Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska)
Flag of the Communist Party of Nepal (Maoist).svg
Lider Pushpa Kamal Dahal
Data założenia 1994
Deklarowana
ideologia polityczna
marksizm-leninizm, maoizm, lewica narodowa
Deklarowane
poglądy gospodarcze
socjalizm
Obecni posłowie 239 (na 601)
Nepal maoist valley.jpg
Maoistatel.jpg

Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska)nepalska partia komunistyczna o charakterze maoistowskim założona w 1994 roku. Jej liderem jest Prachanda. W 2008 roku zwyciężyła w wyborach parlamentarnych w Nepalu.

Ideologia[edytuj | edytuj kod]

Komunistyczna Partia Nepalu określa swoją ideologię jako marksizm-leninizm-maoizm - oraz tak zwana "Droga Prachandy"[1]. Partia postuluje dokonanie rewolucji komunistycznej, nacjonalizację i rozbudowę przemysłu oraz kolektywizację rolnictwa. KPN(M) stoi na stanowisku "rewolucji permanentnej" i niemożliwości pokojowego współistnienia krajów komunistycznych z kapitalistycznymi. Akcentuje suwerenność narodową Nepalu wobec sąsiednich mocarstw (opozycyjny Nepalski Kongres Narodowy postrzegany jest jako partia proindyjska) a zarazem potępia hegemonię hinduizmu, języka nepali i narodowości Khas w Nepalu, obiecując autonomię grupom etnicznym. KPN(M) zdecydowanie wrogo odnosi się w stosunku do współczesnych Chin uznając, że kraj ten zdradził komunizm i ideały Mao Zedonga[potrzebne źródło].

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 90. w Nepalu istniały dwie główne partie komunistyczne: Komunistyczna Partia Nepalu - (Zjednoczona Marksistowsko-Leninowska) (Nepal Kamyunist Party - Ekikrit Marksvadi-Leninvadi), opowiadająca się za „wielopartyjną demokracją ludową”, oraz ortodoksyjnie maoistowskie Centrum Jedności (Masal), występujące jako Zjednoczony Front Ludowy Nepalu (Samyukta Jana Morcha Nepal). Wybory w 1994 r. wygrali Zjednoczeni Marksiści-Leniniści tworząc rząd mniejszościowy, natomiast w Centrum Jedności doszło do rozłamu w wyniku którego powstała Komunistyczna Partia Nepalu - Maoistowska (Nepal Kamyunist Party - Maobadi). Na jej czele stanął Prachanda (właśc. Pushpa Kamal Dahal), jego zastępcą jest dr Baburam Bhattarai. Gdy komisja wyborcza nie uznała prawowitości KPN(M) jej działacze zaczęli kontestować wybory[2].

Wojna partyzancka 1996-2006[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Wojna domowa w Nepalu.

Po represjach wobec maoistów w dystryktach Rolpa i Rukum w 1995 roku KPN(M) zdecydowała się przejść do walki zbrojnej i 4 lutego 1996 Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska) wręczyła rządowi, kierowanemu przez Shera Bahadurę Deubę, listę 40 żądań, grożąc powstaniem zbrojnym w razie odmowy ich spełnienia . Postulaty odnosiły się do odrzucenia "dominacji obcego kapitału w nepalskim przemyśle", zerwania "dyskryminującego traktatu z Indiami z 1950" oraz zerwania z feudalnym system ziemskim. Po odrzuceniu przez rząd postulatów Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska) 13 lutego 1996 proklamowała rozpoczęcie wojny ludowej (jana yuddha), której celem ma być „socjalistyczna i komunistyczna republika ludu”. KPN(M) powołała Armię Wyzwolenia Narodowego.

Prachanda w czasie jej trwania przewodził maoistowskim rebeliantom, którzy zdobywali kontrolę w górskich i zachodnich rejonach kraju. Początkowo maoiści zaczynali od strzelb domowej roboty i tradycyjnych noży kukri, rychło jednak stali się znaczącą siłą. Niebawem potencjał maoistowskiej partyzantki obliczany był na 4000-5000 bojowników kadry i kilkanaście tysięcy ochotników wsparcia. W latach 1995-96 maoiści działali w środkowo-zachodnich dystryktach Rolpa, Rukum, Salyan, Jajarkot, Kalikot, Gorkha i Sindhulia, w 1997 roku rozszerzyli swe wpływy na dystrykty Dang, Surkhet, Dolpa, Pyuthan, Lamjung, Tanahu, Dhading, Makawanpur, Kavre, Sindhupalchok, Ramechhap, Dolakha i Udayapur. Łącznie aktywność maoistów odnotowano w 68 z 75 dystryktów, w 32 utworzyli oni swoje „rządy ludowe”. Obszary podporządkowane Ludowemu Rządowi Rewolucyjnemu podzielone zostały na 3 strefy. Strefa wschodnia obejmowała obszary na wschód od Sindhuli i Makwanpur oraz część Lalitpur; jej komendantem był Yan Prasad Gautam ps. „Alok”. Strefa zachodnia (Rapti, Bheri, Karali, Sethi-Mahakali i Gandaki) pozostawała pod kontrolą Krishna Bahadur Mahara’y, pełniącego zarazem funkcję dowódcy sił zbrojnych maoistów. Pieczę nad strefą centralną sprawował sam Baburam Bhattarai. Działalność „rządów ludowych” finansowana była przez napady banki, podatki nakładane w „strefach wyzwolonych”, wymuszenia od przedsiębiorców, składki sympatyków - roczny budżet KPN(M) szacowany był na ponad 5 mld rupii nepalskich (z tego 250 mln pochodziło z napadów na banki)[2].

W chwili ogłoszenia zawieszenia broni Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska) kontrolowała ponad 30% kraju, głównie obszary rolnicze. W trakcie trwania walk zginęło ponad 12 800 ludzi (4500 maoistów i 8200 po stronie sił rządowych), a około 150 000 ludzi zmuszonych było opuścić miejsca zamieszkania.

Porozumienie pokojowe[edytuj | edytuj kod]

Od czasu rozpoczęcia wojny domowej zawieszenia broni zawierane były kilkakrotnie. 26 kwietnia 2006 Prachanda ogłosił 90-dniowe zawieszenie broni ze strony maoistów. Parlament i nowy rząd Giriji Prasad Koirali poparł ten krok i rozpoczął negocjacje z maoistami. Porozumienie pokojowe podpisano 21 listopada 2006. Obie strony poparły rozwiązanie obecnego parlamentu, zorganizowanie demokratycznych wyborów do powołania Zgromadzenia Narodowego, które przyjęłaby nowa konstytucje, regulująca kwestię przyszłości nepalskiej monarchii. Maoiści zostali włączeni do tymczasowego rządy Koirali oraz zobowiązali się do rozbrojenia i rozwiązania swoich bojówek pod międzynarodowym nadzorem (czego jednak nie uczynili).

Wybory parlamentarne 2008[edytuj | edytuj kod]

W 2008 roku Komunistyczna Partia Nepalu (Maoistowska) zwyciężyła w wyborach parlamentarnych w Nepalu. Wybory parlamentarne zostały wyznaczone na 10 kwietnia 2008 roku. Tuż przed wyborami w strzelaninie zginęło siedmiu maoistów. W związku z dużym stopniem analfabetyzmu w Nepalu przygotowano specjalne karty go głosowania z oznaczeniami rysunkowymi - maoistom przypisano sierp i młot. wybory przebiegły bez zakłóceń i zostały pozytywnie ocenione przez międzynarodowych obserwatorów. KPN(M) otrzymała 2 958 155 głosów 31,59%, co pozwoliło jej na zajęcie 220 miejsc w parlamencie.

W styczniu 2009 roku KPN(M) połączyła się z Centrum Jedności w Zjednoczoną Komunistyczną Partię Nepalu (Maoistowską).

Przypisy

  1. Jeden z przywódców partii stwierdził, "Jak marksizm zrodził się w Niemczech, leninizm w Rosji a maoizm w Chinach, tak Droga Prachandy jest nepalską tożsamością rewolucji"
  2. 2,0 2,1 Jarosław Tomasiewicz, Czerwony sztandar na Dachu Świata http://www.sobieski.org.pl/news.php?id=145