Kormoran kergueleński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kormoran kergueleński
Phalacrocorax verrucosus[1]
(Cabanis, 1875)[2][3]
Ilustracja kormorana kergueleńskiego z końca XIX wieku
Ilustracja kormorana kergueleńskiego z końca XIX wieku
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd pelikanowe
Podrząd pelikanowce
Rodzina kormorany
Rodzaj Phalacrocorax
Gatunek kormoran kergueleński
Synonimy
  • Halieus (Hypoleucus) verrucosus Cabanis, 1875[2]
  • Phalacrocorax cirrhatus G .R. Gray, 1848[4]
  • Graculus carunculatus Coues & Kidder, 1875[5]
  • Phalacrocorax albiventer verrucosus Dorst & Mougin, 1979[6]
  • N[otocarbo] verrucosus Siegel-Causey, 1988[7]
  • Leucocarbo verrucosus (Cabanis, 1875)[8][9]
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kormoran kergueleński (Phalacrocorax verrucosus) – gatunek ptaka z rodziny kormoranów (Phalacrocoracidae). Zamieszkuje endemicznie Wyspy Kerguelena. Gatunek słabo poznany, nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Takson po raz pierwszy opisany naukowo przez Cabanisa w 1875 roku pod nazwą Halieus (Hypoleucus) verrucosus[2], choć już G. R. Gray w 1848 roku opisał młodego osobnika przypisując go do Phalacrocorax cirrhatus[4]. Czasami umieszczany w rodzaju Notocarbo[7] lub Leucocarbo[8][9]. Tworzy grupę siostrzaną wraz P. atriceps[10]. Sporadyczne występowanie białych plam na górnej części skrzydeł u ptaków zamieszkujących wschodnią część Wysp Kerguelena sugeruje, że te wyspy odwiedziły P. atriceps nicvalis lub P. atriceps georgianus i doszło do przypadków hybrydyzacji[10][11].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Kormoran kergueleński występuje endemicznie na Wyspach Kerguelena znajdujących się w południowej części Oceanu Indyjskiego[9][10][12][11][13].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Duży ptak o długości ciała 65 cm, masie ciała 1700-2240 g oraz rozpiętości skrzydeł wynoszącej 110 cm[10]. Brak dymorfizmu płciowego. Upierzenie górnej części głowy, szyi i grzbietu oraz ogon i uda koloru czarnego z zielono-niebieskim połyskiem. Gardło, dolna część szyi i brzuch koloru białego[10]. Na czubku głowy znajduje się grzebień z piór[14]. Na czole występują szafranowo-żółte mięsiste wyrostki[10]. Naga skóra u podstawy żuchwy koloru ciemnobrązowego z drobnymi żółtymi guzkami. Tęczówki ciemnobrązowe, pierścień wokół oczu koloru ciemnoniebieskiego. Dziób ciemnoszary, zwykle jaśniejszy u podstawy. Nogi i stopy koloru żółtego, z brązowym odcieniem na stawach i błony pławnej[10]. Po okresie rozrodczym ubarwienie staje się bledsze, pierścień wokół oczu staje się ołowiano-niebieski a mięsisty wyrostek staje się mniejszy i ciemniejszy[14][15]. U osobników młodocianych górne część ciała, pokrywy skrzydłowe i lotki koloru ciemnobrązowego. Dolne części ciała ze zmienną ilością koloru ciemnobrązowego, na którym znajdują się matowe, białe plamki[10]. Upierzenie dorosłych osobników uzyskują stopniowo[14][15].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Środowisko i tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Typowy ptak morski. Żeruje w otwartych wodach przybrzeżnych, głównie w zatokach i fiordach, zwykle oddalony od brzegu o 6 km (choć zaobserwowano młodociane osobniki oddalone od brzegu na 80 km)[15]. Latem żeruje wśród krasnorostów morskich. Rozród odbywa się wzdłuż wybrzeży głównej wyspy i zatok oraz na osłoniętych odcinkach wybrzeża lub w obszarach chronionych[10]. Gatunek osiadły. Żywi się prawdopodobnie rybami i jeżowcami[10]. Pokarm głównie zdobywa nurkując do 100 m i pozostając pod wodą do 4 minut[16][17]. W okresie od od maja do października żeruje w stadach liczących kilkaset osobników, poza tym okresem głównie samotnie[10]. Co najmniej kilka osobników nauczyło się polować w rzekach i jeziorach występujących na wyspach na ryby sprowadzone tam przez człowieka w latach 1955-1995, głównie są to: pstrąg potokowy (Salmo trutta) i pstrąg źródlany (Salvelinus fontinalis)[18].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Sezon rozrodczy przypada na wrzesień-styczeń (głównie październik-listopad) w zależności od kolonii[10]. Zwykle kolonię tworzy od 3 do 30 par, ale na półwyspach Courbet i Jeanne d'Arc zanotowano kolonie liczące około 400 par[10]. Czasami gniazdują w pobliżu kolonii pingwinów. Gniazdo w kształcie ściętego stożka zbudowane jest z wodorostów i trawy, oblepionych błotem lub odchodami znajduje się na półkach lub w szczelinach skalnych[10]. Jeśli gniazdo nie zostanie zniszczone, może być użyte w następnym sezonie rozrodczym[15]. Samica składa 2-4 jaja o wymiarach 6,8-3,9 cm[15]. Inkubacja trwa prawdopodobnie 29-30 dni[10]. Pisklęta wykluwają się nieopierzone. Brak innych informacji[10].

Choroby i pasożyty[edytuj | edytuj kod]

U kormorana kergueleńskiego zarejestrowano występowanie nicieni z gatunku Contracaecum rudolphii i Ingliseria cirrohamata oraz rodzaju Contracaecum[19]. Stwierdzono również występowanie tasiemca z rodzaju Tetrabothrius[19]. U blisko spokrewnionego gatunku P. atriceps stwierdzono wszoły: Piagetiella caputincisa i Pectinopygus turbinatus[20].

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Całość globalnej populacji wydaje się niezagrożona[10][12]. Gatunek nie uwzględniony w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów. W 1980 całość populacji wynosiła 6000-7000 par, zaś szacunki z 2001 roku mówią o 12000 par[21], co wskazuje na stabilność populacji tego gatunku. Nie wiadomo, jak wpływa na liczebność tych ptaków sprowadzenie ssaków przez człowieka[10]. Jajom i pisklętom zagrażają wydrzyki, mewy i pochwodzioby.

Przypisy

  1. Phalacrocorax verrucosus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 J. Cabanis, 1875. Journal für Ornithologie, 23, s. 450.
  3. P. L. Sclater,O. Salvin, 1878. Proceedings of the Scientific Meetings of the Zoological Society of London for the Year 1878, Cz. III, s. 652.
  4. 4,0 4,1 G. R. Gray, 1848. List of the specimens of birds in the collection of the British Museum, cz. 3, s. 186.
  5. E. Coues, Kidder, 1875. Bulletin of the U.S. National Museum, 2, s. 7.
  6. Dorst, Mougin, 1979, W: Mayr, Cottrell (eds.), Checklist of theBirds of the World, 2 ed., 1, s. 176.
  7. 7,0 7,1 D. Siegel-Causey. Phylogeny of the Phalacrocoracidae. „The Condor”. 90 (4), s. 892, 1988 (ang.). 
  8. 8,0 8,1 Leucocarbo verrucosus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2014-06-02]
  9. 9,0 9,1 9,2 Frank Gill, David Donsker: Family Phalacrocoracidae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-06-02].
  10. 10,00 10,01 10,02 10,03 10,04 10,05 10,06 10,07 10,08 10,09 10,10 10,11 10,12 10,13 10,14 10,15 10,16 10,17 J. Orta, E. F. J. Garcia, D. A. Christie, F. Jutglar, G. M. Kirwan: Kerguelen Shag (Phalacrocorax verrucosus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2014-06-02]. (ang.)
  11. 11,0 11,1 Denis Lapage: Kormoran kergueleński (Phalacrocorax verrucosus) (Cabanis, 1875). Avibase. [dostęp 2014-06-02].
  12. 12,0 12,1 Phalacrocorax verrucosus (ang.). BirdLife International. [dostęp 2014-06-02].
  13. H. Weimerskirch, R. Zotier, P. Jouventin. The Avifauna of the Kerguelen Islands. „Emu”. 89 (1), s. 15-29, 1989 (ang.). 
  14. 14,0 14,1 14,2 Jim Enticott, David Tipling: Seabirds of the World: The Complete Reference. Stackpole Books, 1997, s. 126. (ang.)
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 15,4 B. J. Nelson: Pelicans, Cormorants, and Their Relatives: The Pelecaniformes. Oxford: Oxford University Press, 2006, s. 508-509. ISBN 0-19-857-727-3. (ang.)
  16. Timothee R. Cook, Amelie Lescroël, Yann Tremblay, Charles-Andre Bost. To breathe or not to breathe? Optimal breathing, aerobic dive limit and oxygen stores in deep-diving blue-eyed shags. „Animal Behaviour”. 76 (3), s. 565–576, 2008. doi:10.1016/j.anbehav.2008.02.010 (ang.). 
  17. Timothée R. Cook, Akiko Kato, Hideji Tanaka, Yan Ropert-Coudert, Charles-André Bost. Buoyancy under Control: Underwater Locomotor Performance in a Deep Diving Seabird Suggests Respiratory Strategies for Reducing Foraging Effort. „PLOS One”. 5 (3), s. e9839, 2010. doi:10.1371/journal.pone.0009839 (ang.). 
  18. Timothée R. Cook, Patrick Davaine. Freshwater fishing in seabirds from the sub-Antarctic Kerguelen Islands. „Marine Ornithology”. 37, s. 245-247, 2009 (ang.). 
  19. 19,0 19,1 Frédéric Fonteneau, Timothée R. Cook. New data on gastrointestinal helminths in shags (Phalacrocorax verrucosus) at Kerguelen Archipelago. „Polar Biology”. 36 (12), s. 1839-1843, 2013. doi:10.1007/s00300-013-1391-8 (ang.). 
  20. Theresa Clay, Christopher Moreby. Mallophaga and Anoplura of Subantarctic Islands. „Pacific Insects Monograph”. 23, s. 219, 1970 (ang.). 
  21. Oliver Duriez, Hans Jornvall, Hadoram Shirihai. Birds and wildlife of the French subantarctic islands: Crozet, Kerguelen and Amsterdam & St Paul. „Dutch Birding”. 27 (2), s. 87-115, 2005 (ang.).