1994

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Rok 1994 / MCMXCIV Stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek

Sto lat wstecz

Dziesięciolecia: 1940-1949 1950-1959 1960-1969 1970-1979 1980-1989 1990-1999 2000-2009 2010-2019

Lata: 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

7 stycznia – prof. Zbigniew Religa został przewodniczącym Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform.
25 stycznia – akcje Banku Śląskiego po raz pierwszy notowane na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych; cena transakcyjna była 13,5 razy wyższa od ceny emisyjnej; wybuchł skandal.
12 lutego – weszła w życie umowa o stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi.
17 lutego
- otwarto Planetarium im. Władysława Dziewulskiego w Toruniu.
- premiera filmu Jańcio Wodnik.
25 lutego – Starzyny: w wyniku zderzenia pociągów pasażerskich zginęła jedna osoba, a 7 zostało rannych.
10 marca – utworzono Uniwersytet Opolski.
25 marca – Sejm uchwalił ustawę zmieniającą ustrój m. st. Warszawy – powstała gmina Warszawa-Centrum podzielona na 7 dzielnic oraz 10 gmin obrzeżnych.
5 kwietnia – premiera filmu Psy 2. Ostatnia krew.
8 kwietnia – Rząd RP złożył formalny wniosek o przyjęcie Polski do Unii Europejskiej.
11 kwietnia – na Giełdzie Papierów Wartościowych miał miejsce „czarny poniedziałek”.
23 kwietnia – z połączenia Unii Demokratycznej i Kongresu Liberalno-Demokratycznego powstała Unia Wolności.
26 kwietnia – Polska i Litwa podpisały układ o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy.
30 kwietnia – debiut Polski na festiwalu Eurowizji w Dublinie. Polskę reprezentowała Edyta Górniak z piosenką To nie ja, zajmując 2. miejsce.
Maj – ogłoszenie upadłości Zakładów Celulozowo-Papierniczych im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku, przyczyną była zmiana ustroju politycznego.
2 maja – katastrofa drogowa autobusu PKS niedaleko Gdańska Kokoszek, w jej wyniku zginęły 34 osoby.
3 maja – premiera filmu Zawrócony.
4 maja – na antenie TVP1 ukazało się premierowe wydanie programu rozrywkowego Śmiechu warte.
5 maja
- otwarto Muzeum Archidiecezjalne w Krakowie.
- przedstawiciel władz ukraińskich przekazał stronie polskiej tzw. Ukraińską Listę Katyńską.
7 maja – premiery filmów Komedia małżeńska i Śmierć jak kromka chleba.
1 czerwca – pierwszy raz zebrał się Sejm Dzieci i Młodzieży.
6 czerwca – wyemitowano premierowe wydanie teleturnieju Jeden z dziesięciu.
19 czerwca – wybory do rad gmin („wybory samorządowe”); frekwencja 33,8 proc.
24 czerwca – uchwalono Ustawę o własności lokali.
1 lipca – Drobin i Osiek odzyskały prawa miejskie.
6 lipca – prezydent USA Bill Clinton rozpoczął dwudniową wizytę w Polsce.
7 lipca – uchwalono ustawę Prawo budowlane.
21 lipca – utworzono Sulejowski Park Krajobrazowy
24 lipca – na zamku w Golubiu-Dobrzyniu zakończył się osiemnasty Międzynarodowy Turniej Rycerski. Główne trofeum turnieju „Złoty Miecz” zdobył Włoch Angelo Magniani z Arezzo. Drużynowo również zwyciężyli Włosi.
27 lipca – w Babich Dołach utworzono Brygadę Lotnictwa Marynarki Wojennej (pierwszym dowódcą został kmdr dypl. pil. Zbigniew Smolarek).
30 lipca – w Chorzowie umiera charyzmatyczny wokalista zespołu Dżem, Ryszard Riedel.
11 sierpnia – 4 osoby zginęły w katastrofie śmigłowca TOPR w Dolinie Olczyskiej.
19 sierpnia – została przyjęta Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego.
25 sierpnia – pod Warszawą spadł meteoryt Baszkówka.
26 sierpnia – utworzono Euroregion Tatry.
31 sierpnia – zamknięto wszystkie oddziały największej w Polsce Fabryki Celulozy i Papiernictwa.
1 września – na dworcu PKS w Krakowie został pozostawiony nieuzbrojony ładunek wybuchowy. Terrorysta, nazywający siebie „Gumisiem” zażądał 500 tysięcy marek okupu, grożąc podłożeniem ładunków bez ostrzeżenia.
5 września – w Polsce wyemitowano pierwszy odcinek „Mody na sukces”.
17 września – na antenie TVP2 wyemitowano premierowe wydanie Familiady.
29 września – uchwalono Ustawę o rachunkowości.
30 września – „obiad drawski”, czyli spotkanie kadry dowódczej WP z prezydentem Lechem Wałęsą w Drawsku Pomorskim, w wyniku którego Sejm zarzucił prezydentowi działania „naruszające zasadę apolityczności wojska”.
3 października – Rada Ministrów podjęła decyzję o wysłaniu kontyngentu wojskowego na Haiti.
10 października – Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie została przyjęta do Światowej Federacji Giełd.
11 października – w trakcie promocji swej książki we Wrocławiu gen. Wojciech Jaruzelski został uderzony kamieniem w głowę.
13 października – Wodzisław Śląski: powstała lokalna rozgłośnia Radio 90 FM.
26 października – Karolina Lanckorońska ofiarowała 37 obrazów ze swoich zbiorów Zamkowi Królewskiemu w Warszawie, wśród nich dwa dzieła Rembrandta. Przekazała także wiele obrazów i rysunków Zamkowi na Wawelu, Bibliotece Jagiellońskiej, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowemu w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.
1 listopada – premier Rosji Wiktor Czernomyrdin odwołał wizytę w Polsce, uzasadniając to incydentem z rosyjskimi podróżnymi na Dworcu Centralnym w Warszawie.
6 listopada – została utworzona Liga Halowa Piłki Nożnej Pięcioosobowej.
21 listopada – denominacja złotego: na konferencji prasowej w NBP odbyła się oficjalna prezentacja nowych wzorów monet i banknotów.
24 listopada
- w wyniku podpalenia w trakcie koncertu Golden Life spłonęła hala stoczni w Gdańsku, 7 osób zginęło, a kilkaset zostało poparzonych.
- Rada Ministrów wydała rozporządzenie o utworzeniu Magurskiego Parku Narodowego.
- w swoim gabinecie został zastrzelony dyrektor KWK „Staszic” w Katowicach.
30 listopada – w Krakowie otwarto Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

1 stycznia
- Grecja objęła prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
- weszło w życie porozumienie NAFTA, w efekcie w meksykańskim stanie Chiapas wybuchło krwawe powstanie.
- Zapatystowska Armia Wyzwolenia Narodowego rozpoczyna powstanie w Chiapas.
10 stycznia – podczas szczytu NATO w Brukseli został przyjęty program Partnerstwo dla Pokoju.
14 stycznia – USA, Rosja i Ukraina zawarły porozumienie w sprawie likwidacji dawnej sowieckiej broni atomowej na Ukrainie.
17 stycznia – trzęsienie ziemi w Northride (zespół miejski Los Angeles) w USA – 61 osób zginęło, a ponad 9000 doznało obrażeń ciała.
3 lutego – Stany Zjednoczone zniosły embargo handlowe na Wietnam.
12 lutego – z Galerii Narodowej w Oslo skradziono ekspresjonistyczny obraz Krzyk autorstwa Edvarda Muncha.
14 lutego – stracony został Andriej Czikatiło, seryjny morderca i kanibal.
24 lutego – w Stanach Zjednoczonych za współpracę z radzieckim/rosyjskim (KGB/SWR) wywiadem aresztowano Aldricha Amesa, funkcjonariusza Centralnej Agencji Wywiadowczej – CIA.
25 lutego – żydowski osadnik Baruch Goldstein otworzył ogień do modlących się w Grocie Praojców w Hebronie Palestyńczyków, zabijając 29 osób.
1 marca – Gruzja została formalnym członkiem Wspólnoty Niepodległych Państw.
6 marca – w narodowym referendum Mołdawianie odrzucili propozycję ewentualnego zjednoczenia z Rumunią.
9 marca – premiera filmu Cztery wesela i pogrzeb.
11 marca – Klub Londyński zredukował 13 miliardów dolarów polskiego długu z czasów Edwarda Gierka.
17 marca
- Icchak Rabin jako pierwszy premier Izraela został przyjęty na audiencji przez Jana Pawła II.
- Fin Toni Nieminen na skoczni w Planicy po raz pierwszy przekroczył granicę 200 m.
19 marca – 14 osób zginęło, 42 zostały ranne w wybuchu bomby w metrze w Baku.
23 marca
- 75 osób zginęło w katastrofie rosyjskiego Airbusa A310 na Syberii.
- Luis Donaldo Colosio, kandydat na prezydenta z ramienia meksykańskiej partii rządzącej PRI, został zamordowany podczas kampanii w Tijuanie.
29 marca
- Serbowie i Chorwaci podpisali zawieszenie ognia.
- został zawarty kompromis z Janiny, dotyczący sposobu głosowania w Radzie Unii Europejskiej po rozszerzeniu Unii w 1995 roku.
6 kwietnia
- w Rwandzie rozpoczęła się krwawa wojna domowa między plemionami Hutu i Tutsi.
- 5 osób zginęło w wybuchu samochodu-pułapki w izraelskiej Afuli.
8 kwietnia – otwarto most przyjaźni tajsko-laotańskiej na Mekongu.
14 kwietnia – 29 żołnierzy i cywilów zginęło w północnym Iraku wskutek omyłkowego ostrzelania dwóch własnych helikopterów UH-60 Black Hawk, przez amerykańskie myśliwce F-15.
15 kwietnia – w marokańskim Marrakeszu podpisano porozumienie o utworzeniu Światowej Organizacji Handlu (WTO).
26 kwietnia – Komaki, Japonia: 264 osoby zginęły w katastrofie tajwańskiego Airbusa A300.
27 kwietnia – odbyły się pierwsze wielorasowe wybory parlamentarne w RPA. Zwyciężył Afrykański Kongres Narodowy Nelsona Mandeli, uzyskując 62,65% głosów.
28 kwietnia – papież Jan Paweł II upadł w łazience doznając złamania kości udowej.
29 kwietnia – ogłoszono bankructwo światowego potentata branży komputerowej – Commodore International.
29 kwietnia – 1 maja – tragiczny Grand Prix San Marino Formuły 1, znany też jako „Czarny Weekend”.
30 kwietnia
- austriacki kierowca F1 Roland Ratzenberger zginął w wypadku na torze Imola podczas kwalifikacji przed wyścigiem o Grand Prix San Marino.
- utwór To nie ja w wykonaniu Edyty Górniak zajął drugie miejsce podczas Konkursu Piosenki Eurowizji w Dublinie.
1 maja – podczas wyścigu o Grand Prix San Marino na torze Imola zginął Brazylijczyk Ayrton Senna.
4 maja – premier Izraela Icchak Rabin i przewodniczący Organizacji Wyzwolenia Palestyny Jaser Arafat podpisali w Kairze porozumienie o autonomii Strefy Gazy i Jerycha.
6 maja – otwarto Eurotunel o długości 50 km pomiędzy Anglią a Francją. Budowa trwała 7 lat i zaangażowane w nią było ponad 15 tysięcy osób.
10 maja – Nelson Mandela został pierwszym czarnoskórym prezydentem RPA.
12 maja
- Armenia i Azerbejdżan podpisały rozejm w konflikcie o Górski Karabach.
- premiera filmu Trzy kolory. Czerwony.
21 maja – premiera filmu Spaleni słońcem.
23 maja – 270 pielgrzymów zostało zadeptanych w meczecie w Mekce, po wybuchu paniki w trakcie obrzędu ukamienowania szatana.
27 maja – Aleksander Sołżenicyn powrócił do Rosji.
30 maja – w Chorwacji kuna zastąpiła dinara chorwackiego.
2 czerwca – 29 osób zginęło w katastrofie wojskowego śmigłowca w Szkocji.
4 czerwca – w Hengelo, Etiopczyk Haile Gebrselassie ustanowił rekord świata w biegu na 5000 m wynikiem 12:56,96 s.
6 czerwca – Chiny: 160 osób zginęło w katastrofie samolotu Tu-154M.
12 czerwca – dokonano oblotu Boeinga 777.
15 czerwca
- Izrael i Watykan nawiązały pełne stosunki dyplomatyczne.
- premiera filmu animowanego Król Lew.
17 czerwca
- w USA rozpoczęły się XV Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.
- kalifornijska policja aresztowała po pościgu samochodowym O.J. Simpsona, podejrzanego o zabójstwo byłej żony i jej kochanka.
23 czerwca – rozpoczęła się francuska interwencja wojskowa we Rwandzie.
24 czerwca
- podpisano porozumienie o współpracy i partnerstwie między Rosją a Unią Europejską.
- USA: 4 osoby zginęły w katastrofie bombowca B-52 w bazie Fairchild.
27 czerwca – w ataku gazowym przeprowadzonym przez sektę Aum Shinrikyō w japońskim mieście Matsumoto zginęło 6 osób, kilkaset zostało okaleczonych.
1 lipca
- Niemcy objęły prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
- Jaser Arafat powrócił do Strefy Gazy po 27 latach spędzonych na wygnaniu.
- 80 osób zginęło w katastrofie samolotu Fokker F28 w Mauretanii.
- real brazylijski został po 52 latach ponownie walutą narodową Brazylii.
2 lipca – Andrés Escobar, kolumbijski piłkarz, po powrocie do ojczyzny z Mistrzostw Świata 1994, na których strzelił samobójczego gola, został zamordowany przez fanatycznego kibica.
6 lipca
- premiera filmu Forrest Gump.
- w Lozannie, Amerykanin Leroy Burrell ustanowił rekord świata w biegu na 100 m wynikiem 9,85 s.
10 lipca
- Alaksandar Łukaszenka został prezydentem Białorusi.
- premier Leonid Kuczma pokonał urzędującego prezydenta Leonida Krawczuka w drugiej turze wyborów prezydenckich na Ukrainie.
16 lipca – Jowisz został trafiony fragmentem komety Shoemaker-Levy 9.
17 lipca
- minister obrony Niemiec Volker Rühe powiedział, że Polska może zostać przyjęta do NATO nawet wtedy, gdy będzie temu przeciwna Rosja.
- reprezentacja Brazylii w piłce nożnej zdobyła po raz czwarty mistrzostwo świata pokonując w finale rozgrywanym w Los Angeles reprezentację Włoch.
18 lipca
- Rada Bezpieczeństwa ONZ podjęła decyzję o przedłużeniu sankcji nałożonych na Irak w sierpniu 1990.
- w Buenos Aires wyładowana materiałem wybuchowym furgonetka staranowała siedmiopiętrowy budynek i wybuchła. Zginęło 85 osób, a ponad 200 zostało rannych. O zamach podejrzewano terrorystów irańskich.
- Rosanna Della Corte, 62-letnia Włoszka, urodziła zdrowego syna imieniem Riccardo. Była poddana sztucznemu zapłodnieniu spermą swego 63-letniego męża, Mauro, w klinice dr. Severina Antinori w Rzymie. W reakcji na to wydarzenie i po encyklice papieskiej Evangelium Vitae wprowadzono we włoskim prawie liczne zakazy, uniemożliwiające dalsze stosowanie podobnych procedur.
19 lipca
- Leonid Kuczma został prezydentem Ukrainy.
- Pasteur Bizimungu został prezydentem Rwandy.
20 lipca – Alaksandar Łukaszenka rozpoczął urzędować jako prezydent Białorusi.
22 lipca – w wyniku bezkrwawego przewrotu wojskowego w Gambii został obalony prezydent Dawda Jawara. Nowym prezydentem został płk Yahya Jammeh.
24 lipca – Hiszpan Miguel Induráin po raz czwarty z rzędu wygrał najbardziej prestiżowy wyścig kolarski zawodowców – Tour de France. Organizatorzy wypłacili uczestnikom 11,4 mln franków tytułem nagród i premii.
31 lipca – Ukrainiec Serhij Bubka ustanowił w Sestriere rekord świata na otwartym stadionie w skoku o tyczce (6,14 m).
8 sierpnia – otwarto pierwsze izraelsko-jordańskie przejście graniczne.
10 sierpnia – na lotnisku w Monachium niemiecka służba wywiadowcza BND zatrzymała wracającego z Moskwy Kolumbijczyka, przy którym znaleziono 363 gramy plutonu. Akcja okazała się prowokacją samego wywiadu, przeprowadzoną w celu udowodnienia nieszczelności rosyjskich arsenałów atomowych.
12 sierpnia – rozpoczął się festiwal Woodstock'94.
14 sierpnia – międzynarodowy terrorysta Ilich Ramírez Sánchez, znany jako „Carlos” i „Szakal”, został aresztowany w sudańskim Chartumie przez francuskich agentów i przewieziony do Paryża.
18 sierpnia – w Algierii doszło do trzęsienia ziemi, w wyniku którego zginęło 171 osób.
21 sierpnia – Ernesto Zedillo wygrał wybory prezydenckie w Meksyku.
22 sierpnia – Wim Kok został premierem Holandii.
23 sierpnia
- Jeff Buckley wydał swoją jedyną studyjną płytę „Grace”, która później okazała się jednym z ważniejszych albumów lat 90.
- w garażu jachtowym na szkockiej wyspie Jura Bill Drummond i Jimmy Cauty z grupy muzycznej KLF spalili banknoty w kwocie miliona funtów szterlingów, rejestrując zdarzenie na godzinnym filmie.
26 sierpnia – premiera filmu Urodzeni mordercy.
28 sierpnia – pierwszy pochód homoseksualistów w Japonii.
30 sierpnia – ukazał się debiutancki album grupy Oasis Definitely Maybe.
31 sierpnia
- po 49 latach Armia Rosyjska opuściła terytorium Niemiec.
- Irlandzka Armia Republikańska ogłosiła zawieszenie broni.
8 września
- ostatni żołnierze amerykańscy, francuscy i brytyjscy opuścili Berlin.
- podczas podchodzenia do lądowania w Pittsburghu (Pensylwania) rozbił się Boeing 737 linii US Airways. Zginęły 132 osoby.
10 września – Jan Paweł II rozpoczął wizytę w Chorwacji.
18 września – wybuch wulkanu Tavurvur, na należącej do Papui-Nowej Gwinei wyspie Nowa Brytania, spowodował całkowite zasypanie popiołem miasta Rabaul, które odbudowano w innym miejscu.
19 września – wojska amerykańskie wylądowały na Haiti w celu nadzorowania przekazania władzy przez juntę legalnie wybranemu prezydentowi Jeanowi-Bertandowi Aristide.
20 września – weszło w życie zawieszenie broni w czasie wojny domowej w Tadżykistanie.
22 września
- w katastrofie kolejowej w Angoli zginęło 350 osób.
- odbyła się premiera serialu Przyjaciele w telewizji NBC.
27/28 września – katastrofa promu MS Estonia na morzu Bałtyckim, podczas której śmierć poniosło 852 osoby.
1 października
- powstało World Wide Web Consortium, organizacja ustanawiająca standardy tworzenia stron www. Jego twórcą był Tim Berners-Lee.
- Palau uzyskało niepodległość od USA.
5 października – 48 członków sekty Zakon Świątyni Słońca w Szwajcarii i 5 w Kanadzie popełniło zbiorowe samobójstwo.
12 października
- w ramach projektu Spacewatch odkryto planetoidę 9885 Linux.
- w katastrofie samolotu Fokker F28 w środkowym Iranie zginęło 66 osób.
14 października – odbyła się premiera filmu Pulp Fiction.
16 października – Finowie w referendum opowiedzieli się za przystąpieniem kraju do UE.
17 października – belgijski minister spraw zagranicznych Willy Claes został sekretarzem generalnym NATO.
19 października – w Izraelu na ulicy Dizengoff (Tel Awiw) w autobusie nr 5 należący do Hamasu zamachowiec samobójca odpalił 20-kilową bombę. Zginęło 19 Izraelczyków i jeden obywatel Holandii.
21 października – Seul: 32 osoby zginęły w wyniku zawalenia mostu Seongsu.
26 października – Jordania podpisała układ pokojowy z Izraelem.
29 października – Raúl González Blanco w wieku 17 lat i 4 miesięcy zadebiutował w barwach Realu Madryt w spotkaniu wyjazdowym z Realem Saragossa.
31 października
- utworzono Park Narodowy Doliny Śmierci.
- 68 osób zginęło w katastrofie samolotu ATR 72 w stanie Indiana.
5 listopada – były prezydent Ronald Reagan poinformował w liście do narodu, że zdiagnozowano u niego chorobę Alzheimera.
6 listopada – Emomali Rahmon wygrał wybory prezydenckie w Tadżykistanie.
9 listopada – odkryto pierwiastek chemiczny darmsztadt.
11 listopada – premiera filmu Wywiad z wampirem.
12 listopada – Chandrika Kumaratunga została zaprzysiężona na stanowisku prezydenta Sri Lanki.
13 listopada – w referendum Szwedzi zadecydowali o przystąpieniu do Unii Europejskiej.
14 listopada – rozpoczęła się regularna komunikacja Eurotunelem.
22 listopada – gorące gazy z wulkanu Merapi na Jawie zabiły 27 osób.
23 listopada – co najmniej 111 osób zostało stratowanych w wyniku wybuchu paniki po ataku policji na demonstrantów w mieście Nagpur w środkowych Indiach.
26 listopada
- na swoim szóstym konsystorzu Jan Paweł II mianował 30 nowych kardynałów.
- nieudany szturm Groznego, przeprowadzony siłami antydudajewowskiej opozycji przy nieoficjalnym wsparciu jednostek armii rosyjskiej.
27-28 listopada – Norwegowie po raz drugi odrzucili w referendum możliwość przystąpienia do UE.
28 listopada – UE i Mołdawia podpisały układ o partnerstwie i współpracy.
30 listopada – raper Tupac Shakur został postrzelony i obrabowany.
2 grudnia – w wyniku pożaru zatonął MS Achille Lauro.
3 grudnia – premiera systemu Sony PlayStation w Japonii.
11 grudnia – wojska rosyjskie wkroczyły do Czeczenii.
15 grudnia – Palau zostało członkiem ONZ.
31 grudnia – wojska rosyjskie rozpoczęły szturm stolicy Czeczenii Groznego.
Brian Molko i Stefan Olsdal założyli zespół Placebo.