Cyryl i Metody

Święci Cyryl i Metody
apostołowie Słowian
Obraz przedstawiający św. Cyryla i Metodego pędzla Jana Matejki.
Kościół / wyznanie	katolicki, prawosławny
Wspomnienie	14 lutego i 5 lipca w Kościele Prawosławnym Czech i Słowacji (wg kat. kalendarza) 11 maja (praw. liturgia wg kal. jul.) 24 maja (praw. wg kal. greg.)
Atrybuty	krzyż, księga i kielich, rozwinięty zwój
Patron	Europy, Moraw
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons

Włodzimierz Tetmajer, Cyryl i Metody, katedra św. Mikołaja Biskupa w Kaliszu

Święty Cyryl, właśc. Konstantyn, cs. Rawnoapostolnyj Kiriłł, uczitiel Słowienskij (ur. ok. 827, zm. 14 lutego 869) i Święty Metody, właśc. Michał, cs. Rawnoapostolnyj Miefodij, uczitiel Słowienskij (ur. ok. 815, zm. 6 kwietnia 885) , Bracia Sołuńscy, misjonarze. Prowadzili w IX wieku misje chrystianizacyjne, m.in. na ziemiach zamieszkanych przez Słowian. Twórcy rytu słowiańskiego, święci Kościoła katolickiego i prawosławnego nazywani apostołami Słowian (gr. Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος ιεραπόστολοι των Σλάβων) i apostołami Bułgarii.

Żywot świętych

Cyryl- Konstantyn nazywany też Filozofem pochodził z wielodzietnej, chrześcijańskiej rodziny wysokiego, bizantyjskiego urzędnika. Był bratem Metodego i najmłodszym z siedmiorga rodzeństwa. Niektóre późne biografie podają słowiańskie pochodzenie matki. Z tego powodu rodzice mieli posługiwać się biegle językiem słowiańskim i znać obyczaje Słowian. Według innych źródeł, wszyscy ówcześni mieszkańcy Salonik mieli biegle znać mowę słowiańską. W Żywotach Św. Metodego z 885 roku znajduje się fragment wypowiedzi cesarza skierowana do misjonarzy:

Weź oto dary liczne i ruszaj, wziąwszy ze sobą brata swojego, igumena Metodego. Wy obaj bowiem jesteście sołunianami, a wszyscy sołunianie mówią czysto po słowiańsku.

Istnieją również opracowania w których zaprzecza się pochodzenia matki. Polski slawista Leszek Moszczyński we Wstępie do filologi słowiańskiej pisze:

"Ojciec ich Leon był wyższym dowódcą wojskowym. Chociaż byli Grekami, znali od dzieciństwa także język słowiański, bowiem nie tylko okolice Sołunia, ale i jego przedmieścia zamieszkałe były przez Słowian. Przypuszczenia jednak, że matka ich Maria była Słowianką, nie udało się udowodnić".

Początkowo bracia prowadzili misje wśród Chazarów na Krymie, na Półwyspie Arabskim, oraz w Bułgarii. Na prośbę księcia wielkomorawskiego Rościsława cesarz bizantyjski Michał wysłał kaznodziejów Cyryla (Cyryl to imię zakonne Konstantyna) i Metodego z tą misją, ponieważ znali język Słowian. Rościsław nie chciał misjonarzy niemieckich, nieznających miejscowego języka.

Konstantyn-Cyryl studiował w Konstantynopolu pod kierunkiem Focjusza i Leona Matematyka w Akademii Konstantynopolitańskiej i następnie tam wykładał. Przygotowując się do działalności wśród Słowian, stworzył, wraz ze swym bratem, 40-literowy alfabet oddający dźwięki występujące w języku staro-cerkiewno-słowiańskim, nazwany następnie głagolicą. Rozpoczął również (wraz z bratem i uczniami) przekład Pisma Świętego i pism liturgicznych na ten język.

W roku 862 Konstantyn i Metody opuścili Bizancjum, udając się jako misjonarze na Morawy. Wskutek trudności stawianych ich działalności przez zależny od Kościoła zachodniego kler frankoński, prowadzący także działalność misyjną na Morawach, obaj bracia udali się w roku 868 do Rzymu. Zjednali sobie papieża Hadriana II, przywożąc w darze szczątki św. Klemensa odnalezione na Krymie. Uzyskali oni poparcie papieża dla swej działalności i uznanie słowiańskiej liturgii, ale Konstantyn, nie zniósłszy trudów dalekiej podróży, pozostał w Rzymie i tam umarł w roku 869 w jednym z klasztorów.

Po śmierci Cyryla jego dzieło kontynuował brat – Metody, który był arcybiskupem Moraw. Ponownie jego działalność spotykała się ze sprzeciwem hierarchii kościelnej (niemieckiej), ponieważ obawiała się utraty swych wpływów. Podczas synodu biskupów w Bawarii (870) został oskarżony o herezję i uwięziony przez duchowieństwo niemieckie za poparciem Ludwika II Niemieckiego na wyspie Reichenau na Jeziorze Bodeńskim. Został uwolniony dopiero po 3 latach dzięki interwencji papieża Jana VIII. Został przyjęty na dworze Świętopełka I, księcia morawskiego, gdzie jako arcybiskup Moraw kontynuował swe dzieło.

Metody zmarł w roku 885 prawdopodobnie w Welehradzie na Morawach.

Działalność świętych okazała się niezwykle ważna dla kultury Słowian, zapoczątkowując rozwój języka i piśmiennictwa.

Cyryl i Metody prowadzili swoje misje w Księstwie Wielkomorawskim i na Rusi Kijowskiej.

Działalność Cyryla i Metodego uważana jest za wzór wolnej od partykularyzmu, wyłączności etnicznej, uprzedzeń rasowych, czy narodowej pychy działalności misyjnej Kościoła odwołującej się do naturalnych uczuć ludzkiego serca

Kult

Bracia sołuńscy z alfabetem cyrylickim na ikonie bułgarskiej

UNESCO w roku 1969 na całym świecie obchodziło 1100. rocznicę śmierci Cyryla, a papież Jan Paweł II ogłosił Cyryla i Metodego w 1980 roku współpatronami Europy.

Dni obchodów

Święto liturgiczne patronów Europy, Cyryla i Metodego, obchodzone jest w Kościele katolickim 14 lutego, obok św. Benedykta, którego papież Paweł VI ogłosił już wcześniej patronem Europy. Obaj święci patronują również Morawom.

W Kościele Prawosławnym Czech i Słowacji święto obchodzone jest 5 lipca wg kalendarza gregoriańskiego.

Cerkiew prawosławna (poza Czechami i Słowacją) wspomina świętych równych apostołomdwukrotnie:

• św. Cyryla:
  • 14/27 lutego, tj. 27 lutego wg kalendarza gregoriańskiego,
  • 11/24 maja, tj. 24 maja wraz ze św. Metodym,
• św. Metodego:
  • 6/19 kwietnia, tj. 19 kwietnia
  • 11/24 maja, tj. 24 maja wraz ze św. Cyrylem.

Wspominani w grupie Siedmiu Apostołów Bułgarii dawniej 17 lipca, a w nowym Martyrologium Rzymskim 22 listopada, w prawosławiu 27 lipca lub 9 sierpnia.

Relikwie

Relikwie św. Cyryla spoczywały w Kościele św. Klemensa w Rzymie, w 1974 zostały przekazane Cerkwi prawosławnej przez papieża Pawła VI i obecnie przechowywane są w Salonikach. Natomiast miejsce spoczynku Metodego pozostaje nieznane. Cyryl i Metody zostawili po sobie uczniów (między innymi Kliment Ochrydzki lub Oslaw), którzy kontynuowali ich dzieło. Znaleźli oni schronienie w Bułgarii. Jeden lub kilku z uczniów Cyryla i Metodego opracował uproszczony graficznie alfabet, wzorowany na greckim, który na cześć św. Cyryla nazwano cyrylicą.

Ikonografia

W ikonografii święci przedstawiani są w stroju pontyfikalnym jako biskupi greccy lub łacińscy. Czasami trzymają w rękach model kościoła. Św. Cyryl ukazywany jest w todze profesora, w ręce ma księgę pisaną cyrylicą. Ich atrybutami są: krzyż, księga i kielich, rozwinięty zwój z alfabetem słowiańskim.

Zobacz też

• kult świętych
• modlitwa za wstawiennictwem świętego
• parafie i świątynie pod wezwaniem Świętych Cyryla i Metodego

Bibliografia

1. Jan Paweł II, Encyklika "Slavorum Apostoli" (w tysiącsetną rocznicę dzieła ewangelizacji świętych Cyryla i Metodego), Tum Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej, Wrocław 1999, ISBN 83-86968-73-7
2. Konstanty Wojtaszczyk, Wojciech Jakubowski (redakcja): Społeczeństwo i polityka – podstawy nauk politycznych. Warszawa: Aspra, 2007, s. 894. ISBN 978-83-7545-012-5. 
3. Żywot św. Metodego znany też jako Legenda Panońska, przeł. August Bielowski, Wydawnictwo ARMORYKA, Sandomierz 2011 (reprint wyd. z 1864) ISBN 978-83-62661-34-3
4. Żywoty Konstantyna i Metodego (obszerne), przeł. i przypisami opatrzył Tadeusz Lehr-Spławiński, Wydawnictwo Alfa-Wero, Warszawa 2000.

Źródła internetowe

1. Święci Cyryl i Metody, patroni Europy – materiały na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 12.01.2010]
2. rów. ap. Cyryl i rów. ap. Metody, arcybiskup Moraw i Panonii na cerkiew.pl (opr. Jarosław Charkiewicz)

Linki zewnętrzne

• Abp Stanisław Gądecki – Chwalić Boga własnym językiem
• Mariański Dom Studiów pw. Świętych Cyryla i Metodego
• Święci Cyryl i Metody – Apostołowie Słowian na DEON.pl (SJ i Wydawnictwo WAM)