1994
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Rok 1994 / MCMXCIV
stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek
dziesięciolecia: 1960–1969 • 1970–1979 • 1980–1989 • 1990–1999 • 2000–2009 • 2010–2019
lata: 1984 « 1989 « 1990 « 1991 « 1992 « 1993 « 1994 » 1995 » 1996 » 1997 » 1998 » 1999 » 2004
Wydarzenia w Polsce[edytuj]
- 1 stycznia – utworzono oddział TVP w Bydgoszczy.
- 2 stycznia – odbył się II Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.
- 4 stycznia – premiera filmu Straszny sen Dzidziusia Górkiewicza.
- 7 stycznia – prof. Zbigniew Religa został przewodniczącym Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform.
- 19 stycznia – spłonął Teatr Polski we Wrocławiu.
- 25 stycznia – akcje Banku Śląskiego po raz pierwszy notowane na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych; cena transakcyjna była 13,5 razy wyższa od ceny emisyjnej; wybuchł skandal.
- 3 lutego – zakończono produkcję samochodu dostawczego Nysa.
- 4 lutego – Sejm uchwalił ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
- 12 lutego – weszła w życie umowa o stowarzyszeniu Polski ze Wspólnotami Europejskimi.
- 17 lutego:
- otwarto Planetarium im. Władysława Dziewulskiego w Toruniu.
- premiera filmu Jańcio Wodnik w reżyserii Jana Jakuba Kolskiego.
- 25 lutego – Starzyny: w wyniku zderzenia pociągów pasażerskich zginęła jedna osoba, a 7 zostało rannych.
- 4 marca – polska premiera filmu Lista Schindlera.
- 10 marca – utworzono Uniwersytet Opolski.
- 25 marca – Sejm uchwalił ustawę zmieniającą ustrój m. st. Warszawy – powstała gmina Warszawa-Centrum podzielona na 7 dzielnic oraz 10 gmin obrzeżnych.
- 5 kwietnia – premiera filmu Psy 2. Ostatnia krew.
- 8 kwietnia – Rząd RP złożył formalny wniosek o przyjęcie Polski do Unii Europejskiej.
- 11 kwietnia – na Giełdzie Papierów Wartościowych miał miejsce „czarny poniedziałek”.
- 23 kwietnia – z połączenia Unii Demokratycznej i Kongresu Liberalno-Demokratycznego powstała Unia Wolności.
- 26 kwietnia – Polska i Litwa podpisały układ o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy.
- 30 kwietnia – debiut Polski na festiwalu Eurowizji w Dublinie. Polskę reprezentowała Edyta Górniak z piosenką To nie ja, zajmując 2. miejsce.
- Maj – ogłoszenie upadłości Zakładów Celulozowo-Papierniczych im. Juliana Marchlewskiego we Włocławku, przyczyną była zmiana ustroju politycznego.
- 2 maja – katastrofa drogowa autobusu PKS niedaleko Gdańska Kokoszek, w jej wyniku zginęły 32 osoby.
- 3 maja – premiera filmu Zawrócony.
- 4 maja – na antenie TVP1 ukazało się premierowe wydanie programu rozrywkowego Śmiechu warte.
- 5 maja:
- otwarto Muzeum Archidiecezjalne w Krakowie.
- przedstawiciel władz ukraińskich przekazał stronie polskiej tzw. Ukraińską Listę Katyńską.
- 7 maja – premiery filmów Komedia małżeńska i Śmierć jak kromka chleba.
- 1 czerwca – pierwszy raz zebrał się Sejm Dzieci i Młodzieży.
- 6 czerwca – wyemitowano premierowe wydanie teleturnieju Jeden z dziesięciu.
- 19 czerwca – wybory do rad gmin („wybory samorządowe”); frekwencja 33,8 proc.
- 24 czerwca – uchwalono Ustawę o własności lokali.
- 1 lipca – Drobin i Osiek odzyskały prawa miejskie.
- 6 lipca – prezydent USA Bill Clinton rozpoczął dwudniową wizytę w Polsce.
- 7 lipca – uchwalono ustawę Prawo budowlane.
- 21 lipca – utworzono Sulejowski Park Krajobrazowy
- 24 lipca – na zamku w Golubiu-Dobrzyniu zakończył się osiemnasty Międzynarodowy Turniej Rycerski. Główne trofeum turnieju „Złoty Miecz” zdobył Włoch Angelo Magniani z Arezzo. Drużynowo również zwyciężyli Włosi.
- 27 lipca – w Babich Dołach utworzono Brygadę Lotnictwa Marynarki Wojennej (pierwszym dowódcą został kmdr dypl. pil. Zbigniew Smolarek).
- 30 lipca – w Chorzowie umiera charyzmatyczny wokalista zespołu Dżem, Ryszard Riedel.
- 11 sierpnia – 4 osoby zginęły w katastrofie śmigłowca TOPR w Dolinie Olczyskiej.
- 19 sierpnia – została przyjęta Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego.
- 25 sierpnia – pod Warszawą spadł meteoryt Baszkówka.
- 26 sierpnia – utworzono Euroregion Tatry.
- 31 sierpnia – zamknięto wszystkie oddziały największej w Polsce Fabryki Celulozy i Papiernictwa.
- 1 września – na dworcu PKS w Krakowie został pozostawiony nieuzbrojony ładunek wybuchowy. Terrorysta, nazywający siebie „Gumisiem” zażądał 500 tysięcy marek okupu, grożąc podłożeniem ładunków bez ostrzeżenia.
- 5 września – w Polsce wyemitowano pierwszy odcinek Mody na sukces.
- 17 września – na antenie TVP2 wyemitowano premierowe wydanie Familiady.
- 21 września – emisję zakończyły 4 regionalne kanały Polonii 1 i warszawski Top Canal.
- 29 września – uchwalono Ustawę o rachunkowości.
- 30 września – „obiad drawski”, czyli spotkanie kadry dowódczej WP z prezydentem Lechem Wałęsą w Drawsku Pomorskim, w wyniku którego Sejm zarzucił prezydentowi działania „naruszające zasadę apolityczności wojska”.
- 3 października – Rada Ministrów podjęła decyzję o wysłaniu kontyngentu wojskowego na Haiti.
- 10 października – Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie została przyjęta do Światowej Federacji Giełd.
- 11 października – w trakcie promocji swej książki we Wrocławiu gen. Wojciech Jaruzelski został uderzony kamieniem w głowę.
- 13 października – Wodzisław Śląski: powstała lokalna rozgłośnia Radio 90 FM.
- 26 października – Karolina Lanckorońska ofiarowała 37 obrazów ze swoich zbiorów Zamkowi Królewskiemu w Warszawie, wśród nich dwa dzieła Rembrandta. Przekazała także wiele obrazów i rysunków Zamkowi na Wawelu, Bibliotece Jagiellońskiej, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Muzeum Narodowemu w Warszawie, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.
- 1 listopada – premier Rosji Wiktor Czernomyrdin odwołał wizytę w Polsce, uzasadniając to incydentem z rosyjskimi podróżnymi na Dworcu Centralnym w Warszawie.
- 6 listopada – została utworzona Liga Halowa Piłki Nożnej Pięcioosobowej.
- 21 listopada – denominacja złotego: na konferencji prasowej w NBP odbyła się oficjalna prezentacja nowych wzorów monet i banknotów.
- 24 listopada:
- w wyniku podpalenia w trakcie koncertu Golden Life spłonęła hala stoczni w Gdańsku, 7 osób zginęło, a kilkaset zostało poparzonych.
- Rada Ministrów wydała rozporządzenie o utworzeniu Magurskiego Parku Narodowego.
- w swoim gabinecie został zastrzelony dyrektor KWK „Staszic” w Katowicach.
- 30 listopada – w Krakowie otwarto Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.
- 9 grudnia – na stacji w Bednarach (województwo łódzkie) pociąg osobowy najechał na tył pociągu towarowego; zginęła 1 osoba, a 66 zostało rannych.
- 14 grudnia – utworzono Bankowy Fundusz Gwarancyjny.
- 30 grudnia – Bodzentyn, Imielin, Krasnobród, Lubniewice, Miasteczko Śląskie, Nowy Wiśnicz i Pszów otrzymały prawa miejskie.
Wydarzenia na świecie[edytuj]
- 1 stycznia:
- Grecja objęła prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
- weszło w życie porozumienie NAFTA, w efekcie w meksykańskim stanie Chiapas wybuchło krwawe powstanie.
- Zapatystowska Armia Wyzwolenia Narodowego rozpoczyna powstanie w Chiapas.
- 3 stycznia – 125 osób zginęło w katastrofie rosyjskiego Tu-154 w Irkucku.
- 4 stycznia – Litwa złożyła wniosek o przyjęcie do NATO.
- 6 stycznia:
- w Detroit amerykańska łyżwiarka figurowa Nancy Kerrigan została zraniona metalowym prętem w kolano przez osobnika wynajętego przez jej rywalkę z reprezentacji olimpijskiej, Tonyę Harding.
- w Nowym Orleanie zaginęła bez śladu 23-letnia prezenterka telewizyjna Ylenia Carrisi, córka Rominy Power i Al Bano Carrisiego.
- 10 stycznia – podczas szczytu NATO w Brukseli został przyjęty program Partnerstwo dla Pokoju.
- 12 stycznia – prezydent USA Bill Clinton spotkał się w Pradze z prezydentami Czech, Polski, Słowacji i Węgier.
- 14 stycznia – USA, Rosja i Ukraina zawarły porozumienie w sprawie likwidacji dawnej sowieckiej broni atomowej na Ukrainie.
- 17 stycznia – trzęsienie ziemi w Northride (zespół miejski Los Angeles) w USA - zginęły 72 osoby, 8.700 zostało rannych.
- 18 stycznia – Silvio Berlusconi założył ugrupowanie Forza Italia.
- 25 stycznia – wystrzelono amerykańską sondę księżycową Clementine.
- 26 stycznia – Rada Najwyższa Białorusi odwołała Stanisława Szuszkiewicza z funkcji przewodniczącego parlamentu i głowy państwa.
- 28 stycznia:
- Mieczysłau Hryb został przewodniczącym Rady Najwyższej Białorusi.
- trzech włoskich dziennikarzy z telewizji RAI zginęło w wyniku ostrzału Mostaru przez bośniackich Chorwatów.
- 29 stycznia – Abdul Majid al Qa'ud został premierem Libii.
- 31 stycznia:
- Liamine Zéroual został prezydentem Algierii.
- spłonął Gran Teatre del Liceu w Barcelonie.
- 3 lutego:
- Stany Zjednoczone zniosły embargo handlowe na Wietnam.
- Siergiej Krikalow jako pierwszy Rosjanin wziął udział w misji amerykańskiego wahadłowca (Discovery).
- 4 lutego:
- wojna w Bośni: 9 osób zginęło, a 18 zostało rannych w wyniku ostrzału moździerzowego kolejki stojącej po pomoc żywnościową w oblężonym przez Serbów Sarajewie.
- Ibrahim Boubacar Keita został premierem Mali.
- wystartowała pierwsza czeska komercyjna stacja telewizyjna TV Nova.
- 5 lutego:
- wojna w Bośni: 68 osób zginęło, ponad 200 zostało rannych na rynku w Sarajewie w eksplozji pocisku moździerzowego, wystrzelonego przez oblegające miasto wojska serbskie.
- Cyprien Ntaryamira został prezydentem Burundi.
- 10 lutego – powstała Brazylijska Agencja Kosmiczna.
- 12 lutego:
- w norweskim Lillehammer rozpoczęły się XVII Zimowe Igrzyska Olimpijskie.
- z Galerii Narodowej w Oslo skradziono ekspresjonistyczny obraz Krzyk autorstwa Edvarda Muncha.
- 14 lutego – stracony został Andriej Czikatiło, seryjny morderca i kanibal.
- 15 lutego:
- w Moskwie podpisano układ regulujący stosunki Republiki Tatarstanu z Federacją Rosyjską.
- dokonano oblotu lekkiego śmigłowca wielozadaniowego Eurocopter EC135.
- 21 lutego:
- w Stanach Zjednoczonych za współpracę z radzieckim/rosyjskim (KGB/SWR) wywiadem aresztowano Aldricha Amesa, funkcjonariusza Centralnej Agencji Wywiadowczej - CIA.
- w zakładach w Georgetown w stanie Kentucky rozpoczęto produkcję samochodu osobowego Toyota Avalon.
- została zatwierdzona oficjalnie granica białorusko-łotewska.
- 23 lutego:
- Bośniaccy Chorwaci zawarli rozejm z rządem Bośni i Hercegowiny.
- rosyjska Duma Państwowa uchwaliła amnestię dla uczestników puczów w sierpniu 1991 i październiku 1993 roku.
- 24 lutego – rząd syryjski przyznał wizy wyjazdowe wszystkim pozostałym w kraju Żydom (około 1000 osób).
- 25 lutego – żydowski osadnik Baruch Goldstein otworzył ogień do modlących się w Grocie Praojców w Hebronie Palestyńczyków, zabijając 29 osób i raniąc ponad 100. Po obezwładnieniu został zlinczowany przez tłum.
- 26 lutego – prezydent Borys Jelcyn ułaskawił swoich politycznych przeciwników aresztowanych po kryzysie konstytucyjnym w październiku 1993.
- 27 lutego – 10 osób zginęło, a 60 zostało rannych w zamachu bombowym na kościół maronitów w libańskim mieście Dżunija.
- 28 lutego – wojna w Bośni: 4 serbskie samoloty bojowe zostały zestrzelone w strefie zakazu lotów nad Bośnią. Była to pierwsza w historii akcja militarna NATO.
- 1 marca:
- Martti Ahtisaari został prezydentem Finlandii.
- Gruzja została formalnym członkiem Wspólnoty Niepodległych Państw.
- amerykańska grupa Nirvana dała swój ostatni koncert.
- 2 marca – Jean Marie Leye Lenelgau został prezydentem Vanuatu.
- 4 marca – rozpoczęła się misja STS-62 wahadłowca Columbia.
- 6 marca – w narodowym referendum Mołdawianie odrzucili propozycję ewentualnego zjednoczenia z Rumunią.
- 9 marca:
- Lester Bird został premierem Antigui i Barbudy.
- premiera komedii filmowej Cztery wesela i pogrzeb.
- 11 marca:
- Klub Londyński zredukował 13 miliardów dolarów polskiego długu z czasów Edwarda Gierka.
- Eduardo Frei został prezydentem Chile.
- 15 marca – Rada Najwyższa Białorusi uchwaliła nową konstytucję.
- 17 marca:
- Icchak Rabin jako pierwszy premier Izraela został przyjęty na audiencji przez Jana Pawła II.
- Fin Toni Nieminen na skoczni w Planicy po raz pierwszy przekroczył granicę 200 m.
- 19 marca – 14 osób zginęło, 42 zostały ranne w wybuchu bomby w metrze w Baku.
- 23 marca:
- 75 osób zginęło w katastrofie rosyjskiego Airbusa A310 na Syberii.
- Luis Donaldo Colosio, kandydat na prezydenta z ramienia meksykańskiej partii rządzącej PRI, został zamordowany podczas kampanii w Tijuanie.
- 29 marca:
- Serbowie i Chorwaci podpisali zawieszenie ognia.
- został zawarty kompromis z Janiny, dotyczący sposobu głosowania w Radzie Unii Europejskiej po rozszerzeniu Unii w 1995 roku.
- 6 kwietnia:
- w Rwandzie rozpoczęła się krwawa wojna domowa między plemionami Hutu i Tutsi.
- 5 osób zginęło w wybuchu samochodu-pułapki w izraelskiej Afuli.
- 8 kwietnia – otwarto most przyjaźni tajsko-laotańskiej na Mekongu.
- 14 kwietnia – 29 żołnierzy i cywilów zginęło w północnym Iraku wskutek omyłkowego ostrzelania dwóch własnych helikopterów UH-60 Black Hawk, przez amerykańskie myśliwce F-15.
- 15 kwietnia – w marokańskim Marrakeszu podpisano porozumienie o utworzeniu Światowej Organizacji Handlu (WTO).
- 26 kwietnia – Komaki, Japonia: 264 osoby zginęły w katastrofie tajwańskiego Airbusa A300.
- 27 kwietnia – odbyły się pierwsze wielorasowe wybory parlamentarne w RPA. Zwyciężył Afrykański Kongres Narodowy Nelsona Mandeli, uzyskując 62,65% głosów.
- 28 kwietnia – papież Jan Paweł II upadł w łazience doznając złamania kości udowej.
- 29 kwietnia – ogłoszono bankructwo światowego potentata branży komputerowej - Commodore International.
- 29 kwietnia-1 maja – tragiczny Grand Prix San Marino Formuły 1, znany też jako „Czarny Weekend”.
- 30 kwietnia:
- austriacki kierowca F1 Roland Ratzenberger zginął w wypadku na torze Imola podczas kwalifikacji przed wyścigiem o Grand Prix San Marino.
- utwór To nie ja w wykonaniu Edyty Górniak zajął drugie miejsce podczas Konkursu Piosenki Eurowizji w Dublinie.
- 1 maja – podczas wyścigu o Grand Prix San Marino na torze Imola zginął Brazylijczyk Ayrton Senna.
- 4 maja – premier Izraela Icchak Rabin i przewodniczący Organizacji Wyzwolenia Palestyny Jaser Arafat podpisali w Kairze porozumienie o autonomii Strefy Gazy i Jerycha.
- 6 maja – otwarto Eurotunel o długości 50 km pomiędzy Anglią a Francją. Budowa trwała 7 lat i zaangażowane w nią było ponad 15 tysięcy osób.
- 10 maja – Nelson Mandela został pierwszym czarnoskórym prezydentem RPA.
- 12 maja:
- Armenia i Azerbejdżan podpisały rozejm w konflikcie o Górski Karabach.
- premiera filmu Trzy kolory. Czerwony.
- 21 maja – premiera filmu Spaleni słońcem.
- 23 maja – 270 pielgrzymów zostało zadeptanych w meczecie w Mekce, po wybuchu paniki w trakcie obrzędu ukamienowania szatana.
- 27 maja – Aleksander Sołżenicyn powrócił do Rosji.
- 30 maja – w Chorwacji kuna zastąpiła dinara chorwackiego.
- 2 czerwca – 29 osób zginęło w katastrofie wojskowego śmigłowca w Szkocji.
- 4 czerwca – w Hengelo, Etiopczyk Haile Gebrselassie ustanowił rekord świata w biegu na 5000 m wynikiem 12:56,96 s.
- 6 czerwca – Chiny: 160 osób zginęło w katastrofie samolotu Tu-154M.
- 12 czerwca – dokonano oblotu Boeinga 777.
- 15 czerwca:
- 17 czerwca:
- w USA rozpoczęły się XV Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.
- kalifornijska policja aresztowała po pościgu samochodowym O.J. Simpsona, podejrzanego o zabójstwo byłej żony i jej kochanka.
- 23 czerwca – rozpoczęła się francuska interwencja wojskowa we Rwandzie.
- 24 czerwca:
- podpisano porozumienie o współpracy i partnerstwie między Rosją a Unią Europejską.
- USA: 4 osoby zginęły w katastrofie bombowca B-52 w bazie Fairchild.
- 27 czerwca – w ataku gazowym przeprowadzonym przez sektę Aum Shinrikyō w japońskim mieście Matsumoto zginęło 6 osób, kilkaset zostało okaleczonych.
- 1 lipca:
- Niemcy objęły prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
- Jaser Arafat powrócił do Strefy Gazy po 27 latach spędzonych na wygnaniu.
- 80 osób zginęło w katastrofie samolotu Fokker F28 w Mauretanii.
- real brazylijski został po 52 latach ponownie walutą narodową Brazylii.
- 2 lipca – Andrés Escobar, kolumbijski piłkarz, po powrocie do ojczyzny z Mistrzostw Świata 1994, na których strzelił samobójczego gola, został zamordowany przez fanatycznego kibica.
- 6 lipca:
- premiera filmu Forrest Gump.
- w Lozannie, Amerykanin Leroy Burrell ustanowił rekord świata w biegu na 100 m wynikiem 9,85 s.
- 10 lipca:
- Alaksandar Łukaszenka został prezydentem Białorusi.
- premier Leonid Kuczma pokonał urzędującego prezydenta Leonida Krawczuka w drugiej turze wyborów prezydenckich na Ukrainie.
- 16 lipca – Jowisz został trafiony fragmentem komety Shoemaker-Levy 9.
- 17 lipca:
- minister obrony Niemiec Volker Rühe powiedział, że Polska może zostać przyjęta do NATO nawet wtedy, gdy będzie temu przeciwna Rosja.
- reprezentacja Brazylii w piłce nożnej zdobyła po raz czwarty mistrzostwo świata pokonując w finale rozgrywanym w Los Angeles reprezentację Włoch.
- 18 lipca:
- Rada Bezpieczeństwa ONZ podjęła decyzję o przedłużeniu sankcji nałożonych na Irak w sierpniu 1990.
- w Buenos Aires wyładowana materiałem wybuchowym furgonetka staranowała siedmiopiętrowy budynek i wybuchła. Zginęło 85 osób, a ponad 200 zostało rannych. O zamach podejrzewano terrorystów irańskich.
- Rosanna Della Corte, 62-letnia Włoszka, urodziła zdrowego syna imieniem Riccardo. Była poddana sztucznemu zapłodnieniu spermą swego 63-letniego męża, Mauro, w klinice dr. Severina Antinori w Rzymie. W reakcji na to wydarzenie i po encyklice papieskiej Evangelium Vitae wprowadzono we włoskim prawie liczne zakazy, uniemożliwiające dalsze stosowanie podobnych procedur.
- 19 lipca:
- Leonid Kuczma został prezydentem Ukrainy.
- Pasteur Bizimungu został prezydentem Rwandy.
- 20 lipca – Alaksandar Łukaszenka rozpoczął urzędować jako prezydent Białorusi.
- 22 lipca – w wyniku bezkrwawego przewrotu wojskowego w Gambii został obalony prezydent Dawda Jawara. Nowym prezydentem został płk Yahya Jammeh.
- 24 lipca – Hiszpan Miguel Induráin po raz czwarty z rzędu wygrał najbardziej prestiżowy wyścig kolarski zawodowców – Tour de France. Organizatorzy wypłacili uczestnikom 11,4 mln franków tytułem nagród i premii.
- 31 lipca – Ukrainiec Serhij Bubka ustanowił w Sestriere rekord świata na otwartym stadionie w skoku o tyczce (6,14 m).
- 8 sierpnia – otwarto pierwsze izraelsko-jordańskie przejście graniczne.
- 10 sierpnia – na lotnisku w Monachium niemiecka służba wywiadowcza BND zatrzymała wracającego z Moskwy Kolumbijczyka, przy którym znaleziono 363 gramy plutonu. Akcja okazała się prowokacją samego wywiadu, przeprowadzoną w celu udowodnienia nieszczelności rosyjskich arsenałów atomowych.
- 12 sierpnia – rozpoczął się festiwal Woodstock'94.
- 14 sierpnia – międzynarodowy terrorysta Ilich Ramírez Sánchez, znany jako „Carlos” i „Szakal”, został aresztowany w sudańskim Chartumie przez francuskich agentów i przewieziony do Paryża.
- 18 sierpnia – w Algierii doszło do trzęsienia ziemi, w wyniku którego zginęło 171 osób.
- 21 sierpnia – Ernesto Zedillo wygrał wybory prezydenckie w Meksyku.
- 22 sierpnia – Wim Kok został premierem Holandii.
- 23 sierpnia:
- Jeff Buckley wydał swoją jedyną studyjną płytę „Grace”, która później okazała się jednym z ważniejszych albumów lat 90.
- w garażu jachtowym na szkockiej wyspie Jura Bill Drummond i Jimmy Cauty z grupy muzycznej KLF spalili banknoty w kwocie miliona funtów szterlingów, rejestrując zdarzenie na godzinnym filmie.
- 26 sierpnia – premiera filmu Urodzeni mordercy.
- 28 sierpnia – pierwszy pochód homoseksualistów w Japonii.
- 30 sierpnia – ukazał się debiutancki album grupy Oasis Definitely Maybe.
- 31 sierpnia:
- po 49 latach Armia Rosyjska opuściła terytorium Niemiec.
- Irlandzka Armia Republikańska ogłosiła zawieszenie broni.
- 8 września:
- ostatni żołnierze amerykańscy, francuscy i brytyjscy opuścili Berlin.
- podczas podchodzenia do lądowania w Pittsburghu (Pensylwania) rozbił się Boeing 737 linii US Airways. Zginęły 132 osoby.
- 10 września – Jan Paweł II rozpoczął wizytę w Chorwacji.
- 18 września – wybuch wulkanu Tavurvur, na należącej do Papui-Nowej Gwinei wyspie Nowa Brytania, spowodował całkowite zasypanie popiołem miasta Rabaul, które odbudowano w innym miejscu.
- 19 września – wojska amerykańskie wylądowały na Haiti w celu nadzorowania przekazania władzy przez juntę legalnie wybranemu prezydentowi Jeanowi-Bertandowi Aristide.
- 20 września – weszło w życie zawieszenie broni w czasie wojny domowej w Tadżykistanie.
- 22 września:
- w katastrofie kolejowej w Angoli zginęło 350 osób.
- odbyła się premiera serialu Przyjaciele w telewizji NBC.
- 27/28 września – katastrofa promu MS Estonia na morzu Bałtyckim, podczas której śmierć poniosło 852 osoby.
- 1 października:
- powstało World Wide Web Consortium, organizacja ustanawiająca standardy tworzenia stron www. Jego twórcą był Tim Berners-Lee.
- Palau uzyskało niepodległość od USA.
- 5 października – 48 członków sekty Zakon Świątyni Słońca w Szwajcarii i 5 w Kanadzie popełniło zbiorowe samobójstwo.
- 12 października:
- w ramach projektu Spacewatch odkryto planetoidę 9885 Linux.
- w katastrofie samolotu Fokker F28 w środkowym Iranie zginęło 66 osób.
- 14 października – odbyła się premiera filmu Pulp Fiction.
- 16 października – Finowie w referendum opowiedzieli się za przystąpieniem kraju do UE.
- 17 października – belgijski minister spraw zagranicznych Willy Claes został sekretarzem generalnym NATO.
- 19 października – w Izraelu na ulicy Dizengoff (Tel Awiw) w autobusie nr 5 należący do Hamasu zamachowiec samobójca odpalił 20-kilową bombę. Zginęło 19 Izraelczyków i jeden obywatel Holandii.
- 21 października – Seul: 32 osoby zginęły w wyniku zawalenia mostu Seongsu.
- 26 października – Jordania podpisała układ pokojowy z Izraelem.
- 29 października – Raúl González Blanco w wieku 17 lat i 4 miesięcy zadebiutował w barwach Realu Madryt w spotkaniu wyjazdowym z Realem Saragossa.
- 31 października:
- utworzono Park Narodowy Doliny Śmierci.
- 68 osób zginęło w katastrofie samolotu ATR 72 w stanie Indiana.
- 5 listopada – były prezydent Ronald Reagan poinformował w liście do narodu, że zdiagnozowano u niego chorobę Alzheimera.
- 6 listopada – Emomali Rahmon wygrał wybory prezydenckie w Tadżykistanie.
- 9 listopada – odkryto pierwiastek chemiczny darmsztadt.
- 11 listopada – premiera filmu Wywiad z wampirem.
- 12 listopada – Chandrika Kumaratunga została zaprzysiężona na stanowisku prezydenta Sri Lanki.
- 13 listopada – w referendum Szwedzi zadecydowali o przystąpieniu do Unii Europejskiej.
- 14 listopada – rozpoczęła się regularna komunikacja Eurotunelem.
- 22 listopada – gorące gazy z wulkanu Merapi na Jawie zabiły 27 osób.
- 23 listopada – co najmniej 111 osób zostało stratowanych w wyniku wybuchu paniki po ataku policji na demonstrantów w mieście Nagpur w środkowych Indiach.
- 26 listopada:
- na swoim szóstym konsystorzu Jan Paweł II mianował 30 nowych kardynałów.
- nieudany szturm Groznego, przeprowadzony siłami antydudajewowskiej opozycji przy nieoficjalnym wsparciu jednostek armii rosyjskiej.
- 27-28 listopada – Norwegowie po raz drugi odrzucili w referendum możliwość przystąpienia do UE.
- 28 listopada – UE i Mołdawia podpisały układ o partnerstwie i współpracy.
- 30 listopada – raper Tupac Shakur został postrzelony i obrabowany.
- 2 grudnia – w wyniku pożaru zatonął MS Achille Lauro.
- 3 grudnia – premiera systemu Sony PlayStation w Japonii.
- 8 grudnia – odkryto pierwiastek chemiczny roentgen.
- 11 grudnia:
- I wojna czeczeńska: wojska rosyjskie wkroczyły do Czeczenii.
- bomba wniesiona na pokład filipińskiego Boeinga 747 przez terrorystę Ramzi Yousefa eksplodowała podczas ostatniej fazy lotu do Tokio, zabijając jednego pasażera oraz uszkadzając systemy sterowania. Piloci zdołali wylądować awaryjne na Okinawie.
- 13 grudnia:
- na Słowacji utworzono trzeci rząd Vladimíra Mečiara.
- w Casablance rozpoczął się 7. zjazd Organizacji Konferencji Islamskiej.
- 15 grudnia – Palau zostało członkiem ONZ.
- 18 grudnia – opozycyjna postkomunistyczna Bułgarska Partia Socjalistyczna Żana Widenowa wygrała zdecydowanie wybory parlamentarne.
- 20 grudnia – nagła dewaluacja peso wywołała kryzys walutowy w Meksyku.
- 24 grudnia – 4 algierscy terroryści porwali Airbusa linii Air France, odbywającego rejs z Paryża do Algieru.
- 26 grudnia:
- jednostka antyterrorystyczna GIGN odbiła na lotnisku w Marsylii uprowadzonego przez algierskich terrorystów Airbusa linii Air France.
- zakończyła się wojna domowa w Dżibuti.
- 28 grudnia – szef CIA Robert James Woolsey podał się do dymisji po aresztowaniu pracownika agencji i rosyjskiego szpiega Aldricha Amesa.
- 29 grudnia – w katastrofie Boeinga 737 we wschodniej Turcji zginęło 57 osób.
- 30 grudnia – 102 osoby zginęły w wyniku runięcia do przepaści pociągu ekspresowego na linii Mandalaj-Myitkyina (Birma).
- 31 grudnia – I wojna czeczeńska: wojska rosyjskie rozpoczęły szturm stolicy Czeczenii Groznego.
- Brian Molko i Stefan Olsdal założyli zespół Placebo.
Urodzili się[edytuj]
- 15 stycznia – Monika Jagaciak, polska modelka
- 21 stycznia – Laura Robson, brytyjska tenisistka
- 1 lutego – Harry Styles, brytyjski piosenkarz, członek One Direction
- 10 lutego – Makenzie Vega, amerykańska aktorka
- 23 lutego – Dakota Fanning, amerykańska aktorka
- 27 lutego – Hou Yifan, chińska szachistka
- 28 lutego – Arkadiusz Milik, polski piłkarz
- 1 marca – Justin Bieber, kanadyjski piosenkarz
- 11 kwietnia – Dakota Blue Richards, brytyjska aktorka
- 12 kwietnia
- Drew Mikuska, amerykański aktor filmowy i teatralny
- Saoirse Ronan, irlandzka aktorka
- 18 kwietnia – Moises Arias, amerykański aktor
- 4 maja – Pauline Ducruet, starsza córka księżniczki Monako, Stefanii i jej pierwszego męża, Daniela Ducruet
- 10 maja – Yūki Itō, japońska skoczkini narciarska
- 21 maja – Tom Daley, brytyjski skoczek do wody
- 23 maja – Sebastian Sado, polski badmintonista
- 31 maja – Dariusz Świercz, polski szachista
- 2 czerwca
- Franciszek Boberek, polski aktor
- Jemma McKenzie-Brown, brytyjska aktorka
- 3 czerwca – Roger Karwiński, polski aktor
- 28 czerwca – Husajn (książę jordański), najstarszy syn króla Abdullaha II i królowej Ranii al-Jasin
- 4 lipca – Assol, ukraińska piosenkarka, kompozytorka, autorka tekstów piosenek i aktorka
- 16 lipca – Mark Indelicato, amerykański aktor i piosenkarz
- 31 sierpnia – Klemens Murańka, polski skoczek narciarski
- 1 września – Bianca Ryan, amerykańska piosenkarka
- 13 września – Anna Schmiedlová, słowacka tenisistka
- 17 września – Taylor Ware, amerykańska piosenkarka
- 19 września – Alex Etel, brytyjski aktor
- 1 października – Mariusz Rybski, polski muzyk, kontrabasista
- 2 października – Brendan Meyer, kanadyjski aktor
- 30 listopada – Piotr Pawlicki jr, polski żużlowiec
- 3 grudnia – Jake T. Austin, amerykański aktor
- 15 grudnia – Flora Ogilvy, brytyjska arystokratka i członkini rozszerzonej rodziny królewskiej
- 29 grudnia – Księżniczka Kako, młodsza córka Księcia Akishino i jego żony, Księżnej Kiko, wnuczka Cesarza Akihito i Cesarzowej Michiko
Zmarli[edytuj]
- 1 stycznia
- Ryszarda Hanin, polska aktorka (ur. 1919)
- Arthur Porritt, nowozelandzki lekkoatleta i polityk (ur. 1900)
- 29 stycznia - Ulrike Maier, austriacka narciarka alpejska, mistrzyni świata (ur. 1967)
- 1 lutego – Hubert Kessler, węgierski geograf, geolog, hydrolog krasu, speleolog (ur. 1907)
- 2 lutego - Roberto Balado, kubański bokser, mistrz olimpijski (ur. 1969)
- 5 lutego - Joachim Halupczok, polski kolarz, amatorski mistrz świata w kolarstwie szosowym (ur. 1968
- 7 lutego – Witold Lutosławski, polski artysta kompozytor (ur. 1913)
- 15 lutego – Wacław Korabiewicz, polski pisarz, podróżnik, autor prac etnograficznych (ur. 1903)
- 19 lutego – Derek Jarman, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1942)
- 26 lutego – Bill Hicks, amerykański komik, muzyk i satyryk (ur. 1961)
- 5 marca – Jan Dobraczyński, polski pisarz (ur. 1910)
- 9 marca – Charles Bukowski, amerykański pisarz (ur. 1920)
- 23 marca
- Giulietta Masina, włoska aktorka filmowa (ur. 1921)
- Alvaro del Portillo, prałat Opus Dei, Sługa Boży (ur. 1914)
- 28 marca – Eugène Ionesco, francuski dramaturg pochodzenia rumuńskiego (ur. 1909)
- 5 kwietnia – Kurt Cobain, amerykański wokalista i lider Nirvany (ur. 1967)
- 18 kwietnia – Belo Kapolka, słowacki pisarz, taternik, nosicz i kierownik tatrzańskich schronisk (ur. 1935)
- 22 kwietnia – Richard Nixon, prezydent Stanów Zjednoczonych (ur. 1913)
- 26 kwietnia – Masutatsu Oyama, koreański mistrz sztuk walki, twórca stylu Kyokushin (karate) (ur.1923)
- 30 kwietnia – Roland Ratzenberger, austriacki kierowca wyścigowy (ur. 1960)
- 1 maja – Ayrton Senna, brazylijski kierowca wyścigowy, mistrz świata Formuły 1 (ur. 1960)
- 4 maja – Heinrich Homann, niemiecki polityk (ur. 1911)
- 22 maja – Eligia Bąkowska, polska tłumaczka, redaktor, nauczycielka (ur. 1907)
- 29 maja – Erich Honecker, niemiecki polityk komunistyczny, przywódca NRD w latach 1971–1989 (ur. 1912)
- 14 czerwca – Henry Mancini, amerykański kompozytor i aranżer, autor muzyki filmowej (ur. 1924)
- 16 czerwca – Kristen Pfaff, basistka zespołu Hole (ur. 1967)
- 19 czerwca – Tadeusz Kondrat, polski aktor (ur. 1908)
- 2 lipca – Andrés Escobar, kolumbijski piłkarz (ur. 1967)
- 8 lipca – Kim Ir Sen, przywódca komunistycznej Korei Północnej (ur. 1912)
- 19 lipca – Jack Unterweger, austriacki dziennikarz, pisarz i seryjny morderca (ur. 1950)
- 30 lipca – Ryszard Riedel, polski wokalista blues-rockowy, wokalista zespołu Dżem, mistrz harmonijki ustnej (ur. 1956)
- 14 sierpnia – Stanisław Gucwa, polski polityk, marszałek Sejmu (ur. 1919)
- 18 sierpnia – Richard Synge, angielski biochemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1914)
- 19 sierpnia – Linus Pauling, amerykański fizyk i chemik, noblista (ur. 1901)
- 7 września – Terrence Young, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1915)
- 17 września – Karl Popper, angielski filozof (ur. 1902)
- 23 września – Zbigniew Nienacki (właściwie Nowicki), polski pisarz (ur. 1929)
- 10 października – Sheikh Mohammed Sultan, banglijski malarz (ur. 1923)
- 19 października – Martha Raye, amerykańska aktorka i piosenkarka (ur. 1916)
- 24 października – Raul Julia, amerykański aktor (ur. 1940)
- 4 listopada – Sam Francis (ur. 1923)
- 11 grudnia – Stanisław Maczek, polski wojskowy, generał (ur. 1892)
- 24 grudnia – John Boswell, amerykański mediewista, autor książki Chrześcijaństwo, tolerancja społeczna i homoseksualność (ur. 1947)
Zdarzenia astronomiczne[edytuj]
- 10 maja – obrączkowe zaćmienie Słońca
- 25 maja – zaćmienie Księżyca
- 3 listopada – całkowite zaćmienie Słońca
Nagrody Nobla[edytuj]
- z fizyki – Bertram Brockhouse, Clifford Shull
- z chemii – George A. Olah
- z medycyny – Alfred Gilman, Martin Rodbell
- z literatury – Kenzaburo Oe
- nagroda pokojowa – Szymon Peres, Icchak Rabin, Jaser Arafat
- z ekonomii – Reinhard Selten, John Forbes Nash, John Harsanyi
Święta ruchome[edytuj]
- Tłusty czwartek: 10 lutego
- Ostatki: 15 lutego
- Popielec: 16 lutego
- Niedziela Palmowa: 27 marca
- Wielki Czwartek: 31 marca
- Wielki Piątek: 1 kwietnia
- Wielka Sobota: 2 kwietnia
- Wielkanoc: 3 kwietnia
- Poniedziałek wielkanocny: 4 kwietnia
- Wniebowstąpienie Pańskie: 12 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 22 maja
- Boże Ciało: 2 czerwca
Zobacz też[edytuj]
|
|||||
