Krystyna Rokiczana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Krystyna Rokiczana (ur. przed 1330 w Pradze, zm. po 1365) – mieszczka czeska, morganatyczna żona króla Polski Kazimierza Wielkiego.

Krystyna jest wspominana w kilku źródłach historycznych, m.in. w Spominkach o Ciołkach (z początku XV wieku) i aktach śledztwa Stolicy Apostolskiej, dotyczącego unieważnienia małżeństwa Kazimierza Wielkiego z Adelajdą Heską. Krystyna była prawdopodobnie wdową po mieszczaninie praskim Mikulaszu (Mikołaju) z Rokiczan, kupcu i ławniku, po którym miała odziedziczyć duży majątek. W maju 1356 Kazimierz Wielki przebywał w Pradze i wówczas poznał Rokiczanę i prawdopodobnie zaręczył się. Związek małżeński został zawarty wkrótce potem w Krakowie, a ślubu udzielał opat tyniecki Jan. Pożycie małżonków prawdopodobnie nie trwało długo; Jan Długosz podaje, że Rokiczana została oddalona od króla krótko po ślubie po odkryciu skrywanych wad - łysiny i świerzbu, niewykluczone jednak, że związek przetrwał nieco dłużej - z akt śledztwa Stolicy Apostolskiej wynika, że Krystyna przebywała w Polsce jeszcze w 1365, kiedy król poślubiał kolejną żonę, Jadwigę. Jako inny powód odsunięcia Rokiczany wymienia się spalenie na jej polecenie chłopskiej chaty, która miała zasłaniać jej widok Wawelu z dworku w Łobzowie.

Prawdopodobnie Rokiczana została podsunięta królowi przez cesarza Karola IV. Prowadziła ona korespondencję z cesarzem, zapewniając mu swoje usługi (list z 13 lipca 1357). Małżeństwo Kazimierza z Krystyną było szczególnie korzystne dla dynastii andegaweńskiej; komplikowało ono jeszcze bardziej niejasną sytuację matrymonialną króla, zmniejszając szanse na doczekanie się przez Kazimierza męskiego potomka, który pozbawiałby tronu polskiego Ludwika Węgierskiego.

Krystyna Rokiczana w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Rokiczana odgrywa niebagatelną rolę na kartach powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego Król chłopów (1884). Dziejom małżeństwa pisarz poświęcił księgę piątą powieści Rokiczana (tom III). Portretując Krystynę Kraszewski pisał o jej bogactwie, starannym wykształceniu, pierwszym małżeństwie ze znacznie starszym mężczyzną, a wygląd charakteryzował następująco: Słusznego wzrostu, śnieżnej białości, brunatnych włosów i oczu, rysów dziwnie pięknych i dostojnych, miała w istocie w sobie coś królewskiego, pańskiego, ale też i ten poważny chłód, i ten majestat obojętny życiu, którym się przystrajają królowe. Rzadko kiedy uśmiech jakby wymuszony koralowe jej otwierał usta, rzadko wejrzenie powiedziało o wzruszeniu wewnętrznym.[1]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Wyrozumski, Krystyna Rokiczana, w: Polski Słownik Biograficzny, tom XXXI, 1989
  • Jerzy Wyrozumski, Kazimierz Wielki, Ossolineum, Wrocław 1982

Przypisy

  1. Zobacz na Wikiźródłach tekst powieści.