XVII w. Ponad nim w niszach umieszczone zostały kamienne posągi Chrystusa oraz św. Piotra i św. Pawła z tego samego okresu, pierwotnie pokryte polichromią usuniętą w 1933.

W niewielkiej kruchcie znajduje się barokowa figura Jezusa Miłosiernego, przeniesiona tutaj z kościoła św. Ducha.

W ołtarzu głównym znajduje się wizerunek Matki Boskiej Szkaplerznej, w okresie nowenny do Ducha Świętego zasłaniany obrazem przedstawiającym zesłanie Ducha Świętego autorstwa Jana Bąkowskiego namalowanym w 1932.

Po lewej stronie w ołtarzu bocznym znajduje się krucyfiks z połowy XVII wieku umieszczony na tle obrazu z widokiem Jerozolimy, on także został przeniesiony z kościoła św. Ducha, a tradycja związała go z osobą zmarłej w opinii świętości Siostry Nimfy Suchońskiej (1688-1709), która wsławiła się ratowaniem ofiar zarazy z lat 1707-1709. Siostra Nimfa sama stała się jej ofiarą, umierając 6 czerwca 1709. Jej prochy spoczęły w kryptach pod kościołem św. Ducha, zaś obok krzyża zobaczyć można współczesny portret Nimfy Suchońskiej autorstwa Jana Bąkowskiego z 1931.

W ołtarzu bocznym po prawej stronie znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem w otoczeniu świętych, między innymi: proroka Eliasza (patrona zakonu karmelitów), proroka Elizeusza, św. Dionizego papieża, św. Cyryla oraz zakonnika z modelem tutejszego kościoła.

Ambona barokowa z początku XVIII wieku z posążkiem anioła w zwieńczeniu.

Wnętrze kościoła

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Katalog zabytków sztuki w Polsce t.IV, miasto Kraków cz.III, kościoły i klasztory Śródmieścia 2" wyd. 1978.
  • Michał Rożek, "Profetyczne wizje", artykuł z Dziennika Polskiego z dnia 17 września 2005.