Królestwo Hawajów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy państwa hawajskiego w latach 1810-1893. Zobacz też: inne hasła z tą nazwą.
Hawaiʻi
Hawaje
(Królestwo Hawajów)
Królestwo Kauaʻi
Królestwo Oʻahu
Królestwo Maui
Królestwo Hawaiʻi
1810-1893 Republika Hawajów
Flaga Hawajów
Godło Hawajów
Flaga Hawajów Godło Hawajów
Dewiza: (haw.) Ua Mau ke Ea o ka ʻĀina i ka Pono
Hymn: Hawaiʻi Ponoʻī
Konstytucja Konstytucja z 1840
Konstytucja z 1852
Konstytucja z 1864
Konstytucja z 1887
Język urzędowy hawajski i angielski
Stolica Lahaina (1810-45)
Honolulu (1845-93)
Typ państwa monarchia konstytucyjna
Ostatnia głowa państwa królowa Liliʻuokalani
Zależne od Stanów Zjednoczonych
(od 1887)
Ostatnia następczyni tronu księżniczka Kaʻiulani
Ostatni szef rządu premier Sanford Dole
Powierzchnia
 • całkowita

16 661 km²
Jednostka monetarna Dolar hawajski,
Dolar amerykański
Zjednoczenie królestw hawajskich pod władzą Kamehameha I
1810
Obalenie monarchii przez Komitet Bezpieczeństwa
4 lipca 1894
Religia dominująca Religia hawajska, później chrześcijaństwo
Strefa czasowa UTC -10
Terytoria zależne Palmyra
Mapa Hawajów

Królestwo Hawajów to państwo istniejące na Hawajach w latach 1810-1893. Zamieszkiwane głównie przez Hawajczyków i Amerykanów. W czasach tych w kulturze europejskiej wyspy hawajskie funkcjonowały pod dwiema nazwami: Wyspy Sandwich (nazwa nadana archipelagowi w 1778 roku przez jego odkrywcę Jamesa Cooka) i Hawaje (nazwa lokalna, od największej wyspy, Hawaiʻi).

Zjednoczenie[edytuj | edytuj kod]

Na Hawajach istniało wiele małych królestw. Zjednoczył je w 1810 król Kamehameha I, który założył dynastię panującą do 1874. Doprowadził do zakończenia wojen domowych. W 1810 zjednoczyły się wyspy:

  1. Oʻahu
  2. Maui
  3. Molokaʻi
  4. Lānaʻi
  5. Hawaiʻi
  6. Kauaʻi
  7. Niʻihau
  8. Kahoʻolawe
  9. Palmyra (do Hawajów: 1862-1959)

Królowie[edytuj | edytuj kod]

Dynastia Kamehameha

Dynastia Kalākaua

Upadek[edytuj | edytuj kod]

W 1840 król Kamehameha III nadał Hawajom konstytucję wzorowaną na prawie angielskim i konstytucji amerykańskiej. Powoływała ona do życia pierwszy hawajski parlament – Zgromadzenie Ustawodawcze. Gwarantami suwerenności państwa były Stany Zjednoczone, Francja i Wielka Brytania. Konstytucja ta utrzymała się dwanaście lat. Kolejne konstytucje uchwalano w latach 1852, 1864 i 1887. W roku 1851 Kamehameha III powierzył pieczę nad swym królestwem Stanom Zjednoczonym. W 1887 USA uzyskują prawo do budowy na terytorium królestwa Pearl Harbor.

W 1891 r. królową została Liliʻuokalani. W tym czasie organizuje się Klubu Aneksyjny – ruch obcokrajowców dążących do obalenia monarchii i włączenia Hawajów do Stanów Zjednoczonych. W odpowiedzi na to rdzenni Hawajczycy wystąpili z żądaniem uchwalenia nowej konstytucji. 14 stycznia 1893 roku, czyli w dzień zamknięcia sesji Parlamentu, królowa miała podpisać nową konstytucję, czemu przeciwni byli członkowie jej gabinetu. W związku z groźbą zejścia na ląd oddziałów amerykańskiej piechoty morskiej z "USS Boston", który stał na kotwicy w porcie Honolulu, 15 stycznia, Liliʻuokalani obiecała odłożyć zmiany konstytucyjne i poczekać na rozpoczęcie kolejnej sesji zgromadzenia ustawodawczego. 16 stycznia 1893 przed pałacem zbiera się pokojowa demonstracja rdzennych obywateli. W związku z tym amerykański minister ds. Hawajów John L. Stevens rozkazał stu sześćdziesięciu uzbrojonym komandosom zejść na ląd. Jeden z członków Klubu Aneksyjnego, Sanford Dole, został nominowany na stanowisko prezesa rządu tymczasowego. Za datę końca monarchii uznaje się 17 stycznia 1893, kiedy to Liliʻuokalani zgodziła się zrzec tronu pod warunkiem, że władzę przejmą Stany Zjednoczone, a mimo to ogłoszono, że prezes Dole i samozwańczy rząd tymczasowy (oficjalnie: Rząd tymczasowy) przejmują władzę na Hawajach.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Administracyjnie państwo hawajskie dzieliło się na prowincje:

  1. Kauaʻi
  2. Oʻahu
  3. Maui
  4. Hawaiʻi

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]