Koźlarz babka
| Koźlarz babka | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Podklasa | podstawczaki pieczarkopodobne |
| Rząd | borowikowce |
| Rodzina | borowikowate |
| Rodzaj | koźlarz |
| Gatunek | koźlarz babka |
| Nazwa systematyczna | |
| Leccinum scabrum (Bull.) Gray[1] Nat. Arr. Brit. Pl. (London) 1: 646 (1821) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Koźlarz babka (Leccinum scabrum) – gatunek grzyba z rodziny borowikowatych.
[edytuj] Morfologia
- Kapelusz
- Średnica dochodzi do 20 cm, u młodych egzemplarzy półkolisty do poduszkowatego, u starszych – gładki. Przy wilgotnej pogodzie powierzchnia kapelusza jest śliska, lekko śluzowata. Barwa od jasno- do ciemnobrązowej[2].
- Trzon
- Grubość do 3,5 cm, wysokość do 17 cm. Pełny, cylindryczny, smukły, zwężający się w kierunku kapelusza. Biały, pokryty licznymi ciemno-brązowymi do czarnych kosmkami[2].
- Rurki
- Do 25 mm długości, głęboko wcięte przy trzonie. Barwa od białawej u młodych, do szaro-brązowej u starszych egzemplarzy. Pory niemal okrągłe i drobne. Rurki uszkodzone nie zmieniają barwy.
- Miąższ
- Biały do biało-kremowego, u podstawy może być biało-zielonkawy. Włóknisty, u młodych egzemplarzy jędrny, do miękkiego, wodnisty u starych. Uszkodzony nie zmienia barwy. Smak i zapach przyjemny, słaby[3].
- Wysyp zarodników
- Brązowy do oliwkowo-brązowego. Zarodniki gładkie, wrzecionowate o rozmiarach 14-20 × 4,5-6,5 μm[4].
[edytuj] Gatunki podobne
Dość często bywa mylony z podobnie wyglądającym goryczakiem żółciowym (Tylopilus felleus), który na gorzki smak i jest niejadalny. Podobny jest też koźlarz grabowy (Leccinum pseudoscabrum), ale rośnie on tylko pod grabami i jego miąższ po uszkodzeniu barwi się na kolor od brudnoróżowego do czarniawego[3]. Na wrzosowiskach występuje podobny, ale mający bardzo jasne, niemal białe ubarwienie koźlarz białawy (Leccinum holopus)[5].
[edytuj] Występowanie
W Europie Środkowej jest pospolity[5]. Również w Polsce występuje pospolicie od lata do jesieni. Rośnie ma ziemi, w liściastych oraz mieszanych, często także poza lasem. Rośnie wyłącznie pod brzozami, tworzy bowiem mikoryzę z brzozami[4].
[edytuj] Znaczenie
Grzyb jadalny: dobry grzyb jadalny. Nadaje się do bezpośredniego spożycia, przerobu a także suszenia. Dobre i smaczne są młode okazy, starsze grzyby mają bardzo gąbczasty i wodnisty kapelusz oraz zdrewniały trzon[6].
[edytuj] Synonimy
- Boletus avellaneus J. Blum, 1970
- Boletus roseofractus (Watling) Hlaváček, 1989
- Boletus roseofractus (Watling) Hlaváček, 1988
- Boletus scaber Bull., 1783
- Ceriomyces scaber (Bull.) Murrill, 1909
- Gyroporus scaber (Bull.) Quél., 1886
- Krombholzia scabra (Bull.) P. Karst., 1881
- Krombholziella avellanea (J. Blum) Alessio, 1985
- Krombholziella avellanea (J. Blum) Bon, 1986
- Krombholziella avellanea (J. Blum) Courtec., 1986
- Krombholziella roseofracta (Watling) Šutara, 1982
- Krombholziella scabra (Bull.) Maire, Fungi Cat., 1937
- Krombholziella subcinnamomea (Pilát & Dermek) Alessio, 1985
- Leccinum avellaneum (J. Blum) Bon, 1979
- Leccinum rigidipes P.D. Orton, 1988
- Leccinum roseofractum Watling, 1968
- Leccinum scabrum var. avellaneum (J. Blum) J.A. Muñoz, 2005
- Leccinum scabrum (Bull.) Gray, 1821, var. scabrum
- Leccinum subcinnamomeum Pilát & Dermek, 1974
- Trachypus scaber (Bull.) Romagn., 1939
(na podstawie Species Fungorum[1]).
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 CABI Bioscience Databases. [dostęp 2011-10-15].
- ↑ 2,0 2,1 Ewald Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, ISBN 83-7404-513-2
- ↑ 3,0 3,1 Henryk Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa isbn= 978-83-245-9550-1, 2007.
- ↑ 4,0 4,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 5,0 5,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
- ↑ Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
