Koźlarz grabowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koźlarz grabowy
Koźlarz grabowy: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj koźlarz
Gatunek koźlarz grabowy
Nazwa systematyczna
Leccinum pseudoscabrum (Kallenb.) Šutara
Česká Mykol. 43(1): 6 (1989)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kapelusz często jest pomarszczony
Trzon i hymenofor młodego owocnika

Koźlarz grabowy (Leccinum pseudoscabrum (Kallenb.) Šutara) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Leccinum, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podała Alina Skirgiełło w 1960 (dla L. duriusculum)[2]. Niektóre synonimy naukowe[3]:

  • Boletus carpini (R. Schulz) A. Pearson (1947)
  • Boletus pseudoscaber Kallenb. (1929)
  • Boletus scaber var. carpini R. Schulz, in Michael & Schulz (1924)
  • Krombholzia pseudoscabra (Kallenb.) Vassilkov (1955)
  • Krombholziella carpini (R. Schulz) Alessio (1985)
  • Krombholziella carpini (R. Schulz) Bon (1985)
  • Krombholziella pseudoscabra (Kallenb.) Šutara (1982)
  • Leccinellum carpini (R. Schulz) Bresinsky & Manfr. Binder (2003)
  • Leccinum carpini (R. Schulz) M.M. Moser ex D.A. Reid (1965)
  • Trachypus carpini (R. Schulz) J. Favre (1948)

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 7-14 cm, kształt początkowo półkulisty, później płasko rozpostarty, i poduchowaty. Powierzchnia naga, jamista i często pomarszczona, a u starszych okazów popękana na poletka, zwłaszcza przy długotrwałej suchej pogodzie. Barwa w odcieniach brązu: żółtobrązowa, siwobrązowa, oliwkowobrązowa, ciemnobrązowa, czarnobrązowa[4].

Rurki 

Bardzo długie (do 2 cm) i głęboko wykrojone przy trzonie. Początkowo są białawe, później żółtawe, oliwkowożółte i oliwkowosine. Pory okrągłe, na 1 mm mieszczą się 1-2[5]. Po uciśnięciu ciemnieją i zmieniają barwę, początkowo na siwobrązową, później na czarną[4].

Trzon

Wysokość 5-14 cm, grubość 1-3 cm, kształt mniej więcej walcowaty, górą cieńszy, dołem zgrubiały i pałkowato rozszerzony. Powierzchnia biaława i pokryta czarniawymi, włóknistymi kosmkami lub łuseczkami. W górnej części często bywa pomarszczony. Uciśnięty czernieje[4].

Miąższ

Białawożółty, uszkodzony zmienia barwę na różową, później siwofioletową, a po pewnym czasie czernieje. Smak i zapach przyjemny, grzybowy[4].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników: cynamonowobrązowy do brązowego. Zarodniki nieamylodalne, gładkie, o rozmiarach 10-28 × 4-7 μm Podstawki maczugowate z 4 sterygmami. Mają rozmiar 32 × 12 μm. Cystydy wybrzuszone, o rozmiarach 42 × 14 μm[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje tylko w Europie[6]. Opisywany bywa też w Ameryce Północnej, jako synonim Leccinum griseum[5], jednak według Index Fungorum to inny gatunek[1]. Rośnie w lasach liściastych, na ziemi pod grabami i leszczynami. Owocniki pojawiają się od czerwca do października[4]. W Polsce nie jest zagrożony, ale znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych w Norwegii i Holandii[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[2], grzyb jadalny[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • koźlarz bruzdkowany (Leccinum crocipodium), ale jest jaśniejszy,
  • koźlarz babka (Leccinum scabrum). Rośnie tylko pod brzozami. Jego kapelusz zawsze jest gładki, a miąższ nie czernieje[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 2,2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 MushroomExpert (ang.). [dostęp 2014-08-01].
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-01].